qıyıq
/qɯjɯq/
1. crooked, slanting, askew, at an angle
- qıyıq eterge — to make something crooked
- qıyıq bolurğa — to go askew
- bir janına qıyıq — tilted to one side
2. capricious, awkward, contrary
- qıyıq kişi — a contrary man
- qıyıq sabiy — a wayward child
- qıyıq adam — an awkward man
3. barbed, cutting (of a word, an answer)
- qıyıq juwab — a barbed answer
- qıyıq söz — a cutting word
- qıyıq qararğa — to look askance
4. a gusset, a wedge of cloth
- qıyıq salırğa — to set in a gusset
- kölekni qıyığı — the gusset of the shirt
- qıyıq kesdi — he cut a gusset
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are crooked | menqıyıqma | senqıyıqsa | olqıyıqdı | bizqıyıqbız | sizqıyıqsız | alaqıyıqdıla |
| comparative — moream/is/are more crooked | menqıyığıraqma | senqıyığıraqsa | olqıyığıraqdı | bizqıyığıraqbız | sizqıyığıraqsız | alaqıyığıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very crooked | menbek qıyıqma | senbek qıyıqsa | olbek qıyıqdı | bizbek qıyıqbız | sizbek qıyıqsız | alabek qıyıqdıla |
| superlative — mostam/is/are the most crooked | menem qıyıqma | senem qıyıqsa | olem qıyıqdı | bizem qıyıqbız | sizem qıyıqsız | alaem qıyıqdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden qıyıqdı — "compared to me, he is crooked."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are crooked | menikimeniki qıyıqdı | senikiseniki qıyıqdı | anıqıanıqı qıyıqdı | biznikibizniki qıyıqdı | siznikisizniki qıyıqdı | alanıqıalanıqı qıyıqdı |
| comparative — moreis / are more crooked | menikimeniki qıyığıraqdı | senikiseniki qıyığıraqdı | anıqıanıqı qıyığıraqdı | biznikibizniki qıyığıraqdı | siznikisizniki qıyığıraqdı | alanıqıalanıqı qıyığıraqdı |
| intensifier — veryis / are very crooked | menikimeniki bek qıyıqdı | senikiseniki bek qıyıqdı | anıqıanıqı bek qıyıqdı | biznikibizniki bek qıyıqdı | siznikisizniki bek qıyıqdı | alanıqıalanıqı bek qıyıqdı |
| superlative — mostis / are the most crooked | menikimeniki em qıyıqdı | senikiseniki em qıyıqdı | anıqıanıqı em qıyıqdı | biznikibizniki em qıyıqdı | siznikisizniki em qıyıqdı | alanıqıalanıqı em qıyıqdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are crooked | menikilemenikile qıyıqdıla | senikilesenikile qıyıqdıla | anıqılaanıqıla qıyıqdıla | biznikilebiznikile qıyıqdıla | siznikilesiznikile qıyıqdıla | alanıqılaalanıqıla qıyıqdıla |
| comparative — moreis / are more crooked | menikilemenikile qıyığıraqdıla | senikilesenikile qıyığıraqdıla | anıqılaanıqıla qıyığıraqdıla | biznikilebiznikile qıyığıraqdıla | siznikilesiznikile qıyığıraqdıla | alanıqılaalanıqıla qıyığıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very crooked | menikilemenikile bek qıyıqdıla | senikilesenikile bek qıyıqdıla | anıqılaanıqıla bek qıyıqdıla | biznikilebiznikile bek qıyıqdıla | siznikilesiznikile bek qıyıqdıla | alanıqılaalanıqıla bek qıyıqdıla |
| superlative — mostis / are the most crooked | menikilemenikile em qıyıqdıla | senikilesenikile em qıyıqdıla | anıqılaanıqıla em qıyıqdıla | biznikilebiznikile em qıyıqdıla | siznikilesiznikile em qıyıqdıla | alanıqılaalanıqıla em qıyıqdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qıyıqdı, bıla qıyıqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".