qılqıyar

/qɯlqɯjar/ · plural qılqıyarla

1. (adj.) very sharp, keen, razor-sharp — Literally "(sharp enough to) cut a hair". qılqıyar eterge means sharpen a blade to a keen edge.

qılqıyar balta — a very sharp axe
qılqıyar qama — a very sharp dagger
baltam qılqıyardı — my axe is very sharp
qılqıyar qamasın qınından çığaradı — he draws his razor-sharp dagger from its sheath
baltanı qılqıyar etdi — he sharpened the axe to a keen edge
qurç qamanı qılqıyar etdile — they sharpened the steel dagger to a keen edge

2. (n.) sword (fig.)

qılqıyarım qolumdadı — my sword is in my hand
qılqıyarın qınından çığardı — he drew his sword from its sheath
qılqıyarım, jandan süygen qurç qılıçım — my keen blade, my steel sword loved more than life

3. (n.) ramsons, wild garlic (bot.) — A wild onion that smells and tastes like garlic; in Balkar it is called qaliyar.

qılqıyarnı iyisi — the smell of ramsons
qılqıyar ağaçda ösedi — ramsons grow in the forest
tawda qılqıyar jıydıq — we gathered ramsons in the mountains

Expressions

qılqıyar biçaq bla kesgença — cut clean through (Collocation)

As an adjective

Degrees and persons

Degrees and persons — qılqıyar
Degree	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
base form	qılqıyarmaI am sharp	qılqıyarsayou are sharp	qılqıyardıhe is sharp	qılqıyarbızwe are sharp	qılqıyarsızyou all are sharp	qılqıyardılathey are sharp
comparative — more	qılqıyarıraqmaI am sharper	qılqıyarıraqsayou are sharper	qılqıyarıraqdıhe is sharper	qılqıyarıraqbızwe are sharper	qılqıyarıraqsızyou all are sharper	qılqıyarıraqdılathey are sharper
intensifier — very	bek qılqıyarmaI am very sharp	bek qılqıyarsayou are very sharp	bek qılqıyardıhe is very sharp	bek qılqıyarbızwe are very sharp	bek qılqıyarsızyou all are very sharp	bek qılqıyardılathey are very sharp
superlative — most	em qılqıyarmaI am the sharpest	em qılqıyarsayou are the sharpest	em qılqıyardıhe is the sharpest	em qılqıyarbızwe are the sharpest	em qılqıyarsızyou all are the sharpest	em qılqıyardılathey are the sharpest

To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden qılqıyardı — "compared to me, he is sharp."

Saying it about mine, yours, theirs

One thing

One thing — qılqıyar
Degree	menikimine	senikiyours	anıqıhis / hers	biznikiours	siznikiyours (pl.)	alanıqıtheirs
base form	meniki qılqıyardımine is sharp	seniki qılqıyardıyours is sharp	anıqı qılqıyardıhis is sharp	bizniki qılqıyardıours is sharp	sizniki qılqıyardıyours (pl.) is sharp	alanıqı qılqıyardıtheirs is sharp
comparative — more	meniki qılqıyarıraqdımine is sharper	seniki qılqıyarıraqdıyours is sharper	anıqı qılqıyarıraqdıhis is sharper	bizniki qılqıyarıraqdıours is sharper	sizniki qılqıyarıraqdıyours (pl.) is sharper	alanıqı qılqıyarıraqdıtheirs is sharper
intensifier — very	meniki bek qılqıyardımine is very sharp	seniki bek qılqıyardıyours is very sharp	anıqı bek qılqıyardıhis is very sharp	bizniki bek qılqıyardıours is very sharp	sizniki bek qılqıyardıyours (pl.) is very sharp	alanıqı bek qılqıyardıtheirs is very sharp
superlative — most	meniki em qılqıyardımine is the sharpest	seniki em qılqıyardıyours is the sharpest	anıqı em qılqıyardıhis is the sharpest	bizniki em qılqıyardıours is the sharpest	sizniki em qılqıyardıyours (pl.) is the sharpest	alanıqı em qılqıyardıtheirs is the sharpest

Several things

Several things — qılqıyar
Degree	menikilemine	senikileyours	anıqılahis / hers	biznikileours	siznikileyours (pl.)	alanıqılatheirs
base form	menikile qılqıyardılamine are sharp	senikile qılqıyardılayours are sharp	anıqıla qılqıyardılahis are sharp	biznikile qılqıyardılaours are sharp	siznikile qılqıyardılayours (pl.) are sharp	alanıqıla qılqıyardılatheirs are sharp
comparative — more	menikile qılqıyarıraqdılamine are sharper	senikile qılqıyarıraqdılayours are sharper	anıqıla qılqıyarıraqdılahis are sharper	biznikile qılqıyarıraqdılaours are sharper	siznikile qılqıyarıraqdılayours (pl.) are sharper	alanıqıla qılqıyarıraqdılatheirs are sharper
intensifier — very	menikile bek qılqıyardılamine are very sharp	senikile bek qılqıyardılayours are very sharp	anıqıla bek qılqıyardılahis are very sharp	biznikile bek qılqıyardılaours are very sharp	siznikile bek qılqıyardılayours (pl.) are very sharp	alanıqıla bek qılqıyardılatheirs are very sharp
superlative — most	menikile em qılqıyardılamine are the sharpest	senikile em qılqıyardılayours are the sharpest	anıqıla em qılqıyardılahis are the sharpest	biznikile em qılqıyardılaours are the sharpest	siznikile em qılqıyardılayours (pl.) are the sharpest	alanıqıla em qılqıyardılatheirs are the sharpest

Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qılqıyardı, bıla qılqıyardıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".

As a noun

Cases and owners

Singular

Singular — cases of qılqıyar, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominative	qılqıyarthe sword	qılqıyarımmy sword	qılqıyarıŋyour sword	qılqıyarıhis sword	qılqıyarıbızour sword	qılqıyarığızyou all's sword	qılqıyarlarıtheir swords
Genitive	qılqıyarnıthe sword's	qılqıyarımımy sword's	qılqıyarıŋıyour sword's	qılqıyarınıhis sword's	qılqıyarıbıznıour sword's	qılqıyarığıznıyou all's sword's	qılqıyarlarınıtheir swords'
Accusative	qılqıyarnıthe sword (as the object)	qılqıyarımımy sword (as the object)	qılqıyarıŋıyour sword (as the object)	qılqıyarınhis sword (as the object)	qılqıyarıbıznıour sword (as the object)	qılqıyarığıznıyou all's sword (as the object)	qılqıyarlarıntheir swords (as the object)
Dative	qılqıyarğato the sword	qılqıyarımato my sword	qılqıyarıŋato your sword	qılqıyarınato his sword	qılqıyarıbızğato our sword	qılqıyarığızğato you all's sword	qılqıyarlarınato their swords
Locative	qılqıyardain / at the sword	qılqıyarımdain / at my sword	qılqıyarıŋdain / at your sword	qılqıyarındain / at his sword	qılqıyarıbızdain / at our sword	qılqıyarığızdain / at you all's sword	qılqıyarlarındain / at their swords
Ablative	qılqıyardanfrom the sword	qılqıyarımdanfrom my sword	qılqıyarıŋdanfrom your sword	qılqıyarındanfrom his sword	qılqıyarıbızdanfrom our sword	qılqıyarığızdanfrom you all's sword	qılqıyarlarındanfrom their swords

Plural

Plural — cases of qılqıyar, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominative	qılqıyarlathe swords	qılqıyarlarımmy swords	qılqıyarlarıŋyour swords	qılqıyarlarıhis swords	qılqıyarlarıbızour swords	qılqıyarlarığızyou all's swords	qılqıyarlarıtheir swords
Genitive	qılqıyarlanıthe swords'	qılqıyarlarımımy swords'	qılqıyarlarıŋıyour swords'	qılqıyarlarınıhis swords'	qılqıyarlarıbıznıour swords'	qılqıyarlarığıznıyou all's swords'	qılqıyarlarınıtheir swords'
Accusative	qılqıyarlanıthe swords (as the object)	qılqıyarlarımımy swords (as the object)	qılqıyarlarıŋıyour swords (as the object)	qılqıyarlarınhis swords (as the object)	qılqıyarlarıbıznıour swords (as the object)	qılqıyarlarığıznıyou all's swords (as the object)	qılqıyarlarıntheir swords (as the object)
Dative	qılqıyarlağato the swords	qılqıyarlarımato my swords	qılqıyarlarıŋato your swords	qılqıyarlarınato his swords	qılqıyarlarıbızğato our swords	qılqıyarlarığızğato you all's swords	qılqıyarlarınato their swords
Locative	qılqıyarladain / at the swords	qılqıyarlarımdain / at my swords	qılqıyarlarıŋdain / at your swords	qılqıyarlarındain / at his swords	qılqıyarlarıbızdain / at our swords	qılqıyarlarığızdain / at you all's swords	qılqıyarlarındain / at their swords
Ablative	qılqıyarladanfrom the swords	qılqıyarlarımdanfrom my swords	qılqıyarlarıŋdanfrom your swords	qılqıyarlarındanfrom his swords	qılqıyarlarıbızdanfrom our swords	qılqıyarlarığızdanfrom you all's swords	qılqıyarlarındanfrom their swords

The overlap in the last rows is real, not a mistake: qılqıyarları can mean "his / her swords", "their sword", or "their swords" — context decides.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.