kümüşçü
/kymyʃtʃy/ · plural kümüşçüle
1. silversmith, jeweler — Proverb: kümüşçünü qızı jüzüksüz "the jeweler's daughter has no ring", said of a craftsman who lacks his own wares.
- ol kümüşçüdü — he is a silversmith
- kümüşnü sıyın kümüşçü bilir — the silversmith knows the worth of silver
- kümüşçüge kümüş berdim — I gave the silversmith silver
- kümüşçü naqış saladı — the silversmith applies an ornament
- kümüşçünü qızı jüzüksüz — the jeweler's daughter has no ring
- kümüşçünü qızına kümüş jüzük tabılmaz — no silver ring will be found for the jeweler's daughter
2. put on for show, insincere one source
- kümüşçü jılamuq — tears put on for show
- kümüşçü jılamuqğa iynanma — do not believe tears put on for show
Expressions
- kümüşçünü kümüşü buzulurğa — tell a lie
- kümüşçünü tawruhu — tall tale
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | kümüşçüthe silversmith | kümüşçümmy silversmith | kümüşçüŋyour silversmith | kümüşçüsühis silversmith | kümüşçübüzour silversmith | kümüşçügüzyou all's silversmith | kümüşçüleritheir silversmiths |
| Genitive | kümüşçünüthe silversmith's | kümüşçümümy silversmith's | kümüşçüŋüyour silversmith's | kümüşçüsünühis silversmith's | kümüşçübüznüour silversmith's | kümüşçügüznüyou all's silversmith's | kümüşçülerinitheir silversmiths' |
| Accusative | kümüşçünüthe silversmith (as the object) | kümüşçümümy silversmith (as the object) | kümüşçüŋüyour silversmith (as the object) | kümüşçüsünhis silversmith (as the object) | kümüşçübüznüour silversmith (as the object) | kümüşçügüznüyou all's silversmith (as the object) | kümüşçülerintheir silversmiths (as the object) |
| Dative | kümüşçügeto the silversmith | kümüşçümeto my silversmith | kümüşçüŋeto your silversmith | kümüşçüsüneto his silversmith | kümüşçübüzgeto our silversmith | kümüşçügüzgeto you all's silversmith | kümüşçülerineto their silversmiths |
| Locative | kümüşçüdein / at the silversmith | kümüşçümdein / at my silversmith | kümüşçüŋdein / at your silversmith | kümüşçüsündein / at his silversmith | kümüşçübüzdein / at our silversmith | kümüşçügüzdein / at you all's silversmith | kümüşçülerindein / at their silversmiths |
| Ablative | kümüşçüdenfrom the silversmith | kümüşçümdenfrom my silversmith | kümüşçüŋdenfrom your silversmith | kümüşçüsündenfrom his silversmith | kümüşçübüzdenfrom our silversmith | kümüşçügüzdenfrom you all's silversmith | kümüşçülerindenfrom their silversmiths |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | kümüşçülethe silversmiths | kümüşçülerimmy silversmiths | kümüşçüleriŋyour silversmiths | kümüşçülerihis silversmiths | kümüşçüleribizour silversmiths | kümüşçülerigizyou all's silversmiths | kümüşçüleritheir silversmiths |
| Genitive | kümüşçülenithe silversmiths' | kümüşçülerimimy silversmiths' | kümüşçüleriŋiyour silversmiths' | kümüşçülerinihis silversmiths' | kümüşçüleribizniour silversmiths' | kümüşçülerigizniyou all's silversmiths' | kümüşçülerinitheir silversmiths' |
| Accusative | kümüşçülenithe silversmiths (as the object) | kümüşçülerimimy silversmiths (as the object) | kümüşçüleriŋiyour silversmiths (as the object) | kümüşçülerinhis silversmiths (as the object) | kümüşçüleribizniour silversmiths (as the object) | kümüşçülerigizniyou all's silversmiths (as the object) | kümüşçülerintheir silversmiths (as the object) |
| Dative | kümüşçülegeto the silversmiths | kümüşçülerimeto my silversmiths | kümüşçüleriŋeto your silversmiths | kümüşçülerineto his silversmiths | kümüşçüleribizgeto our silversmiths | kümüşçülerigizgeto you all's silversmiths | kümüşçülerineto their silversmiths |
| Locative | kümüşçüledein / at the silversmiths | kümüşçülerimdein / at my silversmiths | kümüşçüleriŋdein / at your silversmiths | kümüşçülerindein / at his silversmiths | kümüşçüleribizdein / at our silversmiths | kümüşçülerigizdein / at you all's silversmiths | kümüşçülerindein / at their silversmiths |
| Ablative | kümüşçüledenfrom the silversmiths | kümüşçülerimdenfrom my silversmiths | kümüşçüleriŋdenfrom your silversmiths | kümüşçülerindenfrom his silversmiths | kümüşçüleribizdenfrom our silversmiths | kümüşçülerigizdenfrom you all's silversmiths | kümüşçülerindenfrom their silversmiths |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: kümüşçüleri can mean "his / her silversmiths", "their silversmith", or "their silversmiths" — context decides.
Whose it is
| Case | one thing, one owner | several things, one owner | one thing, several owners | several things, several owners |
|---|---|---|---|---|
| Nominative | kümüşçünüküthe silversmith's one | kümüşçünükülethe silversmith's ones | kümüşçülenikithe silversmiths' one | kümüşçülenikilethe silversmiths' ones |
| Genitive | kümüşçünükünüof the silversmith's one | kümüşçünüküleniof the silversmith's ones | kümüşçülenikiniof the silversmiths' one | kümüşçülenikileniof the silversmiths' ones |
| Accusative | kümüşçünükünthe silversmith's one (as the object) | kümüşçünükülenithe silversmith's ones (as the object) | kümüşçülenikinthe silversmiths' one (as the object) | kümüşçülenikilenithe silversmiths' ones (as the object) |
| Dative | kümüşçünüküneto the silversmith's one | kümüşçünükülegeto the silversmith's ones | kümüşçülenikineto the silversmiths' one | kümüşçülenikilegeto the silversmiths' ones |
| Locative | kümüşçünükündein / at the silversmith's one | kümüşçünüküledein / at the silversmith's ones | kümüşçülenikindein / at the silversmiths' one | kümüşçülenikiledein / at the silversmiths' ones |
| Ablative | kümüşçünükündenfrom the silversmith's one | kümüşçünüküledenfrom the silversmith's ones | kümüşçülenikindenfrom the silversmiths' one | kümüşçülenikiledenfrom the silversmiths' ones |
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.
As an adjective
Saying it about someone
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | kümüşçümeI am insincere | kümüşçüseyou are insincere | kümüşçüdühe is insincere | kümüşçübüzwe are insincere | kümüşçüsüzyou all are insincere | kümüşçüdülethey are insincere |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden kümüşçüdü — "compared to me, he is insincere."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki kümüşçüdümine is insincere | seniki kümüşçüdüyours is insincere | anıqı kümüşçüdühis is insincere | bizniki kümüşçüdüours is insincere | sizniki kümüşçüdüyours (pl.) is insincere | alanıqı kümüşçüdütheirs is insincere |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile kümüşçüdülemine are insincere | senikile kümüşçüdüleyours are insincere | anıqıla kümüşçüdülehis are insincere | biznikile kümüşçüdüleours are insincere | siznikile kümüşçüdüleyours (pl.) are insincere | alanıqıla kümüşçüdületheirs are insincere |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu kümüşçüdü, bıla kümüşçüdüle. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".