jarıq
/dʒarɯq/ · plural jarıqla
1. light, bright, luminous
- jarıq kün tawla köründüle — on a bright day the mountains became visible
- üyübüznü içi bek jarıqdı — the inside of our house is very bright
- jarıq otdan közleri qamadı — his eyes were dazzled by the bright light
2. illumination, radiance, brightness
- tang jarığı köründü — the light of dawn appeared
- julduzlanı jarığı joldan taydırmaz — the light of the stars keeps one from losing the way
- üyde jarıq söndü — the light went out in the house
3. cheerful, glad, joyous
- jarıq bet bla salam berdi — he greeted them with a cheerful face
- toyda jarıq jırla jırlandıla — cheerful songs were sung at the wedding
- könglü jarıq adam qıyınlıqdan qorqmaz — a person of bright spirit fears no hardship
4. an illuminated place, a lit space
5. joy, gladness, a joyful thing
- bir jarıq körmey — without experiencing any joy
6. sublime, noble, wonderful, excellent
- seni jarıq muratıng — your noble aspiration
7. significant, important, notable
8. transparent (of water or glass)
- jarıq miyala — transparent glass
9. resonant (of a voice)
- jarıq tawuş — a resonant voice
10. hospitable, welcoming
- jarıq tübew — a welcoming reception
11. bustling (of a street or place)
12. vivid in colour
- jarıq boyawla — vivid colours
13. brightly
- otunla jarıq jana edile — the firewood was burning brightly
14. cheerfully, joyfully
- jarıq salamlaşdı — greeted cheerfully
15. distinct (of pronunciation)
16. distinctly
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are light | menjarıqma | senjarıqsa | oljarıqdı | bizjarıqbız | sizjarıqsız | alajarıqdıla |
| comparative — moream/is/are lighter | menjarığıraqma | senjarığıraqsa | oljarığıraqdı | bizjarığıraqbız | sizjarığıraqsız | alajarığıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very light | menbek jarıqma | senbek jarıqsa | olbek jarıqdı | bizbek jarıqbız | sizbek jarıqsız | alabek jarıqdıla |
| superlative — mostam/is/are the lightest | menem jarıqma | senem jarıqsa | olem jarıqdı | bizem jarıqbız | sizem jarıqsız | alaem jarıqdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden jarıqdı — "compared to me, he is light."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are light | menikimeniki jarıqdı | senikiseniki jarıqdı | anıqıanıqı jarıqdı | biznikibizniki jarıqdı | siznikisizniki jarıqdı | alanıqıalanıqı jarıqdı |
| comparative — moreis / are lighter | menikimeniki jarığıraqdı | senikiseniki jarığıraqdı | anıqıanıqı jarığıraqdı | biznikibizniki jarığıraqdı | siznikisizniki jarığıraqdı | alanıqıalanıqı jarığıraqdı |
| intensifier — veryis / are very light | menikimeniki bek jarıqdı | senikiseniki bek jarıqdı | anıqıanıqı bek jarıqdı | biznikibizniki bek jarıqdı | siznikisizniki bek jarıqdı | alanıqıalanıqı bek jarıqdı |
| superlative — mostis / are the lightest | menikimeniki em jarıqdı | senikiseniki em jarıqdı | anıqıanıqı em jarıqdı | biznikibizniki em jarıqdı | siznikisizniki em jarıqdı | alanıqıalanıqı em jarıqdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are light | menikilemenikile jarıqdıla | senikilesenikile jarıqdıla | anıqılaanıqıla jarıqdıla | biznikilebiznikile jarıqdıla | siznikilesiznikile jarıqdıla | alanıqılaalanıqıla jarıqdıla |
| comparative — moreis / are lighter | menikilemenikile jarığıraqdıla | senikilesenikile jarığıraqdıla | anıqılaanıqıla jarığıraqdıla | biznikilebiznikile jarığıraqdıla | siznikilesiznikile jarığıraqdıla | alanıqılaalanıqıla jarığıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very light | menikilemenikile bek jarıqdıla | senikilesenikile bek jarıqdıla | anıqılaanıqıla bek jarıqdıla | biznikilebiznikile bek jarıqdıla | siznikilesiznikile bek jarıqdıla | alanıqılaalanıqıla bek jarıqdıla |
| superlative — mostis / are the lightest | menikilemenikile em jarıqdıla | senikilesenikile em jarıqdıla | anıqılaanıqıla em jarıqdıla | biznikilebiznikile em jarıqdıla | siznikilesiznikile em jarıqdıla | alanıqılaalanıqıla em jarıqdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu jarıqdı, bıla jarıqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe illumination | —jarıq | menijarığım | senijarığıng | anıjarığı | biznijarığıbız | siznijarığığız | alanıjarıqları |
| Genitivethe illumination's | —jarıqnı | menijarığımı | senijarığıngı | anıjarığını | biznijarığıbıznı | siznijarığığıznı | alanıjarıqlarını |
| Accusativethe illumination (as the object) | —jarıqnı | menijarığımı | senijarığıngı | anıjarığın | biznijarığıbıznı | siznijarığığıznı | alanıjarıqların |
| Dativeto the illumination | —jarıqğa | menijarığıma | senijarığınga | anıjarığına | biznijarığıbızğa | siznijarığığızğa | alanıjarıqlarına |
| Locativeat / in the illumination | —jarıqda | menijarığımda | senijarığıngda | anıjarığında | biznijarığıbızda | siznijarığığızda | alanıjarıqlarında |
| Ablativefrom the illumination | —jarıqdan | menijarığımdan | senijarığıngdan | anıjarığından | biznijarığıbızdan | siznijarığığızdan | alanıjarıqlarından |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe illuminations | —jarıqla | menijarıqlarım | senijarıqlarıng | anıjarıqları | biznijarıqlarıbız | siznijarıqlarığız | alanıjarıqları |
| Genitivethe illuminations' | —jarıqlanı | menijarıqlarımı | senijarıqlarıngı | anıjarıqlarını | biznijarıqlarıbıznı | siznijarıqlarığıznı | alanıjarıqlarını |
| Accusativethe illuminations (as the object) | —jarıqlanı | menijarıqlarımı | senijarıqlarıngı | anıjarıqların | biznijarıqlarıbıznı | siznijarıqlarığıznı | alanıjarıqların |
| Dativeto the illuminations | —jarıqlağa | menijarıqlarıma | senijarıqlarınga | anıjarıqlarına | biznijarıqlarıbızğa | siznijarıqlarığızğa | alanıjarıqlarına |
| Locativeat / in the illuminations | —jarıqlada | menijarıqlarımda | senijarıqlarıngda | anıjarıqlarında | biznijarıqlarıbızda | siznijarıqlarığızda | alanıjarıqlarında |
| Ablativefrom the illuminations | —jarıqladan | menijarıqlarımdan | senijarıqlarıngdan | anıjarıqlarından | biznijarıqlarıbızdan | siznijarıqlarığızdan | alanıjarıqlarından |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: jarıqları can mean "his / her illuminations", "their illumination", or "their illuminations" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.