hıbıl
/xɯbɯl/
1. soft, flabby, limp
- hıbıl adam — a listless, flabby person
- hıbıl bolurğa — to go soft, to grow limp
- almala hıbıl bolğandıla — the apples have gone soft
- awruğannı beti hıbıl bolğandı — the sick person's face has gone flabby
- har kırdık da hıbıldı — every blade of grass is limp
2. loose, friable
- hıbıl topuraq — friable soil
- hıbıl gardoş — a mealy potato
- hıbıl jarnı talaysa — you wear away the loose bank
3. fat and flabby
- hıbıl jayaqla — fat, flabby cheeks
- hıbıl kişi — a stout, flabby man
- hıbıl sanlarını awurluqların költüralmay — unable to bear the weight of his flabby limbs
4. overripe
- hıbıl almala — overripe apples
- hıbıl erikle — overripe plums
- bu alma hıbıldı — this apple is overripe
5. hollow inside
- içi hıbıl gardoş — a potato hollow inside
- hıbıl köget — a fruit hollow inside
6. sluggish, lazy, spineless
- hıbıl adamla — sluggish people
- hıbıl işçi — a lazy worker
- hıbıl köllü — spineless, weak-willed
- ol hıbıl adamdı — he is a spineless person
7. sickly, puny, feeble
- hıbıl sabiy — a sickly child
- sanları hıbıl bolurla — his limbs will grow feeble
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | hıbılmaI am soft | hıbılsayou are soft | hıbıldıhe is soft | hıbılbızwe are soft | hıbılsızyou all are soft | hıbıldılathey are soft |
| comparative — more | hıbılıraqmaI am softer | hıbılıraqsayou are softer | hıbılıraqdıhe is softer | hıbılıraqbızwe are softer | hıbılıraqsızyou all are softer | hıbılıraqdılathey are softer |
| intensifier — very | bek hıbılmaI am very soft | bek hıbılsayou are very soft | bek hıbıldıhe is very soft | bek hıbılbızwe are very soft | bek hıbılsızyou all are very soft | bek hıbıldılathey are very soft |
| superlative — most | em hıbılmaI am the softest | em hıbılsayou are the softest | em hıbıldıhe is the softest | em hıbılbızwe are the softest | em hıbılsızyou all are the softest | em hıbıldılathey are the softest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden hıbıldı — "compared to me, he is soft."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki hıbıldımine is soft | seniki hıbıldıyours is soft | anıqı hıbıldıhis is soft | bizniki hıbıldıours is soft | sizniki hıbıldıyours (pl.) is soft | alanıqı hıbıldıtheirs is soft |
| comparative — more | meniki hıbılıraqdımine is softer | seniki hıbılıraqdıyours is softer | anıqı hıbılıraqdıhis is softer | bizniki hıbılıraqdıours is softer | sizniki hıbılıraqdıyours (pl.) is softer | alanıqı hıbılıraqdıtheirs is softer |
| intensifier — very | meniki bek hıbıldımine is very soft | seniki bek hıbıldıyours is very soft | anıqı bek hıbıldıhis is very soft | bizniki bek hıbıldıours is very soft | sizniki bek hıbıldıyours (pl.) is very soft | alanıqı bek hıbıldıtheirs is very soft |
| superlative — most | meniki em hıbıldımine is the softest | seniki em hıbıldıyours is the softest | anıqı em hıbıldıhis is the softest | bizniki em hıbıldıours is the softest | sizniki em hıbıldıyours (pl.) is the softest | alanıqı em hıbıldıtheirs is the softest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile hıbıldılamine are soft | senikile hıbıldılayours are soft | anıqıla hıbıldılahis are soft | biznikile hıbıldılaours are soft | siznikile hıbıldılayours (pl.) are soft | alanıqıla hıbıldılatheirs are soft |
| comparative — more | menikile hıbılıraqdılamine are softer | senikile hıbılıraqdılayours are softer | anıqıla hıbılıraqdılahis are softer | biznikile hıbılıraqdılaours are softer | siznikile hıbılıraqdılayours (pl.) are softer | alanıqıla hıbılıraqdılatheirs are softer |
| intensifier — very | menikile bek hıbıldılamine are very soft | senikile bek hıbıldılayours are very soft | anıqıla bek hıbıldılahis are very soft | biznikile bek hıbıldılaours are very soft | siznikile bek hıbıldılayours (pl.) are very soft | alanıqıla bek hıbıldılatheirs are very soft |
| superlative — most | menikile em hıbıldılamine are the softest | senikile em hıbıldılayours are the softest | anıqıla em hıbıldılahis are the softest | biznikile em hıbıldılaours are the softest | siznikile em hıbıldılayours (pl.) are the softest | alanıqıla em hıbıldılatheirs are the softest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu hıbıldı, bıla hıbıldıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".