gırtçı
/ɡɯrttʃɯ/
1. underdone, half-cooked, still raw
- gardoşla gırtçıdıla — the potatoes are still underdone
- et gırtçıdı — the meat is half-cooked
- gırtçı gardoş — an underdone potato
2. firm, springy, muscular, sinewy
- anı sanları gırtçıdı — his body is firm
- gırtçı et — sinewy meat
- anı qolları gırtçıdıla — his hands are sinewy
3. hardy, enduring, patient
- gırtçı kişi — a hardy man
- gırtçı temirçi — an enduring blacksmith
- ol bek gırtçı adamdı — he is a very enduring man
4. harsh, severe (of weather)
- kün gırtçıla — harsh cold spells
- gırtçı künle — severe days
- gırtçı qış — a severe winter
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are underdone | mengırtçıma | sengırtçısa | olgırtçıdı | bizgırtçıbız | sizgırtçısız | alagırtçıdıla |
| comparative — moream/is/are more underdone | mengırtçıraqma | sengırtçıraqsa | olgırtçıraqdı | bizgırtçıraqbız | sizgırtçıraqsız | alagırtçıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very underdone | menbek gırtçıma | senbek gırtçısa | olbek gırtçıdı | bizbek gırtçıbız | sizbek gırtçısız | alabek gırtçıdıla |
| superlative — mostam/is/are the most underdone | menem gırtçıma | senem gırtçısa | olem gırtçıdı | bizem gırtçıbız | sizem gırtçısız | alaem gırtçıdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden gırtçıdı — "compared to me, he is underdone."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are underdone | menikimeniki gırtçıdı | senikiseniki gırtçıdı | anıqıanıqı gırtçıdı | biznikibizniki gırtçıdı | siznikisizniki gırtçıdı | alanıqıalanıqı gırtçıdı |
| comparative — moreis / are more underdone | menikimeniki gırtçıraqdı | senikiseniki gırtçıraqdı | anıqıanıqı gırtçıraqdı | biznikibizniki gırtçıraqdı | siznikisizniki gırtçıraqdı | alanıqıalanıqı gırtçıraqdı |
| intensifier — veryis / are very underdone | menikimeniki bek gırtçıdı | senikiseniki bek gırtçıdı | anıqıanıqı bek gırtçıdı | biznikibizniki bek gırtçıdı | siznikisizniki bek gırtçıdı | alanıqıalanıqı bek gırtçıdı |
| superlative — mostis / are the most underdone | menikimeniki em gırtçıdı | senikiseniki em gırtçıdı | anıqıanıqı em gırtçıdı | biznikibizniki em gırtçıdı | siznikisizniki em gırtçıdı | alanıqıalanıqı em gırtçıdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are underdone | menikilemenikile gırtçıdıla | senikilesenikile gırtçıdıla | anıqılaanıqıla gırtçıdıla | biznikilebiznikile gırtçıdıla | siznikilesiznikile gırtçıdıla | alanıqılaalanıqıla gırtçıdıla |
| comparative — moreis / are more underdone | menikilemenikile gırtçıraqdıla | senikilesenikile gırtçıraqdıla | anıqılaanıqıla gırtçıraqdıla | biznikilebiznikile gırtçıraqdıla | siznikilesiznikile gırtçıraqdıla | alanıqılaalanıqıla gırtçıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very underdone | menikilemenikile bek gırtçıdıla | senikilesenikile bek gırtçıdıla | anıqılaanıqıla bek gırtçıdıla | biznikilebiznikile bek gırtçıdıla | siznikilesiznikile bek gırtçıdıla | alanıqılaalanıqıla bek gırtçıdıla |
| superlative — mostis / are the most underdone | menikilemenikile em gırtçıdıla | senikilesenikile em gırtçıdıla | anıqılaanıqıla em gırtçıdıla | biznikilebiznikile em gırtçıdıla | siznikilesiznikile em gırtçıdıla | alanıqılaalanıqıla em gırtçıdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu gırtçıdı, bıla gırtçıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".