dırıldarğa
/dɯrɯldarʁa/
1. hum, drone, rattle (of a motor, a tractor, an automatic weapon) — Used of engines and machines that make a steady drone, and of a machine gun or automatic rifle firing in rapid bursts. dırıldab başlarğa means start humming; dırıldab tururğa means keep humming.
- meşinala ertdenli beri dırıldaydıla — the machines have been humming since morning
- dırıldab başlarğa — to start humming
2. chatter, prattle, talk idly — Guzeev 2003 marks it coarse and colloquial. kereksizni dırıldarğa means talk nonsense; dırıldab başımı awrutma means don't bother me with your chatter.
- kereksizni dırıldarğa — to prattle nonsense
- dırıldab başımı awrutma — don't give me a headache with your chatter
- sen aman, dırıldab başımı awrutduŋ — you wretch, you gave me a headache with your chatter
Conjugation
Common forms
- dırıldaydıhe is humming
- dırıldadıhe hummed
- dırıldağandıhe has hummed
- dırıldarhe will hum
- dırıldarıqdıhe is going to hum
- dırılday edihe was humming
- dırıldasaif he hums
- dırılda!hum!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous) | mendırıldaymaI am humming | sendırıldaysayou are humming | oldırıldaydıhe is humming | bizdırıldaybızwe are humming | sizdırıldaysızyou all are humming | aladırıldaydılathey are humming |
| Present (simple & continuous) | mendırıldamaymaI am not humming | sendırıldamaysayou are not humming | oldırıldamaydıhe is not humming | bizdırıldamaybızwe are not humming | sizdırıldamaysızyou all are not humming | aladırıldamaydılathey are not humming |
| Present (simple & continuous) | mendırıldaymamı? dırıldaymıma?am I humming? | sendırıldaymısa?are you humming? | oldırıldaymıdı?is he humming? | bizdırıldaybızmı? dırıldaymıbız?are we humming? | sizdırıldaymısız?are you all humming? | aladırıldaymıdıla?are they humming? |
| Present (simple & continuous) | mendırıldamaymamı? dırıldamaymıma?aren't I humming? | sendırıldamaymısa?aren't you humming? | oldırıldamaymıdı?isn't he humming? | bizdırıldamaybızmı? dırıldamaymıbız?aren't we humming? | sizdırıldamaymısız?aren't you all humming? | aladırıldamaymıdıla?aren't they humming? |
| Habitual (usually, tends to) | mendırıldawçanmaI usually hum | sendırıldawçansayou usually hum | oldırıldawçandıhe usually hums | bizdırıldawçanbızwe usually hum | sizdırıldawçansızyou all usually hum | aladırıldawçandılathey usually hum |
| Habitual (usually, tends to) | mendırıldamawçanmaI usually don't hum | sendırıldamawçansayou usually don't hum | oldırıldamawçandıhe usually doesn't hum | bizdırıldamawçanbızwe usually don't hum | sizdırıldamawçansızyou all usually don't hum | aladırıldamawçandılathey usually don't hum |
| Habitual (usually, tends to) | mendırıldawçanmamı? dırıldawçanmıma?do I usually hum? | sendırıldawçanmısa?do you usually hum? | oldırıldawçanmıdı?does he usually hum? | bizdırıldawçanbızmı? dırıldawçanmıbız?do we usually hum? | sizdırıldawçanmısız?do you all usually hum? | aladırıldawçanmıdıla?do they usually hum? |
| Habitual (usually, tends to) | mendırıldamawçanmamı? dırıldamawçanmıma?do I usually not hum? | sendırıldamawçanmısa?do you usually not hum? | oldırıldamawçanmıdı?does he usually not hum? | bizdırıldamawçanbızmı? dırıldamawçanmıbız?do we usually not hum? | sizdırıldamawçanmısız?do you all usually not hum? | aladırıldamawçanmıdıla?do they usually not hum? |
| Resultative (has become and stays) | oldırıldabdıhe has hummed and remains so | aladırıldabdılathey have hummed and remain so | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Resultative (has become and stays) | oldırıldabmıdı?has he hummed? | aladırıldabmıdıla?have they hummed? | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Durative (keeps doing) | mendırıldab turamaI keep humming | sendırıldab turasayou keep humming | oldırıldab turadıhe keeps humming | bizdırıldab turabızwe keep humming | sizdırıldab turasızyou all keep humming | aladırıldab turadılathey keep humming |
| Durative (keeps doing) | mendırıldab turmaymaI don't keep humming | sendırıldab turmaysayou don't keep humming | oldırıldab turmaydıhe doesn't keep humming | bizdırıldab turmaybızwe don't keep humming | sizdırıldab turmaysızyou all don't keep humming | aladırıldab turmaydılathey don't keep humming |
| Durative (keeps doing) | mendırıldab turamamı? dırıldab turamıma?do I keep humming? | sendırıldab turamısa?do you keep humming? | oldırıldab turamıdı?does he keep humming? | bizdırıldab turabızmı? dırıldab turamıbız?do we keep humming? | sizdırıldab turamısız?do you all keep humming? | aladırıldab turamıdıla?do they keep humming? |
| Durative (keeps doing) | mendırıldab turmaymamı? dırıldab turmaymıma?don't I keep humming? | sendırıldab turmaymısa?don't you keep humming? | oldırıldab turmaymıdı?doesn't he keep humming? | bizdırıldab turmaybızmı? dırıldab turmaymıbız?don't we keep humming? | sizdırıldab turmaymısız?don't you all keep humming? | aladırıldab turmaymıdıla?don't they keep humming? |
| Progressive (in the middle of) | mendırılday turamaI am in the middle of humming | sendırılday turasayou are in the middle of humming | oldırılday turadıhe is in the middle of humming | bizdırılday turabızwe are in the middle of humming | sizdırılday turasızyou all are in the middle of humming | aladırılday turadılathey are in the middle of humming |
| Progressive (in the middle of) | mendırılday turmaymaI am not in the middle of humming | sendırılday turmaysayou are not in the middle of humming | oldırılday turmaydıhe is not in the middle of humming | bizdırılday turmaybızwe are not in the middle of humming | sizdırılday turmaysızyou all are not in the middle of humming | aladırılday turmaydılathey are not in the middle of humming |
| Progressive (in the middle of) | mendırılday turamamı? dırılday turamıma?am I in the middle of humming? | sendırılday turamısa?are you in the middle of humming? | oldırılday turamıdı?is he in the middle of humming? | bizdırılday turabızmı? dırılday turamıbız?are we in the middle of humming? | sizdırılday turamısız?are you all in the middle of humming? | aladırılday turamıdıla?are they in the middle of humming? |
| Progressive (in the middle of) | mendırılday turmaymamı? dırılday turmaymıma?aren't I in the middle of humming? | sendırılday turmaymısa?aren't you in the middle of humming? | oldırılday turmaymıdı?isn't he in the middle of humming? | bizdırılday turmaybızmı? dırılday turmaymıbız?aren't we in the middle of humming? | sizdırılday turmaymısız?aren't you all in the middle of humming? | aladırılday turmaymıdıla?aren't they in the middle of humming? |
| Simple past (definite) | mendırıldadımI hummed | sendırıldadıŋyou hummed | oldırıldadıhe hummed | bizdırıldadıqwe hummed | sizdırıldadığızyou all hummed | aladırıldadılathey hummed |
| Simple past (definite) | mendırıldamadımI didn't hum | sendırıldamadıŋyou didn't hum | oldırıldamadıhe didn't hum | bizdırıldamadıqwe didn't hum | sizdırıldamadığızyou all didn't hum | aladırıldamadılathey didn't hum |
| Simple past (definite) | mendırıldadımmı?did I hum? | sendırıldadıŋmı?did you hum? | oldırıldadımı?did he hum? | bizdırıldadıqmı?did we hum? | sizdırıldadığızmı?did you all hum? | aladırıldadılamı?did they hum? |
| Simple past (definite) | mendırıldamadımmı?didn't I hum? | sendırıldamadıŋmı?didn't you hum? | oldırıldamadımı?didn't he hum? | bizdırıldamadıqmı?didn't we hum? | sizdırıldamadığızmı?didn't you all hum? | aladırıldamadılamı?didn't they hum? |
| Perfect (past indefinite) | mendırıldağanmaI have hummed | sendırıldağansayou have hummed | oldırıldağandıhe has hummed | bizdırıldağanbızwe have hummed | sizdırıldağansızyou all have hummed | aladırıldağandılathey have hummed |
| Perfect (past indefinite) | mendırıldamağanmaI haven't hummed | sendırıldamağansayou haven't hummed | oldırıldamağandıhe hasn't hummed | bizdırıldamağanbızwe haven't hummed | sizdırıldamağansızyou all haven't hummed | aladırıldamağandılathey haven't hummed |
| Perfect (past indefinite) | mendırıldağanmamı? dırıldağanmıma?have I hummed? | sendırıldağanmısa?have you hummed? | oldırıldağanmıdı?has he hummed? | bizdırıldağanbızmı? dırıldağanmıbız?have we hummed? | sizdırıldağanmısız?have you all hummed? | aladırıldağanmıdıla?have they hummed? |
| Perfect (past indefinite) | mendırıldamağanmamı? dırıldamağanmıma?haven't I hummed? | sendırıldamağanmısa?haven't you hummed? | oldırıldamağanmıdı?hasn't he hummed? | bizdırıldamağanbızmı? dırıldamağanmıbız?haven't we hummed? | sizdırıldamağanmısız?haven't you all hummed? | aladırıldamağanmıdıla?haven't they hummed? |
| Durative, definite past (kept doing) | mendırıldab turdumI kept humming | sendırıldab turduŋyou kept humming | oldırıldab turduhe kept humming | bizdırıldab turduqwe kept humming | sizdırıldab turduğuzyou all kept humming | aladırıldab turdulathey kept humming |
| Durative, definite past (kept doing) | mendırıldab turmadımI didn't keep humming | sendırıldab turmadıŋyou didn't keep humming | oldırıldab turmadıhe didn't keep humming | bizdırıldab turmadıqwe didn't keep humming | sizdırıldab turmadığızyou all didn't keep humming | aladırıldab turmadılathey didn't keep humming |
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Indefinite future (future I) | mendırıldarmaI will hum | sendırıldarsayou will hum | oldırıldarhe will hum | bizdırıldarbızwe will hum | sizdırıldarsızyou all will hum | aladırıldarlathey will hum |
| Indefinite future (future I) | mendırıldamazmaI won't hum | sendırıldamazsayou won't hum | oldırıldamazhe won't hum | bizdırıldamazbızwe won't hum | sizdırıldamazsızyou all won't hum | aladırıldamazlathey won't hum |
| Indefinite future (future I) | mendırıldarmamı? dırıldarmıma?will I hum? | sendırıldarmısa?will you hum? | oldırıldarmı?will he hum? | bizdırıldarbızmı? dırıldarmıbız?will we hum? | sizdırıldarmısız?will you all hum? | aladırıldarlamı? dırıldarmıla?will they hum? |
| Indefinite future (future I) | mendırıldamazmamı? dırıldamazmıma?won't I hum? | sendırıldamazmısa?won't you hum? | oldırıldamazmı?won't he hum? | bizdırıldamazbızmı? dırıldamazmıbız?won't we hum? | sizdırıldamazmısız?won't you all hum? | aladırıldamazlamı? dırıldamazmıla?won't they hum? |
| Definite future (future II) | mendırıldarıqmaI am going to hum | sendırıldarıqsayou are going to hum | oldırıldarıqdıhe is going to hum | bizdırıldarıqbızwe are going to hum | sizdırıldarıqsızyou all are going to hum | aladırıldarıqdılathey are going to hum |
| Definite future (future II) | mendırıldarıq tülmeI am not going to hum | sendırıldarıq tülseyou are not going to hum | oldırıldarıq tüldühe is not going to hum | bizdırıldarıq tülbüzwe are not going to hum | sizdırıldarıq tülsüzyou all are not going to hum | aladırıldarıq tüldülethey are not going to hum |
| Definite future (future II) | mendırıldarıqmamı? dırıldarıqmıma?am I going to hum? | sendırıldarıqmısa?are you going to hum? | oldırıldarıqmıdı?is he going to hum? | bizdırıldarıqbızmı? dırıldarıqmıbız?are we going to hum? | sizdırıldarıqmısız?are you all going to hum? | aladırıldarıqmıdıla?are they going to hum? |
| Definite future (future II) | mendırıldarıq tülmüme?aren't I going to hum? | sendırıldarıq tülmüse?aren't you going to hum? | oldırıldarıq tülmüdü?isn't he going to hum? | bizdırıldarıq tülmübüz?aren't we going to hum? | sizdırıldarıq tülmüsüz?aren't you all going to hum? | aladırıldarıq tülmüdüle?aren't they going to hum? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect) | mendırıldağan edimdırıldağanemI had hummed | sendırıldağan ediŋdırıldağaneŋyou had hummed | oldırıldağan edidırıldağanedhe had hummed | bizdırıldağan edikdırıldağanekwe had hummed | sizdırıldağan edigizdırıldağanegizyou all had hummed | aladırıldağan ediledırıldağanellethey had hummed |
| Past perfect (pluperfect) | mendırıldamağan edimdırıldamağanemI hadn't hummed | sendırıldamağan ediŋdırıldamağaneŋyou hadn't hummed | oldırıldamağan edidırıldamağanedhe hadn't hummed | bizdırıldamağan edikdırıldamağanekwe hadn't hummed | sizdırıldamağan edigizdırıldamağanegizyou all hadn't hummed | aladırıldamağan ediledırıldamağanellethey hadn't hummed |
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | mendırılday edimdırıldayemI was humming | sendırılday ediŋdırıldayeŋyou were humming | oldırılday edidırıldayedhe was humming | bizdırılday edikdırıldayekwe were humming | sizdırılday edigizdırıldayegizyou all were humming | aladırılday ediledırıldayellethey were humming |
| Past continuous (imperfect) | mendırıldamay edimdırıldamayemI wasn't humming | sendırıldamay ediŋdırıldamayeŋyou weren't humming | oldırıldamay edidırıldamayedhe wasn't humming | bizdırıldamay edikdırıldamayekwe weren't humming | sizdırıldamay edigizdırıldamayegizyou all weren't humming | aladırıldamay ediledırıldamayellethey weren't humming |
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Habitual past (used to) | mendırıldawçan edimdırıldawçanemI used to hum | sendırıldawçan ediŋdırıldawçaneŋyou used to hum | oldırıldawçan edidırıldawçanedhe used to hum | bizdırıldawçan edikdırıldawçanekwe used to hum | sizdırıldawçan edigizdırıldawçanegizyou all used to hum | aladırıldawçan ediledırıldawçanellethey used to hum |
| Habitual past (used to) | mendırıldamawçan edimdırıldamawçanemI didn't use to hum | sendırıldamawçan ediŋdırıldamawçaneŋyou didn't use to hum | oldırıldamawçan edidırıldamawçanedhe didn't use to hum | bizdırıldamawçan edikdırıldamawçanekwe didn't use to hum | sizdırıldamawçan edigizdırıldamawçanegizyou all didn't use to hum | aladırıldamawçan ediledırıldamawçanellethey didn't use to hum |
| Habitual past (used to) | ||||||
| Habitual past (used to) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | oldırıldab edihe had hummed and remained so | aladırıldab edilethey had hummed and remained so | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | oldırıldab tül edihe hadn't hummed | aladırıldab tül edilethey hadn't hummed | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | mendırıldab tura edimdırıldab turaemI had kept humming | sendırıldab tura ediŋdırıldab turaeŋyou had kept humming | oldırıldab tura edidırıldab turaedhe had kept humming | bizdırıldab tura edikdırıldab turaekwe had kept humming | sizdırıldab tura edigizdırıldab turaegizyou all had kept humming | aladırıldab tura ediledırıldab turaellethey had kept humming |
| Past durative (had kept doing) | mendırıldab turmay edimdırıldab turmayemI hadn't kept humming | sendırıldab turmay ediŋdırıldab turmayeŋyou hadn't kept humming | oldırıldab turmay edidırıldab turmayedhe hadn't kept humming | bizdırıldab turmay edikdırıldab turmayekwe hadn't kept humming | sizdırıldab turmay edigizdırıldab turmayegizyou all hadn't kept humming | aladırıldab turmay ediledırıldab turmayellethey hadn't kept humming |
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | mendırılday tura edimdırılday turaemI was in the middle of humming | sendırılday tura ediŋdırılday turaeŋyou were in the middle of humming | oldırılday tura edidırılday turaedhe was in the middle of humming | bizdırılday tura edikdırılday turaekwe were in the middle of humming | sizdırılday tura edigizdırılday turaegizyou all were in the middle of humming | aladırılday tura ediledırılday turaellethey were in the middle of humming |
| Past progressive (was in the middle of) | mendırılday turmay edimdırılday turmayemI wasn't in the middle of humming | sendırılday turmay ediŋdırılday turmayeŋyou weren't in the middle of humming | oldırılday turmay edidırılday turmayedhe wasn't in the middle of humming | bizdırılday turmay edikdırılday turmayekwe weren't in the middle of humming | sizdırılday turmay edigizdırılday turmayegizyou all weren't in the middle of humming | aladırılday turmay ediledırılday turmayellethey weren't in the middle of humming |
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Conditional result (would) | mendırıldar edimdırıldar emI would hum | sendırıldar ediŋdırıldar eŋyou would hum | oldırıldar edidırıldar edhe would hum | bizdırıldar edikdırıldar ekwe would hum | sizdırıldar edigizdırıldar egizyou all would hum | aladırıldar ediledırıldar ellethey would hum |
| Conditional result (would) | mendırıldamaz edimdırıldamaz emI wouldn't hum | sendırıldamaz ediŋdırıldamaz eŋyou wouldn't hum | oldırıldamaz edidırıldamaz edhe wouldn't hum | bizdırıldamaz edikdırıldamaz ekwe wouldn't hum | sizdırıldamaz edigizdırıldamaz egizyou all wouldn't hum | aladırıldamaz ediledırıldamaz ellethey wouldn't hum |
| Conditional result (would) | ||||||
| Conditional result (would) | ||||||
| Past conditional result (would have) | mendırıldarıq edimdırıldarıq emI would have hummed | sendırıldarıq ediŋdırıldarıq eŋyou would have hummed | oldırıldarıq edidırıldarıq edhe would have hummed | bizdırıldarıq edikdırıldarıq ekwe would have hummed | sizdırıldarıq edigizdırıldarıq egizyou all would have hummed | aladırıldarıq ediledırıldarıq ellethey would have hummed |
| Past conditional result (would have) | mendırıldarıq tül edimdırıldarıq tül emI wouldn't have hummed | sendırıldarıq tül ediŋdırıldarıq tül eŋyou wouldn't have hummed | oldırıldarıq tül edidırıldarıq tül edhe wouldn't have hummed | bizdırıldarıq tül edikdırıldarıq tül ekwe wouldn't have hummed | sizdırıldarıq tül edigizdırıldarıq tül egizyou all wouldn't have hummed | aladırıldarıq tül ediledırıldarıq tül ellethey wouldn't have hummed |
| Past conditional result (would have) | ||||||
| Past conditional result (would have) |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditional | mendırıldasamif I hum | sendırıldasaŋif you hum | oldırıldasaif he hums | bizdırıldasaqif we hum | sizdırıldasağızif you all hum | aladırıldasalaif they hum |
| Conditional | mendırıldamasamif I don't hum | sendırıldamasaŋif you don't hum | oldırıldamasaif he doesn't hum | bizdırıldamasaqif we don't hum | sizdırıldamasağızif you all don't hum | aladırıldamasalaif they don't hum |
| Conditional | ||||||
| Conditional | ||||||
| Conditional, present real | mendırılday esemif I am humming | sendırılday eseŋif you are humming | oldırılday eseif he is humming | bizdırılday esekif we are humming | sizdırılday esegizif you all are humming | aladırılday eseleif they are humming |
| Conditional, present real | mendırıldamay esemif I am not humming | sendırıldamay eseŋif you are not humming | oldırıldamay eseif he is not humming | bizdırıldamay esekif we are not humming | sizdırıldamay esegizif you all are not humming | aladırıldamay eseleif they are not humming |
| Conditional, present real | ||||||
| Conditional, present real | ||||||
| Wish, present/future (if only) | mendırıldasam edidırıldasam edif only I hummed | sendırıldasaŋ edidırıldasaŋ edif only you hummed | oldırıldasa edidırıldasaedif only he hummed | bizdırıldasaq edidırıldasaq edif only we hummed | sizdırıldasağız edidırıldasağız edif only you all hummed | aladırıldasala edidırıldasalaedif only they hummed |
| Wish, present/future (if only) | mendırıldamasam edidırıldamasam edif only I didn't hum | sendırıldamasaŋ edidırıldamasaŋ edif only you didn't hum | oldırıldamasa edidırıldamasaedif only he didn't hum | bizdırıldamasaq edidırıldamasaq edif only we didn't hum | sizdırıldamasağız edidırıldamasağız edif only you all didn't hum | aladırıldamasala edidırıldamasalaedif only they didn't hum |
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Durative conditional | mendırıldab tursamif I carry on humming | sendırıldab tursaŋif you carry on humming | oldırıldab tursaif he carries on humming | bizdırıldab tursaqif we carry on humming | sizdırıldab tursağızif you all carry on humming | aladırıldab tursalaif they carry on humming |
| Durative conditional | mendırıldab turmasamif I don't carry on humming | sendırıldab turmasaŋif you don't carry on humming | oldırıldab turmasaif he doesn't carry on humming | bizdırıldab turmasaqif we don't carry on humming | sizdırıldab turmasağızif you all don't carry on humming | aladırıldab turmasalaif they don't carry on humming |
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional, present real | mendırıldab tura esemif I have kept humming | sendırıldab tura eseŋif you have kept humming | oldırıldab tura eseif he has kept humming | bizdırıldab tura esekif we have kept humming | sizdırıldab tura esegizif you all have kept humming | aladırıldab tura eseleif they have kept humming |
| Durative conditional, present real | mendırıldab turmay esemif I haven't kept humming | sendırıldab turmay eseŋif you haven't kept humming | oldırıldab turmay eseif he hasn't kept humming | bizdırıldab turmay esekif we haven't kept humming | sizdırıldab turmay esegizif you all haven't kept humming | aladırıldab turmay eseleif they haven't kept humming |
| Durative conditional, present real | ||||||
| Durative conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional | mendırılday tursamif I keep humming | sendırılday tursaŋif you keep humming | oldırılday tursaif he keeps humming | bizdırılday tursaqif we keep humming | sizdırılday tursağızif you all keep humming | aladırılday tursalaif they keep humming |
| Progressive conditional | mendırıldamay tursamif I keep on not humming | sendırıldamay tursaŋif you keep on not humming | oldırıldamay tursaif he keeps on not humming | bizdırıldamay tursaqif we keep on not humming | sizdırıldamay tursağızif you all keep on not humming | aladırıldamay tursalaif they keep on not humming |
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional, present real | mendırılday tura esemif I am in the middle of humming | sendırılday tura eseŋif you are in the middle of humming | oldırılday tura eseif he is in the middle of humming | bizdırılday tura esekif we are in the middle of humming | sizdırılday tura esegizif you all are in the middle of humming | aladırılday tura eseleif they are in the middle of humming |
| Progressive conditional, present real | mendırıldamay tura esemif I keep on not humming | sendırıldamay tura eseŋif you keep on not humming | oldırıldamay tura eseif he keeps on not humming | bizdırıldamay tura esekif we keep on not humming | sizdırıldamay tura esegizif you all keep on not humming | aladırıldamay tura eseleif they keep on not humming |
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Conditional, definite past1 | mendırıldadım esemif I hummed | sendırıldadıŋ eseŋif you hummed | oldırıldadı eseif he hummed | bizdırıldadıq esekif we hummed | sizdırıldadığız esegizif you all hummed | aladırıldadıla eseleif they hummed |
| Conditional, definite past1 | mendırıldamadım esemif I didn't hum | sendırıldamadıŋ eseŋif you didn't hum | oldırıldamadı eseif he didn't hum | bizdırıldamadıq esekif we didn't hum | sizdırıldamadığız esegizif you all didn't hum | aladırıldamadıla eseleif they didn't hum |
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, past real | mendırıldağan esemif I did hum (indeed) | sendırıldağan eseŋif you did hum (indeed) | oldırıldağan eseif he did hum (indeed) | bizdırıldağan esekif we did hum (indeed) | sizdırıldağan esegizif you all did hum (indeed) | aladırıldağan eseleif they did hum (indeed) |
| Conditional, past real | mendırıldamağan esemif I didn't hum (indeed) | sendırıldamağan eseŋif you didn't hum (indeed) | oldırıldamağan eseif he didn't hum (indeed) | bizdırıldamağan esekif we didn't hum (indeed) | sizdırıldamağan esegizif you all didn't hum (indeed) | aladırıldamağan eseleif they didn't hum (indeed) |
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, counterfactual | mendırıldağan bolsamif I had hummed | sendırıldağan bolsaŋif you had hummed | oldırıldağan bolsaif he had hummed | bizdırıldağan bolsaqif we had hummed | sizdırıldağan bolsağızif you all had hummed | aladırıldağan bolsalaif they had hummed |
| Conditional, counterfactual | mendırıldamağan bolsamif I hadn't hummed | sendırıldamağan bolsaŋif you hadn't hummed | oldırıldamağan bolsaif he hadn't hummed | bizdırıldamağan bolsaqif we hadn't hummed | sizdırıldamağan bolsağızif you all hadn't hummed | aladırıldamağan bolsalaif they hadn't hummed |
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Wish, past (if only I had) | mendırıldağan bolsam edidırıldağan bolsam edif only I had hummed | sendırıldağan bolsaŋ edidırıldağan bolsaŋ edif only you had hummed | oldırıldağan bolsa edidırıldağan bolsaedif only he had hummed | bizdırıldağan bolsaq edidırıldağan bolsaq edif only we had hummed | sizdırıldağan bolsağız edidırıldağan bolsağız edif only you all had hummed | aladırıldağan bolsala edidırıldağan bolsalaedif only they had hummed |
| Wish, past (if only I had) | mendırıldamağan bolsam edidırıldamağan bolsam edif only I hadn't hummed | sendırıldamağan bolsaŋ edidırıldamağan bolsaŋ edif only you hadn't hummed | oldırıldamağan bolsa edidırıldamağan bolsaedif only he hadn't hummed | bizdırıldamağan bolsaq edidırıldamağan bolsaq edif only we hadn't hummed | sizdırıldamağan bolsağız edidırıldamağan bolsağız edif only you all hadn't hummed | aladırıldamağan bolsala edidırıldamağan bolsalaedif only they hadn't hummed |
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Conditional, aorist | mendırıldar esemif I will hum | sendırıldar eseŋif you will hum | oldırıldar eseif he will hum | bizdırıldar esekif we will hum | sizdırıldar esegizif you all will hum | aladırıldar eseleif they will hum |
| Conditional, aorist | mendırıldamaz esemif I won't hum | sendırıldamaz eseŋif you won't hum | oldırıldamaz eseif he won't hum | bizdırıldamaz esekif we won't hum | sizdırıldamaz esegizif you all won't hum | aladırıldamaz eseleif they won't hum |
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, future | mendırıldarıq esemif I am going to hum | sendırıldarıq eseŋif you are going to hum | oldırıldarıq eseif he is going to hum | bizdırıldarıq esekif we are going to hum | sizdırıldarıq esegizif you all are going to hum | aladırıldarıq eseleif they are going to hum |
| Conditional, future | mendırıldarıq tül esemif I am not going to hum | sendırıldarıq tül eseŋif you are not going to hum | oldırıldarıq tül eseif he is not going to hum | bizdırıldarıq tül esekif we are not going to hum | sizdırıldarıq tül esegizif you all are not going to hum | aladırıldarıq tül eseleif they are not going to hum |
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, counterfactual future | mendırıldarıq bolsamif I were going to hum | sendırıldarıq bolsaŋif you were going to hum | oldırıldarıq bolsaif he were going to hum | bizdırıldarıq bolsaqif we were going to hum | sizdırıldarıq bolsağızif you all were going to hum | aladırıldarıq bolsalaif they were going to hum |
| Conditional, counterfactual future | mendırıldamazlıq bolsamif I were not going to hum | sendırıldamazlıq bolsaŋif you were not going to hum | oldırıldamazlıq bolsaif he were not going to hum | bizdırıldamazlıq bolsaqif we were not going to hum | sizdırıldamazlıq bolsağızif you all were not going to hum | aladırıldamazlıq bolsalaif they were not going to hum |
| Conditional, counterfactual future | ||||||
| Conditional, counterfactual future |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso dırıldadıŋ ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing) | mendırılday bolurmaI must be humming | sendırılday bolursayou must be humming | oldırılday bolurhe must be humming | bizdırılday bolurbuzwe must be humming | sizdırılday bolursuzyou all must be humming | aladırılday bolurlathey must be humming |
| Inference, present (must be doing) | mendırıldamay bolurmaI must not be humming | sendırıldamay bolursayou must not be humming | oldırıldamay bolurhe must not be humming | bizdırıldamay bolurbuzwe must not be humming | sizdırıldamay bolursuzyou all must not be humming | aladırıldamay bolurlathey must not be humming |
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | mendırılday tura bolurmaI must be in the middle of humming | sendırılday tura bolursayou must be in the middle of humming | oldırılday tura bolurhe must be in the middle of humming | bizdırılday tura bolurbuzwe must be in the middle of humming | sizdırılday tura bolursuzyou all must be in the middle of humming | aladırılday tura bolurlathey must be in the middle of humming |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | mendırıldamay tura bolurmaI must keep on not humming | sendırıldamay tura bolursayou must keep on not humming | oldırıldamay tura bolurhe must keep on not humming | bizdırıldamay tura bolurbuzwe must keep on not humming | sizdırıldamay tura bolursuzyou all must keep on not humming | aladırıldamay tura bolurlathey must keep on not humming |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference (must have) | mendırıldağan bolurmaI must have hummed | sendırıldağan bolursayou must have hummed | oldırıldağan bolurhe must have hummed | bizdırıldağan bolurbuzwe must have hummed | sizdırıldağan bolursuzyou all must have hummed | aladırıldağan bolurlathey must have hummed |
| Inference (must have) | mendırıldamağan bolurmaI must not have hummed | sendırıldamağan bolursayou must not have hummed | oldırıldamağan bolurhe must not have hummed | bizdırıldamağan bolurbuzwe must not have hummed | sizdırıldamağan bolursuzyou all must not have hummed | aladırıldamağan bolurlathey must not have hummed |
| Inference (must have) | ||||||
| Inference (must have) | ||||||
| Inference, future (must be going to) | mendırıldarıq bolurmaI must be going to hum | sendırıldarıq bolursayou must be going to hum | oldırıldarıq bolurhe must be going to hum | bizdırıldarıq bolurbuzwe must be going to hum | sizdırıldarıq bolursuzyou all must be going to hum | aladırıldarıq bolurlathey must be going to hum |
| Inference, future (must be going to) | mendırıldamazlıq bolurmaI must not be going to hum | sendırıldamazlıq bolursayou must not be going to hum | oldırıldamazlıq bolurhe must not be going to hum | bizdırıldamazlıq bolurbuzwe must not be going to hum | sizdırıldamazlıq bolursuzyou all must not be going to hum | aladırıldamazlıq bolurlathey must not be going to hum |
| Inference, future (must be going to) | ||||||
| Inference, future (must be going to) |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestions | mendırıldayımlet me hum | sendırılda!hum! | oldırıldasınlet him hum | bizdırıldayıqlet's hum | sizdırıldağız!hum, you all! | aladırıldasınlalet them hum |
| Commands & suggestions | mendırıldamayımlet me not hum | sendırıldama!don't hum! | oldırıldamasınlet him not hum | bizdırıldamayıqlet's not hum | sizdırıldamağız!don't hum, you all! | aladırıldamasınlalet them not hum |
| Commands & suggestions | mendırıldayımmı?shall I hum? | oldırıldasınmı?should he hum? | bizdırıldayıqmı?shall we hum? | aladırıldasınlamı?should they hum? | ||
| Commands & suggestions | mendırıldamayımmı?shall I not hum? | oldırıldamasınmı?should he not hum? | bizdırıldamayıqmı?shall we not hum? | aladırıldamasınlamı?should they not hum? | ||
| Requests | sendırıldaçı2dırıldaçınplease hum | oldırıldasınçıdo let him hum | sizdırıldaçığızplease hum (plural/polite) | aladırıldasınlaçıdo let them hum | ||
| Requests | sendırıldamaçı2dırıldamaçınplease don't hum | oldırıldamasınçıdo let him not hum | sizdırıldamaçığızplease don't hum (plural/polite) | aladırıldamasınlaçıdo let them not hum | ||
| Requests | ||||||
| Requests | ||||||
| Blessings & curses — may you… | sendırıldağındırıldağımay you hum | |||||
| Blessings & curses — may you… | sendırıldamağındırıldamağımay you not hum | |||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | mendırıldağay edim dırıldağa edimwould that I hummed | sendırıldağay ediŋ dırıldağa ediŋwould that you hummed | oldırıldağay edi dırıldağa ediwould that he hummed | bizdırıldağay edik dırıldağa edikwould that we hummed | sizdırıldağay edigiz dırıldağa edigizwould that you all hummed | aladırıldağay edile dırıldağa edilewould that they hummed |
| Optative wish (-ğay + edi) | mendırıldamağay edim dırıldamağa edimwould that I did not hum | sendırıldamağay ediŋ dırıldamağa ediŋwould that you did not hum | oldırıldamağay edi dırıldamağa ediwould that he did not hum | bizdırıldamağay edik dırıldamağa edikwould that we did not hum | sizdırıldamağay edigiz dırıldamağa edigizwould that you all did not hum | aladırıldamağay edile dırıldamağa edilewould that they did not hum |
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Let someone… (commands) | mendırıldamağa qoyayımdırıldama qoyayımlet me allow someone to hum | sendırıldamağa qoy!dırıldama qoy!let someone hum! | oldırıldamağa qoysundırıldama qoysunlet him allow someone to hum | bizdırıldamağa qoyayıqdırıldama qoyayıqlet's allow someone to hum | sizdırıldamağa qoyuğuz!dırıldama qoyuğuz!let someone hum, you all! | aladırıldamağa qoysunladırıldama qoysunlalet them allow someone to hum |
| Let someone… (commands) | mendırıldamağa qoymayımdırıldama qoymayımlet me not allow someone to hum | sendırıldamağa qoyma!dırıldama qoyma!don't let someone hum! | oldırıldamağa qoymasındırıldama qoymasınlet him not allow someone to hum | bizdırıldamağa qoymayıqdırıldama qoymayıqlet's not allow someone to hum | sizdırıldamağa qoymağız!dırıldama qoymağız!don't let someone hum, you all! | aladırıldamağa qoymasınladırıldama qoymasınlalet them not allow someone to hum |
| Let someone… (commands) | mendırıldamağa qoyayımmı?dırıldama qoyayımmı?shall I allow someone to hum? | oldırıldamağa qoysunmu?dırıldama qoysunmu?should he allow someone to hum? | bizdırıldamağa qoyayıqmı?dırıldama qoyayıqmı?shall we allow someone to hum? | aladırıldamağa qoysunlamı?dırıldama qoysunlamı?should they allow someone to hum? | ||
| Let someone… (commands) | mendırıldamağa qoymayımmı?dırıldama qoymayımmı?shall I not allow someone to hum? | oldırıldamağa qoymasınmı?dırıldama qoymasınmı?should he not allow someone to hum? | bizdırıldamağa qoymayıqmı?dırıldama qoymayıqmı?shall we not allow someone to hum? | aladırıldamağa qoymasınlamı?dırıldama qoymasınlamı?should they not allow someone to hum? | ||
| Let someone… (present) | mendırıldamağa qoyamadırıldama qoyamaI allow someone to hum | sendırıldamağa qoyasadırıldama qoyasayou allow someone to hum | oldırıldamağa qoyadıdırıldama qoyadıhe allows someone to hum | bizdırıldamağa qoyabızdırıldama qoyabızwe allow someone to hum | sizdırıldamağa qoyasızdırıldama qoyasızyou all allow someone to hum | aladırıldamağa qoyadıladırıldama qoyadılathey allow someone to hum |
| Let someone… (present) | mendırıldamağa qoymaymadırıldama qoymaymaI don't allow someone to hum | sendırıldamağa qoymaysadırıldama qoymaysayou don't allow someone to hum | oldırıldamağa qoymaydıdırıldama qoymaydıhe doesn't allow someone to hum | bizdırıldamağa qoymaybızdırıldama qoymaybızwe don't allow someone to hum | sizdırıldamağa qoymaysızdırıldama qoymaysızyou all don't allow someone to hum | aladırıldamağa qoymaydıladırıldama qoymaydılathey don't allow someone to hum |
| Let someone… (present) | mendırıldamağa qoyamamı?dırıldama qoyamamı?do I allow someone to hum? | sendırıldamağa qoyamısa?dırıldama qoyamısa?do you allow someone to hum? | oldırıldamağa qoyamıdı?dırıldama qoyamıdı?does he allow someone to hum? | bizdırıldamağa qoyabızmı?dırıldama qoyabızmı?do we allow someone to hum? | sizdırıldamağa qoyamısız?dırıldama qoyamısız?do you all allow someone to hum? | aladırıldamağa qoyamıdıla?dırıldama qoyamıdıla?do they allow someone to hum? |
| Let someone… (present) | mendırıldamağa qoymaymamı?dırıldama qoymaymamı?don't I allow someone to hum? | sendırıldamağa qoymaymısa?dırıldama qoymaymısa?don't you allow someone to hum? | oldırıldamağa qoymaymıdı?dırıldama qoymaymıdı?doesn't he allow someone to hum? | bizdırıldamağa qoymaybızmı?dırıldama qoymaybızmı?don't we allow someone to hum? | sizdırıldamağa qoymaymısız?dırıldama qoymaymısız?don't you all allow someone to hum? | aladırıldamağa qoymaymıdıla?dırıldama qoymaymıdıla?don't they allow someone to hum? |
| Let someone… (past) | mendırıldamağa qoydumdırıldama qoydumI allowed someone to hum | sendırıldamağa qoyduŋdırıldama qoyduŋyou allowed someone to hum | oldırıldamağa qoydudırıldama qoyduhe allowed someone to hum | bizdırıldamağa qoyduqdırıldama qoyduqwe allowed someone to hum | sizdırıldamağa qoyduğuzdırıldama qoyduğuzyou all allowed someone to hum | aladırıldamağa qoyduladırıldama qoydulathey allowed someone to hum |
| Let someone… (past) | mendırıldamağa qoymadımdırıldama qoymadımI didn't allow someone to hum | sendırıldamağa qoymadıŋdırıldama qoymadıŋyou didn't allow someone to hum | oldırıldamağa qoymadıdırıldama qoymadıhe didn't allow someone to hum | bizdırıldamağa qoymadıqdırıldama qoymadıqwe didn't allow someone to hum | sizdırıldamağa qoymadığızdırıldama qoymadığızyou all didn't allow someone to hum | aladırıldamağa qoymadıladırıldama qoymadılathey didn't allow someone to hum |
| Let someone… (past) | mendırıldamağa qoydummu?dırıldama qoydummu?did I allow someone to hum? | sendırıldamağa qoyduŋmu?dırıldama qoyduŋmu?did you allow someone to hum? | oldırıldamağa qoydumu?dırıldama qoydumu?did he allow someone to hum? | bizdırıldamağa qoyduqmu?dırıldama qoyduqmu?did we allow someone to hum? | sizdırıldamağa qoyduğuzmu?dırıldama qoyduğuzmu?did you all allow someone to hum? | aladırıldamağa qoydulamı?dırıldama qoydulamı?did they allow someone to hum? |
| Let someone… (past) | mendırıldamağa qoymadımmı?dırıldama qoymadımmı?didn't I allow someone to hum? | sendırıldamağa qoymadıŋmı?dırıldama qoymadıŋmı?didn't you allow someone to hum? | oldırıldamağa qoymadımı?dırıldama qoymadımı?didn't he allow someone to hum? | bizdırıldamağa qoymadıqmı?dırıldama qoymadıqmı?didn't we allow someone to hum? | sizdırıldamağa qoymadığızmı?dırıldama qoymadığızmı?didn't you all allow someone to hum? | aladırıldamağa qoymadılamı?dırıldama qoymadılamı?didn't they allow someone to hum? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — present | mendırıldayalamaI can hum | sendırıldayalasayou can hum | oldırıldayaladıhe can hum | bizdırıldayalabızwe can hum | sizdırıldayalasızyou all can hum | aladırıldayaladılathey can hum |
| Ability — present | mendırıldayalmaymaI can't hum | sendırıldayalmaysayou can't hum | oldırıldayalmaydıhe can't hum | bizdırıldayalmaybızwe can't hum | sizdırıldayalmaysızyou all can't hum | aladırıldayalmaydılathey can't hum |
| Ability — present | mendırıldayalamamı? dırıldayalamıma?can I hum? | sendırıldayalamısa?can you hum? | oldırıldayalamıdı?can he hum? | bizdırıldayalabızmı? dırıldayalamıbız?can we hum? | sizdırıldayalamısız?can you all hum? | aladırıldayalamıdıla?can they hum? |
| Ability — present | mendırıldayalmaymamı? dırıldayalmaymıma?can't I hum? | sendırıldayalmaymısa?can't you hum? | oldırıldayalmaymıdı?can't he hum? | bizdırıldayalmaybızmı? dırıldayalmaymıbız?can't we hum? | sizdırıldayalmaymısız?can't you all hum? | aladırıldayalmaymıdıla?can't they hum? |
| Ability — if I can… | mendırıldayalsamif I can hum | sendırıldayalsaŋif you can hum | oldırıldayalsaif he can hum | bizdırıldayalsaqif we can hum | sizdırıldayalsağızif you all can hum | aladırıldayalsalaif they can hum |
| Ability — if I can… | mendırıldayalmasamif I can't hum | sendırıldayalmasaŋif you can't hum | oldırıldayalmasaif he can't hum | bizdırıldayalmasaqif we can't hum | sizdırıldayalmasağızif you all can't hum | aladırıldayalmasalaif they can't hum |
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — simple past | mendırıldayaldımI was able to hum | sendırıldayaldıŋyou were able to hum | oldırıldayaldıhe was able to hum | bizdırıldayaldıqwe were able to hum | sizdırıldayaldığızyou all were able to hum | aladırıldayaldılathey were able to hum |
| Ability — simple past | mendırıldayalmadımI could not hum | sendırıldayalmadıŋyou could not hum | oldırıldayalmadıhe could not hum | bizdırıldayalmadıqwe could not hum | sizdırıldayalmadığızyou all could not hum | aladırıldayalmadılathey could not hum |
| Ability — simple past | mendırıldayaldımmı?was I able to hum? | sendırıldayaldıŋmı?were you able to hum? | oldırıldayaldımı?was he able to hum? | bizdırıldayaldıqmı?were we able to hum? | sizdırıldayaldığızmı?were you all able to hum? | aladırıldayaldılamı?were they able to hum? |
| Ability — simple past | mendırıldayalmadımmı?couldn't I hum? | sendırıldayalmadıŋmı?couldn't you hum? | oldırıldayalmadımı?couldn't he hum? | bizdırıldayalmadıqmı?couldn't we hum? | sizdırıldayalmadığızmı?couldn't you all hum? | aladırıldayalmadılamı?couldn't they hum? |
| Ability — perfect / -ğan past | mendırıldayalğanmaI have been able to hum | sendırıldayalğansayou have been able to hum | oldırıldayalğandıhe has been able to hum | bizdırıldayalğanbızwe have been able to hum | sizdırıldayalğansızyou all have been able to hum | aladırıldayalğandılathey have been able to hum |
| Ability — perfect / -ğan past | mendırıldayalmağanmaI haven't been able to hum | sendırıldayalmağansayou haven't been able to hum | oldırıldayalmağandıhe hasn't been able to hum | bizdırıldayalmağanbızwe haven't been able to hum | sizdırıldayalmağansızyou all haven't been able to hum | aladırıldayalmağandılathey haven't been able to hum |
| Ability — perfect / -ğan past | mendırıldayalğanmamı? dırıldayalğanmıma?have I been able to hum? | sendırıldayalğanmısa?have you been able to hum? | oldırıldayalğanmıdı?has he been able to hum? | bizdırıldayalğanbızmı? dırıldayalğanmıbız?have we been able to hum? | sizdırıldayalğanmısız?have you all been able to hum? | aladırıldayalğanmıdıla?have they been able to hum? |
| Ability — perfect / -ğan past | mendırıldayalmağanmamı? dırıldayalmağanmıma?haven't I been able to hum? | sendırıldayalmağanmısa?haven't you been able to hum? | oldırıldayalmağanmıdı?hasn't he been able to hum? | bizdırıldayalmağanbızmı? dırıldayalmağanmıbız?haven't we been able to hum? | sizdırıldayalmağanmısız?haven't you all been able to hum? | aladırıldayalmağanmıdıla?haven't they been able to hum? |
| Ability — past perfect | mendırıldayalğan edimdırıldayalğanemI had been able to hum | sendırıldayalğan ediŋdırıldayalğaneŋyou had been able to hum | oldırıldayalğan edidırıldayalğanedhe had been able to hum | bizdırıldayalğan edikdırıldayalğanekwe had been able to hum | sizdırıldayalğan edigizdırıldayalğanegizyou all had been able to hum | aladırıldayalğan ediledırıldayalğanellethey had been able to hum |
| Ability — past perfect | mendırıldayalmağan edimdırıldayalmağanemI hadn't been able to hum | sendırıldayalmağan ediŋdırıldayalmağaneŋyou hadn't been able to hum | oldırıldayalmağan edidırıldayalmağanedhe hadn't been able to hum | bizdırıldayalmağan edikdırıldayalmağanekwe hadn't been able to hum | sizdırıldayalmağan edigizdırıldayalmağanegizyou all hadn't been able to hum | aladırıldayalmağan ediledırıldayalmağanellethey hadn't been able to hum |
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past background | mendırıldayala edimdırıldayalaemI could hum | sendırıldayala ediŋdırıldayalaeŋyou could hum | oldırıldayala edidırıldayalaedhe could hum | bizdırıldayala edikdırıldayalaekwe could hum | sizdırıldayala edigizdırıldayalaegizyou all could hum | aladırıldayala ediledırıldayalaellethey could hum |
| Ability — past background | mendırıldayalmay edimdırıldayalmayemI could not hum | sendırıldayalmay ediŋdırıldayalmayeŋyou could not hum | oldırıldayalmay edidırıldayalmayedhe could not hum | bizdırıldayalmay edikdırıldayalmayekwe could not hum | sizdırıldayalmay edigizdırıldayalmayegizyou all could not hum | aladırıldayalmay ediledırıldayalmayellethey could not hum |
| Ability — past background | ||||||
| Ability — past background | ||||||
| Ability — future I | mendırıldayalırmaI will be able to hum | sendırıldayalırsayou will be able to hum | oldırıldayalırhe will be able to hum | bizdırıldayalırbızwe will be able to hum | sizdırıldayalırsızyou all will be able to hum | aladırıldayalırlathey will be able to hum |
| Ability — future I | mendırıldayalmazmaI won't be able to hum | sendırıldayalmazsayou won't be able to hum | oldırıldayalmazhe won't be able to hum | bizdırıldayalmazbızwe won't be able to hum | sizdırıldayalmazsızyou all won't be able to hum | aladırıldayalmazlathey won't be able to hum |
| Ability — future I | mendırıldayalırmamı? dırıldayalırmıma?will I be able to hum? | sendırıldayalırmısa?will you be able to hum? | oldırıldayalırmı?will he be able to hum? | bizdırıldayalırbızmı? dırıldayalırmıbız?will we be able to hum? | sizdırıldayalırmısız?will you all be able to hum? | aladırıldayalırlamı? dırıldayalırmıla?will they be able to hum? |
| Ability — future I | mendırıldayalmazmamı? dırıldayalmazmıma?won't I be able to hum? | sendırıldayalmazmısa?won't you be able to hum? | oldırıldayalmazmı?won't he be able to hum? | bizdırıldayalmazbızmı? dırıldayalmazmıbız?won't we be able to hum? | sizdırıldayalmazmısız?won't you all be able to hum? | aladırıldayalmazlamı? dırıldayalmazmıla?won't they be able to hum? |
| Ability — future II | mendırıldayallıqmaI am going to be able to hum | sendırıldayallıqsayou are going to be able to hum | oldırıldayallıqdıhe is going to be able to hum | bizdırıldayallıqbızwe are going to be able to hum | sizdırıldayallıqsızyou all are going to be able to hum | aladırıldayallıqdılathey are going to be able to hum |
| Ability — future II | mendırıldayallıq tülmeI am not going to be able to hum | sendırıldayallıq tülseyou are not going to be able to hum | oldırıldayallıq tüldühe is not going to be able to hum | bizdırıldayallıq tülbüzwe are not going to be able to hum | sizdırıldayallıq tülsüzyou all are not going to be able to hum | aladırıldayallıq tüldülethey are not going to be able to hum |
| Ability — future II | mendırıldayallıqmamı? dırıldayallıqmıma?am I going to be able to hum? | sendırıldayallıqmısa?are you going to be able to hum? | oldırıldayallıqmıdı?is he going to be able to hum? | bizdırıldayallıqbızmı? dırıldayallıqmıbız?are we going to be able to hum? | sizdırıldayallıqmısız?are you all going to be able to hum? | aladırıldayallıqmıdıla?are they going to be able to hum? |
| Ability — future II | mendırıldayallıq tülmüme?aren't I going to be able to hum? | sendırıldayallıq tülmüse?aren't you going to be able to hum? | oldırıldayallıq tülmüdü?isn't he going to be able to hum? | bizdırıldayallıq tülmübüz?aren't we going to be able to hum? | sizdırıldayallıq tülmüsüz?aren't you all going to be able to hum? | aladırıldayallıq tülmüdüle?aren't they going to be able to hum? |
| Ability — would be able to… | mendırıldayalır edimdırıldayalır emI would be able to hum | sendırıldayalır ediŋdırıldayalır eŋyou would be able to hum | oldırıldayalır edidırıldayalır edhe would be able to hum | bizdırıldayalır edikdırıldayalır ekwe would be able to hum | sizdırıldayalır edigizdırıldayalır egizyou all would be able to hum | aladırıldayalır ediledırıldayalır ellethey would be able to hum |
| Ability — would be able to… | mendırıldayalmaz edimdırıldayalmaz emI wouldn't be able to hum | sendırıldayalmaz ediŋdırıldayalmaz eŋyou wouldn't be able to hum | oldırıldayalmaz edidırıldayalmaz edhe wouldn't be able to hum | bizdırıldayalmaz edikdırıldayalmaz ekwe wouldn't be able to hum | sizdırıldayalmaz edigizdırıldayalmaz egizyou all wouldn't be able to hum | aladırıldayalmaz ediledırıldayalmaz ellethey wouldn't be able to hum |
| Ability — would be able to… | ||||||
| Ability — would be able to… | ||||||
| Second-person optative — ability | sendırıldayalğındırıldayalğımay you be able to hum | |||||
| Second-person optative — ability | sendırıldayalmağındırıldayalmağımay you not be able to hum | |||||
| Second-person optative — ability | ||||||
| Second-person optative — ability |
With another word
| Frame | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanting and intending | ||||||
| want to | mendırıldarğa izleymeI want to hum | sendırıldarğa izleyseyou want to hum | oldırıldarğa izleydihe wants to hum | bizdırıldarğa izleybizwe want to hum | sizdırıldarğa izleysizyou all want to hum | aladırıldarğa izleydilethey want to hum |
| want to | mendırıldarğa izlemeymeI do not want to hum | sendırıldarğa izlemeyseyou do not want to hum | oldırıldarğa izlemeydihe does not want to hum | bizdırıldarğa izlemeybizwe do not want to hum | sizdırıldarğa izlemeysizyou all do not want to hum | aladırıldarğa izlemeydilethey do not want to hum |
| would like to | mendırıldarğa süemeI would like to hum | sendırıldarğa süeseyou would like to hum | oldırıldarğa süedihe would like to hum | bizdırıldarğa süebizwe would like to hum | sizdırıldarğa süesizyou all would like to hum | aladırıldarğa süedilethey would like to hum |
| would like to | mendırıldarğa süymeymeI would not like to hum | sendırıldarğa süymeyseyou would not like to hum | oldırıldarğa süymeydihe would not like to hum | bizdırıldarğa süymeybizwe would not like to hum | sizdırıldarğa süymeysizyou all would not like to hum | aladırıldarğa süymeydilethey would not like to hum |
| hope to | mendırıldarğa umutlanamaI hope to hum | sendırıldarğa umutlanasayou hope to hum | oldırıldarğa umutlanadıhe hopes to hum | bizdırıldarğa umutlanabızwe hope to hum | sizdırıldarğa umutlanasızyou all hope to hum | aladırıldarğa umutlanadılathey hope to hum |
| hope to | mendırıldarğa umutlanmaymaI do not hope to hum | sendırıldarğa umutlanmaysayou do not hope to hum | oldırıldarğa umutlanmaydıhe does not hope to hum | bizdırıldarğa umutlanmaybızwe do not hope to hum | sizdırıldarğa umutlanmaysızyou all do not hope to hum | aladırıldarğa umutlanmaydılathey do not hope to hum |
| be about to | mendırıldarğa deb turamaI am about to hum | sendırıldarğa deb turasayou are about to hum | oldırıldarğa deb turadıhe is about to hum | bizdırıldarğa deb turabızwe are about to hum | sizdırıldarğa deb turasızyou all are about to hum | aladırıldarğa deb turadılathey are about to hum |
| be about to | mendırıldarğa deb turmaymaI am not about to hum | sendırıldarğa deb turmaysayou are not about to hum | oldırıldarğa deb turmaydıhe is not about to hum | bizdırıldarğa deb turmaybızwe are not about to hum | sizdırıldarğa deb turmaysızyou all are not about to hum | aladırıldarğa deb turmaydılathey are not about to hum |
| Need and obligation | ||||||
| need to | mendırıldarğa kerekmeI need to hum | sendırıldarğa kerekseyou need to hum | oldırıldarğa kerekdihe needs to hum | bizdırıldarğa kerekbizwe need to hum | sizdırıldarğa kereksizyou all need to hum | aladırıldarğa kerekdilethey need to hum |
| need to | mendırıldarğa kerek tülmeI do not need to hum | sendırıldarğa kerek tülseyou do not need to hum | oldırıldarğa kerek tüldühe does not need to hum | bizdırıldarğa kerek tülbüzwe do not need to hum | sizdırıldarğa kerek tülsüzyou all do not need to hum | aladırıldarğa kerek tüldülethey do not need to hum |
| have to | menmenŋe dırıldarğa tüşediI have to hum | sensenŋe dırıldarğa tüşediyou have to hum | olaŋa dırıldarğa tüşedihe has to hum | bizbizge dırıldarğa tüşediwe have to hum | sizsizge dırıldarğa tüşediyou all have to hum | alaalağa dırıldarğa tüşedithey have to hum |
| have to | menmenŋe dırıldarğa tüşmeydiI do not have to hum | sensenŋe dırıldarğa tüşmeydiyou do not have to hum | olaŋa dırıldarğa tüşmeydihe does not have to hum | bizbizge dırıldarğa tüşmeydiwe do not have to hum | sizsizge dırıldarğa tüşmeydiyou all do not have to hum | alaalağa dırıldarğa tüşmeydithey do not have to hum |
| be obliged to | mendırıldarğa borçlumaI am obliged to hum | sendırıldarğa borçlusayou are obliged to hum | oldırıldarğa borçluduhe is obliged to hum | bizdırıldarğa borçlubuzwe are obliged to hum | sizdırıldarğa borçlusuzyou all are obliged to hum | aladırıldarğa borçludulathey are obliged to hum |
| be obliged to | mendırıldarğa borçlu tülmeI am not obliged to hum | sendırıldarğa borçlu tülseyou are not obliged to hum | oldırıldarğa borçlu tüldühe is not obliged to hum | bizdırıldarğa borçlu tülbüzwe are not obliged to hum | sizdırıldarğa borçlu tülsüzyou all are not obliged to hum | aladırıldarğa borçlu tüldülethey are not obliged to hum |
| Possibility and permission | ||||||
| have a way to | mendırıldarğa madarım bardıI have a way to hum | sendırıldarğa madarıŋ bardıyou have a way to hum | oldırıldarğa madarı bardıhe has a way to hum | bizdırıldarğa madarıbız bardıwe have a way to hum | sizdırıldarğa madarığız bardıyou all have a way to hum | aladırıldarğa madarları bardıthey have a way to hum |
| have a way to | mendırıldarğa madarım joqduI have no way to hum | sendırıldarğa madarıŋ joqduyou have no way to hum | oldırıldarğa madarı joqduhe has no way to hum | bizdırıldarğa madarıbız joqduwe have no way to hum | sizdırıldarğa madarığız joqduyou all have no way to hum | aladırıldarğa madarları joqduthey have no way to hum |
| be free to | mendırıldarğa erkinligim bardıI am free to hum | sendırıldarğa erkinligiŋ bardıyou are free to hum | oldırıldarğa erkinligi bardıhe is free to hum | bizdırıldarğa erkinligibiz bardıwe are free to hum | sizdırıldarğa erkinligigiz bardıyou all are free to hum | aladırıldarğa erkinlikleri bardıthey are free to hum |
| be free to | mendırıldarğa erkinligim joqduI am not free to hum | sendırıldarğa erkinligiŋ joqduyou are not free to hum | oldırıldarğa erkinligi joqduhe is not free to hum | bizdırıldarğa erkinligibiz joqduwe are not free to hum | sizdırıldarğa erkinligigiz joqduyou all are not free to hum | aladırıldarğa erkinlikleri joqduthey are not free to hum |
| be possible to | menmenŋe dırıldarğa bolluqduit is possible for me to hum | sensenŋe dırıldarğa bolluqduit is possible for you to hum | olaŋa dırıldarğa bolluqduit is possible for him to hum | bizbizge dırıldarğa bolluqduit is possible for us to hum | sizsizge dırıldarğa bolluqduit is possible for you all to hum | alaalağa dırıldarğa bolluqduit is possible for them to hum |
| be possible to | menmenŋe dırıldarğa bolluq tüldüit is not possible for me to hum | sensenŋe dırıldarğa bolluq tüldüit is not possible for you to hum | olaŋa dırıldarğa bolluq tüldüit is not possible for him to hum | bizbizge dırıldarğa bolluq tüldüit is not possible for us to hum | sizsizge dırıldarğa bolluq tüldüit is not possible for you all to hum | alaalağa dırıldarğa bolluq tüldüit is not possible for them to hum |
| be ready to | mendırıldarğa hazırmaI am ready to hum | sendırıldarğa hazırsayou are ready to hum | oldırıldarğa hazırdıhe is ready to hum | bizdırıldarğa hazırbızwe are ready to hum | sizdırıldarğa hazırsızyou all are ready to hum | aladırıldarğa hazırdılathey are ready to hum |
| be ready to | mendırıldarğa hazır tülmeI am not ready to hum | sendırıldarğa hazır tülseyou are not ready to hum | oldırıldarğa hazır tüldühe is not ready to hum | bizdırıldarğa hazır tülbüzwe are not ready to hum | sizdırıldarğa hazır tülsüzyou all are not ready to hum | aladırıldarğa hazır tüldülethey are not ready to hum |
| Trying, agreeing, hurrying, fearing | ||||||
| try to | mendırıldarğa küreşemeI am trying to hum | sendırıldarğa küreşeseyou are trying to hum | oldırıldarğa küreşedihe is trying to hum | bizdırıldarğa küreşebizwe are trying to hum | sizdırıldarğa küreşesizyou all are trying to hum | aladırıldarğa küreşedilethey are trying to hum |
| try to | mendırıldarğa küreşmeymeI am not trying to hum | sendırıldarğa küreşmeyseyou are not trying to hum | oldırıldarğa küreşmeydihe is not trying to hum | bizdırıldarğa küreşmeybizwe are not trying to hum | sizdırıldarğa küreşmeysizyou all are not trying to hum | aladırıldarğa küreşmeydilethey are not trying to hum |
| agree to | mendırıldarğa unaymaI agree to hum | sendırıldarğa unaysayou agree to hum | oldırıldarğa unaydıhe agrees to hum | bizdırıldarğa unaybızwe agree to hum | sizdırıldarğa unaysızyou all agree to hum | aladırıldarğa unaydılathey agree to hum |
| agree to | mendırıldarğa unamaymaI refuse to hum | sendırıldarğa unamaysayou refuse to hum | oldırıldarğa unamaydıhe refuses to hum | bizdırıldarğa unamaybızwe refuse to hum | sizdırıldarğa unamaysızyou all refuse to hum | aladırıldarğa unamaydılathey refuse to hum |
| hurry to | mendırıldarğa aşığamaI am in a hurry to hum | sendırıldarğa aşığasayou are in a hurry to hum | oldırıldarğa aşığadıhe is in a hurry to hum | bizdırıldarğa aşığabızwe are in a hurry to hum | sizdırıldarğa aşığasızyou all are in a hurry to hum | aladırıldarğa aşığadılathey are in a hurry to hum |
| hurry to | mendırıldarğa aşıqmaymaI am in no hurry to hum | sendırıldarğa aşıqmaysayou are in no hurry to hum | oldırıldarğa aşıqmaydıhe is in no hurry to hum | bizdırıldarğa aşıqmaybızwe are in no hurry to hum | sizdırıldarğa aşıqmaysızyou all are in no hurry to hum | aladırıldarğa aşıqmaydılathey are in no hurry to hum |
| be afraid to | mendırıldarğa qorqamaI am afraid to hum | sendırıldarğa qorqasayou are afraid to hum | oldırıldarğa qorqadıhe is afraid to hum | bizdırıldarğa qorqabızwe are afraid to hum | sizdırıldarğa qorqasızyou all are afraid to hum | aladırıldarğa qorqadılathey are afraid to hum |
| be afraid to | mendırıldarğa qorqmaymaI am not afraid to hum | sendırıldarğa qorqmaysayou are not afraid to hum | oldırıldarğa qorqmaydıhe is not afraid to hum | bizdırıldarğa qorqmaybızwe are not afraid to hum | sizdırıldarğa qorqmaysızyou all are not afraid to hum | aladırıldarğa qorqmaydılathey are not afraid to hum |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negated | mendırılday bolmazmaI can't be humming | sendırılday bolmazsayou can't be humming | oldırılday bolmazhe can't be humming | bizdırılday bolmazbızwe can't be humming | sizdırılday bolmazsızyou all can't be humming | aladırılday bolmazlathey can't be humming |
| Inference, present — double negation | mendırıldamay bolmazmaI must be humming (emphatic) | sendırıldamay bolmazsayou must be humming (emphatic) | oldırıldamay bolmazhe must be humming (emphatic) | bizdırıldamay bolmazbızwe must be humming (emphatic) | sizdırıldamay bolmazsızyou all must be humming (emphatic) | aladırıldamay bolmazlathey must be humming (emphatic) |
| Progressive conditional — auxiliary negated | mendırılday turmasamif I don't keep humming | sendırılday turmasaŋif you don't keep humming | oldırılday turmasaif he doesn't keep humming | bizdırılday turmasaqif we don't keep humming | sizdırılday turmasağızif you all don't keep humming | aladırılday turmasalaif they don't keep humming |
| Inference, progressive — auxiliary negated | mendırılday tura bolmazmaI can't be in the middle of humming | sendırılday tura bolmazsayou can't be in the middle of humming | oldırılday tura bolmazhe can't be in the middle of humming | bizdırılday tura bolmazbızwe can't be in the middle of humming | sizdırılday tura bolmazsızyou all can't be in the middle of humming | aladırılday tura bolmazlathey can't be in the middle of humming |
| Inference, progressive — double negation | mendırıldamay tura bolmazmaI must keep on not humming (emphatic) | sendırıldamay tura bolmazsayou must keep on not humming (emphatic) | oldırıldamay tura bolmazhe must keep on not humming (emphatic) | bizdırıldamay tura bolmazbızwe must keep on not humming (emphatic) | sizdırıldamay tura bolmazsızyou all must keep on not humming (emphatic) | aladırıldamay tura bolmazlathey must keep on not humming (emphatic) |
| Progressive — verb negated | mendırıldamay turamaI keep on not humming | sendırıldamay turasayou keep on not humming | oldırıldamay turadıhe keeps on not humming | bizdırıldamay turabızwe keep on not humming | sizdırıldamay turasızyou all keep on not humming | aladırıldamay turadılathey keep on not humming |
| Progressive — double negation | mendırıldamay turmaymaI am not keeping on not humming | sendırıldamay turmaysayou are not keeping on not humming | oldırıldamay turmaydıhe is not keeping on not humming | bizdırıldamay turmaybızwe are not keeping on not humming | sizdırıldamay turmaysızyou all are not keeping on not humming | aladırıldamay turmaydılathey are not keeping on not humming |
| Progressive — double negation | mendırıldamay turmaymımaaren't I keeping on not humming? | sendırıldamay turmaymısaaren't you keeping on not humming? | oldırıldamay turmaymıdıisn't he keeping on not humming? | bizdırıldamay turmaymıbızaren't we keeping on not humming? | sizdırıldamay turmaymısızaren't you all keeping on not humming? | aladırıldamay turmaymıdılaaren't they keeping on not humming? |
| Inference — auxiliary negated | mendırıldağan bolmazmaI can't have hummed | sendırıldağan bolmazsayou can't have hummed | oldırıldağan bolmazhe can't have hummed | bizdırıldağan bolmazbızwe can't have hummed | sizdırıldağan bolmazsızyou all can't have hummed | aladırıldağan bolmazlathey can't have hummed |
| Inference — double negation | mendırıldamağan bolmazmaI must have hummed (emphatic) | sendırıldamağan bolmazsayou must have hummed (emphatic) | oldırıldamağan bolmazhe must have hummed (emphatic) | bizdırıldamağan bolmazbızwe must have hummed (emphatic) | sizdırıldamağan bolmazsızyou all must have hummed (emphatic) | aladırıldamağan bolmazlathey must have hummed (emphatic) |
| Counterfactual — auxiliary negated | mendırıldağan bolmasamif it weren't that I had hummed | sendırıldağan bolmasaŋif it weren't that you had hummed | oldırıldağan bolmasaif it weren't that he had hummed | bizdırıldağan bolmasaqif it weren't that we had hummed | sizdırıldağan bolmasağızif it weren't that you all had hummed | aladırıldağan bolmasalaif it weren't that they had hummed |
| Counterfactual — double negation | mendırıldamağan bolmasamif it weren't that I hadn't hummed | sendırıldamağan bolmasaŋif it weren't that you hadn't hummed | oldırıldamağan bolmasaif it weren't that he hadn't hummed | bizdırıldamağan bolmasaqif it weren't that we hadn't hummed | sizdırıldamağan bolmasağızif it weren't that you all hadn't hummed | aladırıldamağan bolmasalaif it weren't that they hadn't hummed |
| Inference, future — auxiliary negated | mendırıldarıq bolmazmaI can't be going to hum | sendırıldarıq bolmazsayou can't be going to hum | oldırıldarıq bolmazhe can't be going to hum | bizdırıldarıq bolmazbızwe can't be going to hum | sizdırıldarıq bolmazsızyou all can't be going to hum | aladırıldarıq bolmazlathey can't be going to hum |
| Inference, future — double negation | mendırıldamazlıq bolmazmaI must be going to hum (emphatic) | sendırıldamazlıq bolmazsayou must be going to hum (emphatic) | oldırıldamazlıq bolmazhe must be going to hum (emphatic) | bizdırıldamazlıq bolmazbızwe must be going to hum (emphatic) | sizdırıldamazlıq bolmazsızyou all must be going to hum (emphatic) | aladırıldamazlıq bolmazlathey must be going to hum (emphatic) |
| Counterfactual future — auxiliary negated | mendırıldarıq bolmasamif it weren't that I were going to hum | sendırıldarıq bolmasaŋif it weren't that you were going to hum | oldırıldarıq bolmasaif it weren't that he were going to hum | bizdırıldarıq bolmasaqif it weren't that we were going to hum | sizdırıldarıq bolmasağızif it weren't that you all were going to hum | aladırıldarıq bolmasalaif it weren't that they were going to hum |
| Counterfactual future — double negation | mendırıldamazlıq bolmasamif it weren't that I were not going to hum | sendırıldamazlıq bolmasaŋif it weren't that you were not going to hum | oldırıldamazlıq bolmasaif it weren't that he were not going to hum | bizdırıldamazlıq bolmasaqif it weren't that we were not going to hum | sizdırıldamazlıq bolmasağızif it weren't that you all were not going to hum | aladırıldamazlıq bolmasalaif it weren't that they were not going to hum |