artıq

/artɯq/ · plural artıqla

1. (adj.) extra, spare, surplus, superfluous

bizde artıq adam joqdu — there is no one to spare among us
artıq zat — a superfluous thing
artıq zat körmenme — I have seen nothing superfluous
artıq kerekle — spare parts

2. (adv.) too, excessively, overly

artıq qıynalma — do not worry too much
artıq jumuşaq bolma — do not be too soft
artıq söleşme — do not speak too much

3. (postp.) more than, over, in excess of — Follows a noun or numeral in the ablative case.

Huseyni jıyırmadan artıq jırı bardı — Huseyin has more than twenty songs
içinde mingden artıq üydegi jaşağandı — more than a thousand households lived in it
bizde turğanlı aydan artıq boldu — it has been more than a month since he stayed with us
ondan artıq — more than ten

4. (n.) surplus, excess, what is left over

artığı bla allıqma — I shall take back more

5. (adv.) Introduces something added to what has already been mentioned.

6. (adj.) special, particular

oqurğa artıq es bölügüz — pay special attention to studying

7. (adv.) especially, particularly — Used with da and often bek.

artıq da alamat — especially good

As an adjective

Saying it about someone

Saying it about someone — artıq
Degree	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
base formam/is/are extra	menartıqma	senartıqsa	olartıqdı	bizartıqbız	sizartıqsız	alaartıqdıla

To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden artıqdı — "compared to me, he is extra."

Saying it about mine, yours, theirs

One thing

One thing — artıq
Degree	menikimine	senikiyours	anıqıhis / hers	biznikiours	siznikiyours (pl.)	alanıqıtheirs
base formis / are extra	menikimeniki artıqdı	senikiseniki artıqdı	anıqıanıqı artıqdı	biznikibizniki artıqdı	siznikisizniki artıqdı	alanıqıalanıqı artıqdı

Several things

Several things — artıq
Degree	menikilemine	senikileyours	anıqılahis / hers	biznikileours	siznikileyours (pl.)	alanıqılatheirs
base formis / are extra	menikilemenikile artıqdıla	senikilesenikile artıqdıla	anıqılaanıqıla artıqdıla	biznikilebiznikile artıqdıla	siznikilesiznikile artıqdıla	alanıqılaalanıqıla artıqdıla

Any thing takes the third-person ending, not only these: bu artıqdı, bıla artıqdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".

As a noun

Cases and owners

Singular

Singular — cases of artıq, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe surplus	—artıq	meniartığım	seniartığıng	anıartığı	bizniartığıbız	sizniartığığız	alanıartıqları
Genitivethe surplus'	—artıqnı	meniartığımı	seniartığıngı	anıartığını	bizniartığıbıznı	sizniartığığıznı	alanıartıqlarını
Accusativethe surplus (as the object)	—artıqnı	meniartığımı	seniartığıngı	anıartığın	bizniartığıbıznı	sizniartığığıznı	alanıartıqların
Dativeto the surplus	—artıqğa	meniartığıma	seniartığınga	anıartığına	bizniartığıbızğa	sizniartığığızğa	alanıartıqlarına
Locativeat / in the surplus	—artıqda	meniartığımda	seniartığıngda	anıartığında	bizniartığıbızda	sizniartığığızda	alanıartıqlarında
Ablativefrom the surplus	—artıqdan	meniartığımdan	seniartığıngdan	anıartığından	bizniartığıbızdan	sizniartığığızdan	alanıartıqlarından

Plural

Plural — cases of artıq, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe surpluses	—artıqla	meniartıqlarım	seniartıqlarıng	anıartıqları	bizniartıqlarıbız	sizniartıqlarığız	alanıartıqları
Genitivethe surpluses'	—artıqlanı	meniartıqlarımı	seniartıqlarıngı	anıartıqlarını	bizniartıqlarıbıznı	sizniartıqlarığıznı	alanıartıqlarını
Accusativethe surpluses (as the object)	—artıqlanı	meniartıqlarımı	seniartıqlarıngı	anıartıqların	bizniartıqlarıbıznı	sizniartıqlarığıznı	alanıartıqların
Dativeto the surpluses	—artıqlağa	meniartıqlarıma	seniartıqlarınga	anıartıqlarına	bizniartıqlarıbızğa	sizniartıqlarığızğa	alanıartıqlarına
Locativeat / in the surpluses	—artıqlada	meniartıqlarımda	seniartıqlarıngda	anıartıqlarında	bizniartıqlarıbızda	sizniartıqlarığızda	alanıartıqlarında
Ablativefrom the surpluses	—artıqladan	meniartıqlarımdan	seniartıqlarıngdan	anıartıqlarından	bizniartıqlarıbızdan	sizniartıqlarığızdan	alanıartıqlarından

The overlap in the last rows is real, not a mistake: artıqları can mean "his / her surpluses", "their surplus", or "their surpluses" — context decides.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.