amalsız
/amalsɯz/
1. helpless, powerless, without remedy or recourse
- amalsız adamğa qol uzatıb boluş — extend a helping hand to a helpless person
- amalsız qaldıq taw qabağında — we were left helpless at the mountain pass
- amalsız işge da sabır kerekdi — even in a hopeless situation patience is needed
2. inevitably, necessarily, perforce, unavoidably
- amalsız elge qaytırğa tüşdü — inevitably we had to return to the village
- amalsız körüşürbüz tang bla — we will inevitably meet at dawn
- amalsız tüzlükge boysunursa — perforce you will submit to the truth
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are helpless | menamalsızma | senamalsızsa | olamalsızdı | bizamalsızbız | sizamalsızsız | alaamalsızdıla |
| comparative — moream/is/are more helpless | menamalsızıraqma | senamalsızıraqsa | olamalsızıraqdı | bizamalsızıraqbız | sizamalsızıraqsız | alaamalsızıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very helpless | menbek amalsızma | senbek amalsızsa | olbek amalsızdı | bizbek amalsızbız | sizbek amalsızsız | alabek amalsızdıla |
| superlative — mostam/is/are the most helpless | menem amalsızma | senem amalsızsa | olem amalsızdı | bizem amalsızbız | sizem amalsızsız | alaem amalsızdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden amalsızdı — "compared to me, he is helpless."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are helpless | menikimeniki amalsızdı | senikiseniki amalsızdı | anıqıanıqı amalsızdı | biznikibizniki amalsızdı | siznikisizniki amalsızdı | alanıqıalanıqı amalsızdı |
| comparative — moreis / are more helpless | menikimeniki amalsızıraqdı | senikiseniki amalsızıraqdı | anıqıanıqı amalsızıraqdı | biznikibizniki amalsızıraqdı | siznikisizniki amalsızıraqdı | alanıqıalanıqı amalsızıraqdı |
| intensifier — veryis / are very helpless | menikimeniki bek amalsızdı | senikiseniki bek amalsızdı | anıqıanıqı bek amalsızdı | biznikibizniki bek amalsızdı | siznikisizniki bek amalsızdı | alanıqıalanıqı bek amalsızdı |
| superlative — mostis / are the most helpless | menikimeniki em amalsızdı | senikiseniki em amalsızdı | anıqıanıqı em amalsızdı | biznikibizniki em amalsızdı | siznikisizniki em amalsızdı | alanıqıalanıqı em amalsızdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are helpless | menikilemenikile amalsızdıla | senikilesenikile amalsızdıla | anıqılaanıqıla amalsızdıla | biznikilebiznikile amalsızdıla | siznikilesiznikile amalsızdıla | alanıqılaalanıqıla amalsızdıla |
| comparative — moreis / are more helpless | menikilemenikile amalsızıraqdıla | senikilesenikile amalsızıraqdıla | anıqılaanıqıla amalsızıraqdıla | biznikilebiznikile amalsızıraqdıla | siznikilesiznikile amalsızıraqdıla | alanıqılaalanıqıla amalsızıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very helpless | menikilemenikile bek amalsızdıla | senikilesenikile bek amalsızdıla | anıqılaanıqıla bek amalsızdıla | biznikilebiznikile bek amalsızdıla | siznikilesiznikile bek amalsızdıla | alanıqılaalanıqıla bek amalsızdıla |
| superlative — mostis / are the most helpless | menikilemenikile em amalsızdıla | senikilesenikile em amalsızdıla | anıqılaanıqıla em amalsızdıla | biznikilebiznikile em amalsızdıla | siznikilesiznikile em amalsızdıla | alanıqılaalanıqıla em amalsızdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu amalsızdı, bıla amalsızdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".