tıyınşlı
/tɯjɯnʃlɯ/
Balkar spelling: tiyinşli , tiyişli
1. worthy, deserving, deserved — What someone deserves is put in the dative, or is an infinitive before it: mahtalırğa tıyınşlı "worthy of praise".
- tıyınşlı adam — a worthy person
- tıyınşlı sawğa — a deserved award
- mahtalırğa tıyınşlı — worthy of praise
- tıyınşlı körürge — to consider worthy
- alğışha tıyınşlı usta — a craftsman worthy of blessing
2. appropriate, proper, suitable, fitting, due — After an infinitive it means it is proper or fitting to do something. With the dative it means suited to or in keeping with something: kümüşge tıyınşlı "suits silver".
- tıyınşlı juwab — a proper answer
- tıyınşlı zamanŋa — at the proper time
- tıyınşlı kiyim — suitable clothing
- tıyınşlı esgertiw — an appropriate remark
- aytırğa tıyınşlıdı — it is fitting to say
- tıyınşlı madarla — appropriate measures
- tıyınşlı es bölürge — to pay due attention
- tıyınşlı jerine — to its proper place
- işge tıyınşlı zaman keldi — a time suitable for the work has come
- qarasawut tıyınşlıdı kümüşge — niello suits silver
- tıyınşlı söz jürekge siŋer — a fitting word sinks into the heart
3. required, necessary, called for — In predicative use it says that something ought to be done.
- bügün barırğa tıyınşlıdı — one should go today
- aytırğa tıyınşlı tüldü — it is not right to say it
- kitabı çığarğa tıyınşlıdı — his book ought to come out
4. deservedly, properly, fittingly
- tıyınşlı mahtaldı — was deservedly praised
Expressions
- jağasına tiyişli — befitting one's dignity
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | tıyınşlımaI am worthy | tıyınşlısayou are worthy | tıyınşlıdıhe is worthy | tıyınşlıbızwe are worthy | tıyınşlısızyou all are worthy | tıyınşlıdılathey are worthy |
| comparative — more | tıyınşlıraqmaI am worthier | tıyınşlıraqsayou are worthier | tıyınşlıraqdıhe is worthier | tıyınşlıraqbızwe are worthier | tıyınşlıraqsızyou all are worthier | tıyınşlıraqdılathey are worthier |
| intensifier — very | bek tıyınşlımaI am very worthy | bek tıyınşlısayou are very worthy | bek tıyınşlıdıhe is very worthy | bek tıyınşlıbızwe are very worthy | bek tıyınşlısızyou all are very worthy | bek tıyınşlıdılathey are very worthy |
| superlative — most | em tıyınşlımaI am the worthiest | em tıyınşlısayou are the worthiest | em tıyınşlıdıhe is the worthiest | em tıyınşlıbızwe are the worthiest | em tıyınşlısızyou all are the worthiest | em tıyınşlıdılathey are the worthiest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden tıyınşlıdı — "compared to me, he is worthy."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki tıyınşlıdımine is worthy | seniki tıyınşlıdıyours is worthy | anıqı tıyınşlıdıhis is worthy | bizniki tıyınşlıdıours is worthy | sizniki tıyınşlıdıyours (pl.) is worthy | alanıqı tıyınşlıdıtheirs is worthy |
| comparative — more | meniki tıyınşlıraqdımine is worthier | seniki tıyınşlıraqdıyours is worthier | anıqı tıyınşlıraqdıhis is worthier | bizniki tıyınşlıraqdıours is worthier | sizniki tıyınşlıraqdıyours (pl.) is worthier | alanıqı tıyınşlıraqdıtheirs is worthier |
| intensifier — very | meniki bek tıyınşlıdımine is very worthy | seniki bek tıyınşlıdıyours is very worthy | anıqı bek tıyınşlıdıhis is very worthy | bizniki bek tıyınşlıdıours is very worthy | sizniki bek tıyınşlıdıyours (pl.) is very worthy | alanıqı bek tıyınşlıdıtheirs is very worthy |
| superlative — most | meniki em tıyınşlıdımine is the worthiest | seniki em tıyınşlıdıyours is the worthiest | anıqı em tıyınşlıdıhis is the worthiest | bizniki em tıyınşlıdıours is the worthiest | sizniki em tıyınşlıdıyours (pl.) is the worthiest | alanıqı em tıyınşlıdıtheirs is the worthiest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile tıyınşlıdılamine are worthy | senikile tıyınşlıdılayours are worthy | anıqıla tıyınşlıdılahis are worthy | biznikile tıyınşlıdılaours are worthy | siznikile tıyınşlıdılayours (pl.) are worthy | alanıqıla tıyınşlıdılatheirs are worthy |
| comparative — more | menikile tıyınşlıraqdılamine are worthier | senikile tıyınşlıraqdılayours are worthier | anıqıla tıyınşlıraqdılahis are worthier | biznikile tıyınşlıraqdılaours are worthier | siznikile tıyınşlıraqdılayours (pl.) are worthier | alanıqıla tıyınşlıraqdılatheirs are worthier |
| intensifier — very | menikile bek tıyınşlıdılamine are very worthy | senikile bek tıyınşlıdılayours are very worthy | anıqıla bek tıyınşlıdılahis are very worthy | biznikile bek tıyınşlıdılaours are very worthy | siznikile bek tıyınşlıdılayours (pl.) are very worthy | alanıqıla bek tıyınşlıdılatheirs are very worthy |
| superlative — most | menikile em tıyınşlıdılamine are the worthiest | senikile em tıyınşlıdılayours are the worthiest | anıqıla em tıyınşlıdılahis are the worthiest | biznikile em tıyınşlıdılaours are the worthiest | siznikile em tıyınşlıdılayours (pl.) are the worthiest | alanıqıla em tıyınşlıdılatheirs are the worthiest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu tıyınşlıdı, bıla tıyınşlıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".