töbenngi

/tøbenŋi/ · plural töbenngile

1. (adj.) lower, the one below, at the bottom

töbenngi el — the lower village
töbenngi ferma — the lower farm
töbenngi otow — the room below

2. (adj.) northern, coming from below the mountains

töbenngi jel — the north wind
töbenngi suwuq — the cold that comes from the north
töbenngi jel uradı — a north wind is blowing

3. (n.) north wind

töbenngi uradı — the north wind is blowing
töbenngi keldi — the north wind came up
töbenngini suwuğu — the cold of the north wind

4. (n.) stirrup leathers, the leather flaps of a saddle

at jerni töbenngisi — the stirrup leather of the saddle
töbenngile eskirgendile — the stirrup leathers have worn out
jangı töbenngi saldı — he fitted a new stirrup leather

As an adjective

Saying it about mine, yours, theirs

One thing

One thing — töbenngi
Degree	menikimine	senikiyours	anıqıhis / hers	biznikiours	siznikiyours (pl.)	alanıqıtheirs
base formis / are lower	menikimeniki töbenngidi	senikiseniki töbenngidi	anıqıanıqı töbenngidi	biznikibizniki töbenngidi	siznikisizniki töbenngidi	alanıqıalanıqı töbenngidi

Several things

Several things — töbenngi
Degree	menikilemine	senikileyours	anıqılahis / hers	biznikileours	siznikileyours (pl.)	alanıqılatheirs
base formis / are lower	menikilemenikile töbenngidile	senikilesenikile töbenngidile	anıqılaanıqıla töbenngidile	biznikilebiznikile töbenngidile	siznikilesiznikile töbenngidile	alanıqılaalanıqıla töbenngidile

Any thing takes the third-person ending, not only these: bu töbenngidi, bıla töbenngidile. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".

As a noun

Cases and owners

Singular

Singular — cases of töbenngi, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe north wind	—töbenngi	menitöbenngim	senitöbennging	anıtöbenngisi	biznitöbenngibiz	siznitöbenngigiz	alanıtöbenngileri
Genitivethe north wind's	—töbenngini	menitöbenngimi	senitöbenngingi	anıtöbenngisini	biznitöbenngibizni	siznitöbenngigizni	alanıtöbenngilerini
Accusativethe north wind (as the object)	—töbenngini	menitöbenngimi	senitöbenngingi	anıtöbenngisin	biznitöbenngibizni	siznitöbenngigizni	alanıtöbenngilerin
Dativeto the north wind	—töbenngige	menitöbenngime	senitöbennginge	anıtöbenngisine	biznitöbenngibizge	siznitöbenngigizge	alanıtöbenngilerine
Locativeat / in the north wind	—töbenngide	menitöbenngimde	senitöbenngingde	anıtöbenngisinde	biznitöbenngibizde	siznitöbenngigizde	alanıtöbenngilerinde
Ablativefrom the north wind	—töbenngiden	menitöbenngimden	senitöbenngingden	anıtöbenngisinden	biznitöbenngibizden	siznitöbenngigizden	alanıtöbenngilerinden

Plural

Plural — cases of töbenngi, plain and with an owner
Case	—plain	menimy	seniyour	anıhis / her	bizniour	sizniyou all's	alanıtheir
Nominativethe north winds	—töbenngile	menitöbenngilerim	senitöbenngilering	anıtöbenngileri	biznitöbenngileribiz	siznitöbenngilerigiz	alanıtöbenngileri
Genitivethe north winds'	—töbenngileni	menitöbenngilerimi	senitöbenngileringi	anıtöbenngilerini	biznitöbenngileribizni	siznitöbenngilerigizni	alanıtöbenngilerini
Accusativethe north winds (as the object)	—töbenngileni	menitöbenngilerimi	senitöbenngileringi	anıtöbenngilerin	biznitöbenngileribizni	siznitöbenngilerigizni	alanıtöbenngilerin
Dativeto the north winds	—töbenngilege	menitöbenngilerime	senitöbenngileringe	anıtöbenngilerine	biznitöbenngileribizge	siznitöbenngilerigizge	alanıtöbenngilerine
Locativeat / in the north winds	—töbenngilede	menitöbenngilerimde	senitöbenngileringde	anıtöbenngilerinde	biznitöbenngileribizde	siznitöbenngilerigizde	alanıtöbenngilerinde
Ablativefrom the north winds	—töbenngileden	menitöbenngilerimden	senitöbenngileringden	anıtöbenngilerinden	biznitöbenngileribizden	siznitöbenngilerigizden	alanıtöbenngilerinden

The overlap in the last rows is real, not a mistake: töbenngileri can mean "his / her north winds", "their north wind", or "their north winds" — context decides.

The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.