tuşman
/tuʃman/ · plural tuşmanla
1. enemy, foe — Before another noun it means enemy, as in tuşman asker "enemy army".
- tuşman asker — enemy army
- tuşmannı ıhtırırğa — to drive back the enemy
- tuşman jawluğun körgüzür — the enemy will show his hostility
- bizni tuşmanıbız — our enemy
2. hostile, unfriendly
- kölü tuşman adam — a person hostile at heart
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | tuşmanthe enemy | tuşmanımmy enemy | tuşmanıŋyour enemy | tuşmanıhis enemy | tuşmanıbızour enemy | tuşmanığızyou all's enemy | tuşmanlarıtheir enemies |
| Genitive | tuşmannıthe enemy's | tuşmanımımy enemy's | tuşmanıŋıyour enemy's | tuşmanınıhis enemy's | tuşmanıbıznıour enemy's | tuşmanığıznıyou all's enemy's | tuşmanlarınıtheir enemies' |
| Accusative | tuşmannıthe enemy (as the object) | tuşmanımımy enemy (as the object) | tuşmanıŋıyour enemy (as the object) | tuşmanınhis enemy (as the object) | tuşmanıbıznıour enemy (as the object) | tuşmanığıznıyou all's enemy (as the object) | tuşmanlarıntheir enemies (as the object) |
| Dative | tuşmanŋato the enemy | tuşmanımato my enemy | tuşmanıŋato your enemy | tuşmanınato his enemy | tuşmanıbızğato our enemy | tuşmanığızğato you all's enemy | tuşmanlarınato their enemies |
| Locative | tuşmandain / at the enemy | tuşmanımdain / at my enemy | tuşmanıŋdain / at your enemy | tuşmanındain / at his enemy | tuşmanıbızdain / at our enemy | tuşmanığızdain / at you all's enemy | tuşmanlarındain / at their enemies |
| Ablative | tuşmandanfrom the enemy | tuşmanımdanfrom my enemy | tuşmanıŋdanfrom your enemy | tuşmanındanfrom his enemy | tuşmanıbızdanfrom our enemy | tuşmanığızdanfrom you all's enemy | tuşmanlarındanfrom their enemies |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | tuşmanlathe enemies | tuşmanlarımmy enemies | tuşmanlarıŋyour enemies | tuşmanlarıhis enemies | tuşmanlarıbızour enemies | tuşmanlarığızyou all's enemies | tuşmanlarıtheir enemies |
| Genitive | tuşmanlanıthe enemies' | tuşmanlarımımy enemies' | tuşmanlarıŋıyour enemies' | tuşmanlarınıhis enemies' | tuşmanlarıbıznıour enemies' | tuşmanlarığıznıyou all's enemies' | tuşmanlarınıtheir enemies' |
| Accusative | tuşmanlanıthe enemies (as the object) | tuşmanlarımımy enemies (as the object) | tuşmanlarıŋıyour enemies (as the object) | tuşmanlarınhis enemies (as the object) | tuşmanlarıbıznıour enemies (as the object) | tuşmanlarığıznıyou all's enemies (as the object) | tuşmanlarıntheir enemies (as the object) |
| Dative | tuşmanlağato the enemies | tuşmanlarımato my enemies | tuşmanlarıŋato your enemies | tuşmanlarınato his enemies | tuşmanlarıbızğato our enemies | tuşmanlarığızğato you all's enemies | tuşmanlarınato their enemies |
| Locative | tuşmanladain / at the enemies | tuşmanlarımdain / at my enemies | tuşmanlarıŋdain / at your enemies | tuşmanlarındain / at his enemies | tuşmanlarıbızdain / at our enemies | tuşmanlarığızdain / at you all's enemies | tuşmanlarındain / at their enemies |
| Ablative | tuşmanladanfrom the enemies | tuşmanlarımdanfrom my enemies | tuşmanlarıŋdanfrom your enemies | tuşmanlarındanfrom his enemies | tuşmanlarıbızdanfrom our enemies | tuşmanlarığızdanfrom you all's enemies | tuşmanlarındanfrom their enemies |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: tuşmanları can mean "his / her enemies", "their enemy", or "their enemies" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | tuşmanmaI am hostile | tuşmansayou are hostile | tuşmandıhe is hostile | tuşmanbızwe are hostile | tuşmansızyou all are hostile | tuşmandılathey are hostile |
| comparative — more | tuşmanıraqmaI am hostiler | tuşmanıraqsayou are hostiler | tuşmanıraqdıhe is hostiler | tuşmanıraqbızwe are hostiler | tuşmanıraqsızyou all are hostiler | tuşmanıraqdılathey are hostiler |
| intensifier — very | bek tuşmanmaI am very hostile | bek tuşmansayou are very hostile | bek tuşmandıhe is very hostile | bek tuşmanbızwe are very hostile | bek tuşmansızyou all are very hostile | bek tuşmandılathey are very hostile |
| superlative — most | em tuşmanmaI am the hostilest | em tuşmansayou are the hostilest | em tuşmandıhe is the hostilest | em tuşmanbızwe are the hostilest | em tuşmansızyou all are the hostilest | em tuşmandılathey are the hostilest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden tuşmandı — "compared to me, he is hostile."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki tuşmandımine is hostile | seniki tuşmandıyours is hostile | anıqı tuşmandıhis is hostile | bizniki tuşmandıours is hostile | sizniki tuşmandıyours (pl.) is hostile | alanıqı tuşmandıtheirs is hostile |
| comparative — more | meniki tuşmanıraqdımine is hostiler | seniki tuşmanıraqdıyours is hostiler | anıqı tuşmanıraqdıhis is hostiler | bizniki tuşmanıraqdıours is hostiler | sizniki tuşmanıraqdıyours (pl.) is hostiler | alanıqı tuşmanıraqdıtheirs is hostiler |
| intensifier — very | meniki bek tuşmandımine is very hostile | seniki bek tuşmandıyours is very hostile | anıqı bek tuşmandıhis is very hostile | bizniki bek tuşmandıours is very hostile | sizniki bek tuşmandıyours (pl.) is very hostile | alanıqı bek tuşmandıtheirs is very hostile |
| superlative — most | meniki em tuşmandımine is the hostilest | seniki em tuşmandıyours is the hostilest | anıqı em tuşmandıhis is the hostilest | bizniki em tuşmandıours is the hostilest | sizniki em tuşmandıyours (pl.) is the hostilest | alanıqı em tuşmandıtheirs is the hostilest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile tuşmandılamine are hostile | senikile tuşmandılayours are hostile | anıqıla tuşmandılahis are hostile | biznikile tuşmandılaours are hostile | siznikile tuşmandılayours (pl.) are hostile | alanıqıla tuşmandılatheirs are hostile |
| comparative — more | menikile tuşmanıraqdılamine are hostiler | senikile tuşmanıraqdılayours are hostiler | anıqıla tuşmanıraqdılahis are hostiler | biznikile tuşmanıraqdılaours are hostiler | siznikile tuşmanıraqdılayours (pl.) are hostiler | alanıqıla tuşmanıraqdılatheirs are hostiler |
| intensifier — very | menikile bek tuşmandılamine are very hostile | senikile bek tuşmandılayours are very hostile | anıqıla bek tuşmandılahis are very hostile | biznikile bek tuşmandılaours are very hostile | siznikile bek tuşmandılayours (pl.) are very hostile | alanıqıla bek tuşmandılatheirs are very hostile |
| superlative — most | menikile em tuşmandılamine are the hostilest | senikile em tuşmandılayours are the hostilest | anıqıla em tuşmandılahis are the hostilest | biznikile em tuşmandılaours are the hostilest | siznikile em tuşmandılayours (pl.) are the hostilest | alanıqıla em tuşmandılatheirs are the hostilest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu tuşmandı, bıla tuşmandıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".