tuwarırğa
/tuwarɯrʁa/
1. to unharness, to unsaddle, to unhitch
- atlanı tuwarırğa — to unharness the horses
- ögüzleni tuwar — unhitch the oxen
- atnı tuwarıb otlatdı — he unsaddled the horse and let it graze
2. to unload, to take the load off
- arbanı tuwarırğa — to take the load off the cart
- jüknü tuwardıla — they unloaded the burden
- maşinanı tuwarıb boşadıla — they finished unloading the vehicle
3. to leave to fend for itself, to abandon, to dump on someone
- mallanı qawdannga tuwarıb qoymağız — do not leave the livestock to fend on dry grass
- bılay tuwarıb qoydula — they left me with nothing
- sabiylerin qonşuğa tuwardı — he dumped his children on the neighbour
4. to take apart, to dismantle
- arbanı tuwarıb jıydıla — they dismantled the cart and put it away
- eski üynü tuwardıla — they took the old house apart
Conjugation
Common forms
- tuwaradıhe is unharnessing
- tuwardıhe unharnessed
- tuwarğandıhe has unharnessed
- tuwarırhe will unharness
- tuwarlıqdıhe is going to unharness
- tuwara edihe was unharnessing
- tuwarsaif he unharnesses
- tuwar!unharness!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is unharnessing | mentuwarama | sentuwarasa | oltuwaradı | biztuwarabız | siztuwarasız | alatuwaradıla |
| Present (simple & continuous)he is not unharnessing | mentuwarmayma | sentuwarmaysa | oltuwarmaydı | biztuwarmaybız | siztuwarmaysız | alatuwarmaydıla |
| Present (simple & continuous)is he unharnessing? | mentuwaramıma? tuwaramamı? | sentuwaramısa? | oltuwaramıdı? | biztuwaramıbız? tuwarabızmı? | siztuwaramısız? | alatuwaramıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he unharnessing? | mentuwarmaymıma? tuwarmaymamı? | sentuwarmaymısa? | oltuwarmaymıdı? | biztuwarmaymıbız? tuwarmaybızmı? | siztuwarmaymısız? | alatuwarmaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually unharnesses | mentuwarıwçanma | sentuwarıwçansa | oltuwarıwçandı | biztuwarıwçanbız | siztuwarıwçansız | alatuwarıwçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually unharness | mentuwarıwçan tülme | sentuwarıwçan tülse | oltuwarıwçan tüldü | biztuwarıwçan tülbüz | siztuwarıwçan tülsüz | alatuwarıwçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually unharness? | mentuwarıwçanmıma? tuwarıwçanmamı? | sentuwarıwçanmısa? | oltuwarıwçanmıdı? | biztuwarıwçanmıbız? tuwarıwçanbızmı? | siztuwarıwçanmısız? | alatuwarıwçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually unharness? | mentuwarıwçan tülmüme? | sentuwarıwçan tülmüse? | oltuwarıwçan tülmüdü? | biztuwarıwçan tülmübüz? | siztuwarıwçan tülmüsüz? | alatuwarıwçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has unharnessed and remains so | oltuwarıbdı | alatuwarıbdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he unharnessed? | oltuwarıbmıdı? | alatuwarıbmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of unharnessing | mentuwara turama | sentuwara turasa | oltuwara turadı | biztuwara turabız | siztuwara turasız | alatuwara turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of unharnessing | mentuwara turmayma | sentuwara turmaysa | oltuwara turmaydı | biztuwara turmaybız | siztuwara turmaysız | alatuwara turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of unharnessing? | mentuwara turamıma? tuwara turamamı? | sentuwara turamısa? | oltuwara turamıdı? | biztuwara turamıbız? tuwara turabızmı? | siztuwara turamısız? | alatuwara turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of unharnessing? | mentuwara turmaymıma? tuwara turmaymamı? | sentuwara turmaymısa? | oltuwara turmaymıdı? | biztuwara turmaymıbız? tuwara turmaybızmı? | siztuwara turmaymısız? | alatuwara turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he unharnessed | mentuwardım | sentuwardıng | oltuwardı | biztuwardıq | siztuwardığız | alatuwardıla |
| Simple past (definite)he didn't unharness | mentuwarmadım | sentuwarmadıng | oltuwarmadı | biztuwarmadıq | siztuwarmadığız | alatuwarmadıla |
| Simple past (definite)did he unharness? | mentuwardımmı? | sentuwardıngmı? | oltuwardımı? | biztuwardıqmı? | siztuwardığızmı? | alatuwardılamı? |
| Simple past (definite)didn't he unharness? | mentuwarmadımmı? | sentuwarmadıngmı? | oltuwarmadımı? | biztuwarmadıqmı? | siztuwarmadığızmı? | alatuwarmadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has unharnessed | mentuwarğanma | sentuwarğansa | oltuwarğandı | biztuwarğanbız | siztuwarğansız | alatuwarğandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't unharnessed | mentuwarmağanma | sentuwarmağansa | oltuwarmağandı | biztuwarmağanbız | siztuwarmağansız | alatuwarmağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he unharnessed? | mentuwarğanmıma? tuwarğanmamı? | sentuwarğanmısa? | oltuwarğanmıdı? | biztuwarğanmıbız? tuwarğanbızmı? | siztuwarğanmısız? | alatuwarğanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he unharnessed? | mentuwarmağanmıma? tuwarmağanmamı? | sentuwarmağanmısa? | oltuwarmağanmıdı? | biztuwarmağanmıbız? tuwarmağanbızmı? | siztuwarmağanmısız? | alatuwarmağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will unharness | mentuwarırma | sentuwarırsa | oltuwarır | biztuwarırbız | siztuwarırsız | alatuwarırla |
| Indefinite future (future I)he won't unharness | mentuwarmazma | sentuwarmazsa | oltuwarmaz | biztuwarmazbız | siztuwarmazsız | alatuwarmazla |
| Indefinite future (future I)will he unharness? | mentuwarırmıma? tuwarırmamı? | sentuwarırmısa? | oltuwarırmı? | biztuwarırmıbız? tuwarırbızmı? | siztuwarırmısız? | alatuwarırmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he unharness? | mentuwarmazmıma? tuwarmazmamı? | sentuwarmazmısa? | oltuwarmazmı? | biztuwarmazmıbız? tuwarmazbızmı? | siztuwarmazmısız? | alatuwarmazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to unharness | mentuwarlıqma1 | sentuwarlıqsa1 | oltuwarlıqdı1 | biztuwarlıqbız1 | siztuwarlıqsız1 | alatuwarlıqdıla1 |
| Definite future (future II)he is not going to unharness | mentuwarlıq tülme1 | sentuwarlıq tülse1 | oltuwarlıq tüldü1 | biztuwarlıq tülbüz1 | siztuwarlıq tülsüz1 | alatuwarlıq tüldüle1 |
| Definite future (future II)is he going to unharness? | mentuwarlıqmıma?1 tuwarlıqmamı? | sentuwarlıqmısa?1 | oltuwarlıqmıdı?1 | biztuwarlıqmıbız?1 tuwarlıqbızmı? | siztuwarlıqmısız?1 | alatuwarlıqmıdıla?1 |
| Definite future (future II)isn't he going to unharness? | mentuwarlıq tülmüme?1 | sentuwarlıq tülmüse?1 | oltuwarlıq tülmüdü?1 | biztuwarlıq tülmübüz?1 | siztuwarlıq tülmüsüz?1 | alatuwarlıq tülmüdüle?1 |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Definite future (future II)spoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so tuwarrıqdı
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had unharnessed | mentuwarğan edimtuwarğanem | sentuwarğan edingtuwarğaneng | oltuwarğan edituwarğaned | biztuwarğan ediktuwarğanek | siztuwarğan edigiztuwarğanegiz | alatuwarğan ediletuwarğanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't unharnessed | mentuwarmağan edimtuwarmağanem | sentuwarmağan edingtuwarmağaneng | oltuwarmağan edituwarmağaned | biztuwarmağan ediktuwarmağanek | siztuwarmağan edigiztuwarmağanegiz | alatuwarmağan ediletuwarmağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was unharnessing | mentuwara edimtuwaraem | sentuwara edingtuwaraeng | oltuwara edituwaraed | biztuwara ediktuwaraek | siztuwara edigiztuwaraegiz | alatuwara ediletuwaraelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't unharnessing | mentuwarmay edimtuwarmayem | sentuwarmay edingtuwarmayeng | oltuwarmay edituwarmayed | biztuwarmay ediktuwarmayek | siztuwarmay edigiztuwarmayegiz | alatuwarmay ediletuwarmayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to unharness | mentuwarıwçan edimtuwarıwçanem | sentuwarıwçan edingtuwarıwçaneng | oltuwarıwçan edituwarıwçaned | biztuwarıwçan ediktuwarıwçanek | siztuwarıwçan edigiztuwarıwçanegiz | alatuwarıwçan ediletuwarıwçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to unharness | mentuwarıwçan tül edimtuwarıwçan tül em | sentuwarıwçan tül edingtuwarıwçan tül eng | oltuwarıwçan tül edituwarıwçan tül ed | biztuwarıwçan tül ediktuwarıwçan tül ek | siztuwarıwçan tül edigiztuwarıwçan tül egiz | alatuwarıwçan tül ediletuwarıwçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had unharnessed and remained so | oltuwarıb edi | alatuwarıb edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't unharnessed | oltuwarıb tül edi | alatuwarıb tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of unharnessing | mentuwara tura edimtuwara turaem | sentuwara tura edingtuwara turaeng | oltuwara tura edituwara turaed | biztuwara tura ediktuwara turaek | siztuwara tura edigiztuwara turaegiz | alatuwara tura ediletuwara turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of unharnessing | mentuwara turmay edimtuwara turmayem | sentuwara turmay edingtuwara turmayeng | oltuwara turmay edituwara turmayed | biztuwara turmay ediktuwara turmayek | siztuwara turmay edigiztuwara turmayegiz | alatuwara turmay ediletuwara turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would unharness | mentuwarır edimtuwarır em | sentuwarır edingtuwarır eng | oltuwarır edituwarır ed | biztuwarır ediktuwarır ek | siztuwarır edigiztuwarır egiz | alatuwarır ediletuwarır elle |
| Conditional result (would)he wouldn't unharness | mentuwarmaz edimtuwarmaz em | sentuwarmaz edingtuwarmaz eng | oltuwarmaz edituwarmaz ed | biztuwarmaz ediktuwarmaz ek | siztuwarmaz edigiztuwarmaz egiz | alatuwarmaz ediletuwarmaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have unharnessed | mentuwarlıq edim2tuwarlıq em | sentuwarlıq eding2tuwarlıq eng | oltuwarlıq edi2tuwarlıq ed | biztuwarlıq edik2tuwarlıq ek | siztuwarlıq edigiz2tuwarlıq egiz | alatuwarlıq edile2tuwarlıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have unharnessed | mentuwarlıq tül edim2tuwarlıq tül em | sentuwarlıq tül eding2tuwarlıq tül eng | oltuwarlıq tül edi2tuwarlıq tül ed | biztuwarlıq tül edik2tuwarlıq tül ek | siztuwarlıq tül edigiz2tuwarlıq tül egiz | alatuwarlıq tül edile2tuwarlıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
- Past conditional result (would have)spoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so tuwarrıq edi
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he unharnesses | mentuwarsam | sentuwarsang | oltuwarsa | biztuwarsaq | siztuwarsağız | alatuwarsala |
| Conditionalif he doesn't unharness | mentuwarmasam | sentuwarmasang | oltuwarmasa | biztuwarmasaq | siztuwarmasağız | alatuwarmasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is unharnessing | mentuwara esem | sentuwara eseng | oltuwara ese | biztuwara esek | siztuwara esegiz | alatuwara esele |
| Conditional, present realif he is not unharnessing | mentuwarmay esem | sentuwarmay eseng | oltuwarmay ese | biztuwarmay esek | siztuwarmay esegiz | alatuwarmay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he unharnessed | mentuwarsam edituwarsam ed | sentuwarsang edituwarsang ed | oltuwarsa edituwarsaed | biztuwarsaq edituwarsaq ed | siztuwarsağız edituwarsağız ed | alatuwarsala edituwarsalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't unharness | mentuwarmasam edituwarmasam ed | sentuwarmasang edituwarmasang ed | oltuwarmasa edituwarmasaed | biztuwarmasaq edituwarmasaq ed | siztuwarmasağız edituwarmasağız ed | alatuwarmasala edituwarmasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past3if he unharnessed | mentuwardım esem | sentuwardıng eseng | oltuwardı ese | biztuwardıq esek | siztuwardığız esegiz | alatuwardıla esele |
| Conditional, definite past3if he didn't unharness | mentuwarmadım esem | sentuwarmadıng eseng | oltuwarmadı ese | biztuwarmadıq esek | siztuwarmadığız esegiz | alatuwarmadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did unharness (indeed) | mentuwarğan esem | sentuwarğan eseng | oltuwarğan ese | biztuwarğan esek | siztuwarğan esegiz | alatuwarğan esele |
| Conditional, past realif he didn't unharness (indeed) | mentuwarmağan esem | sentuwarmağan eseng | oltuwarmağan ese | biztuwarmağan esek | siztuwarmağan esegiz | alatuwarmağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had unharnessed | mentuwarğan bolsam | sentuwarğan bolsang | oltuwarğan bolsa | biztuwarğan bolsaq | siztuwarğan bolsağız | alatuwarğan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't unharnessed | mentuwarmağan bolsam | sentuwarmağan bolsang | oltuwarmağan bolsa | biztuwarmağan bolsaq | siztuwarmağan bolsağız | alatuwarmağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had unharnessed | mentuwarğan bolsam edituwarğan bolsam ed | sentuwarğan bolsang edituwarğan bolsang ed | oltuwarğan bolsa edituwarğan bolsaed | biztuwarğan bolsaq edituwarğan bolsaq ed | siztuwarğan bolsağız edituwarğan bolsağız ed | alatuwarğan bolsala edituwarğan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't unharnessed | mentuwarmağan bolsam edituwarmağan bolsam ed | sentuwarmağan bolsang edituwarmağan bolsang ed | oltuwarmağan bolsa edituwarmağan bolsaed | biztuwarmağan bolsaq edituwarmağan bolsaq ed | siztuwarmağan bolsağız edituwarmağan bolsağız ed | alatuwarmağan bolsala edituwarmağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will unharness | mentuwarır esem | sentuwarır eseng | oltuwarır ese | biztuwarır esek | siztuwarır esegiz | alatuwarır esele |
| Conditional, aoristif he won't unharness | mentuwarmaz esem | sentuwarmaz eseng | oltuwarmaz ese | biztuwarmaz esek | siztuwarmaz esegiz | alatuwarmaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to unharness | mentuwarlıq esem4 | sentuwarlıq eseng4 | oltuwarlıq ese4 | biztuwarlıq esek4 | siztuwarlıq esegiz4 | alatuwarlıq esele4 |
| Conditional, futureif he is not going to unharness | mentuwarlıq tül esem4 | sentuwarlıq tül eseng4 | oltuwarlıq tül ese4 | biztuwarlıq tül esek4 | siztuwarlıq tül esegiz4 | alatuwarlıq tül esele4 |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to unharness | mentuwarlıq bolsam5 | sentuwarlıq bolsang5 | oltuwarlıq bolsa5 | biztuwarlıq bolsaq5 | siztuwarlıq bolsağız5 | alatuwarlıq bolsala5 |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to unharness | mentuwarmazlıq bolsam | sentuwarmazlıq bolsang | oltuwarmazlıq bolsa | biztuwarmazlıq bolsaq | siztuwarmazlıq bolsağız | alatuwarmazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso tuwardıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
- Conditional, futurespoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so tuwarrıq ese
- Conditional, counterfactual futurespoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so tuwarrıq bolsa
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be unharnessing | mentuwara bolurma | sentuwara bolursa | oltuwara bolur | biztuwara bolurbuz | siztuwara bolursuz | alatuwara bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be unharnessing | mentuwarmay bolurma | sentuwarmay bolursa | oltuwarmay bolur | biztuwarmay bolurbuz | siztuwarmay bolursuz | alatuwarmay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of unharnessing | mentuwara tura bolurma | sentuwara tura bolursa | oltuwara tura bolur | biztuwara tura bolurbuz | siztuwara tura bolursuz | alatuwara tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not unharnessing | mentuwarmay tura bolurma | sentuwarmay tura bolursa | oltuwarmay tura bolur | biztuwarmay tura bolurbuz | siztuwarmay tura bolursuz | alatuwarmay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have unharnessed | mentuwarğan bolurma | sentuwarğan bolursa | oltuwarğan bolur | biztuwarğan bolurbuz | siztuwarğan bolursuz | alatuwarğan bolurla |
| Inference (must have)he must not have unharnessed | mentuwarmağan bolurma | sentuwarmağan bolursa | oltuwarmağan bolur | biztuwarmağan bolurbuz | siztuwarmağan bolursuz | alatuwarmağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to unharness | mentuwarlıq bolurma6 | sentuwarlıq bolursa6 | oltuwarlıq bolur6 | biztuwarlıq bolurbuz6 | siztuwarlıq bolursuz6 | alatuwarlıq bolurla6 |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to unharness | mentuwarmazlıq bolurma | sentuwarmazlıq bolursa | oltuwarmazlıq bolur | biztuwarmazlıq bolurbuz | siztuwarmazlıq bolursuz | alatuwarmazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Inference, future (must be going to)spoken: -lıq/-lik → -rıq/-rik after r, so tuwarrıq bolur
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it unharness | mentuwarayım | sentuwar! | oltuwarsın | biztuwarayıq | siztuwarığız! | alatuwarsınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not unharness | mentuwarmayım | sentuwarma! | oltuwarmasın | biztuwarmayıq | siztuwarmağız! | alatuwarmasınla |
| Commands & suggestionsshould he unharness? | mentuwarayımmı? | oltuwarsınmı? | biztuwarayıqmı? | alatuwarsınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not unharness? | mentuwarmayımmı? | oltuwarmasınmı? | biztuwarmayıqmı? | alatuwarmasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it unharness | sentuwarçı7 | oltuwarsınçı | siztuwarçığız | alatuwarsınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not unharness | sentuwarmaçı7 | oltuwarmasınçı | siztuwarmaçığız | alatuwarmasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you unharness | sentuwarğıntuwarğı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not unharness | sentuwarmağıntuwarmağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he unharnessed | mentuwarğay edim tuwarğa edim | sentuwarğay eding tuwarğa eding | oltuwarğay edi tuwarğa edi | biztuwarğay edik tuwarğa edik | siztuwarğay edigiz tuwarğa edigiz | alatuwarğay edile tuwarğa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not unharness | mentuwarmağay edim tuwarmağa edim | sentuwarmağay eding tuwarmağa eding | oltuwarmağay edi tuwarmağa edi | biztuwarmağay edik tuwarmağa edik | siztuwarmağay edigiz tuwarmağa edigiz | alatuwarmağay edile tuwarmağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to unharness | mentuwarmağa qoyayımtuwarma qoyayım | sentuwarmağa qoy!tuwarma qoy! | oltuwarmağa qoysuntuwarma qoysun | biztuwarmağa qoyayıqtuwarma qoyayıq | siztuwarmağa qoyuğuz!tuwarma qoyuğuz! | alatuwarmağa qoysunlatuwarma qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to unharness | mentuwarmağa qoymayımtuwarma qoymayım | sentuwarmağa qoyma!tuwarma qoyma! | oltuwarmağa qoymasıntuwarma qoymasın | biztuwarmağa qoymayıqtuwarma qoymayıq | siztuwarmağa qoymağız!tuwarma qoymağız! | alatuwarmağa qoymasınlatuwarma qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to unharness? | mentuwarmağa qoyayımmı?tuwarma qoyayımmı? | oltuwarmağa qoysunmu?tuwarma qoysunmu? | biztuwarmağa qoyayıqmı?tuwarma qoyayıqmı? | alatuwarmağa qoysunlamı?tuwarma qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to unharness? | mentuwarmağa qoymayımmı?tuwarma qoymayımmı? | oltuwarmağa qoymasınmı?tuwarma qoymasınmı? | biztuwarmağa qoymayıqmı?tuwarma qoymayıqmı? | alatuwarmağa qoymasınlamı?tuwarma qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to unharness | mentuwarmağa qoyamatuwarma qoyama | sentuwarmağa qoyasatuwarma qoyasa | oltuwarmağa qoyadıtuwarma qoyadı | biztuwarmağa qoyabıztuwarma qoyabız | siztuwarmağa qoyasıztuwarma qoyasız | alatuwarmağa qoyadılatuwarma qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to unharness | mentuwarmağa qoymaymatuwarma qoymayma | sentuwarmağa qoymaysatuwarma qoymaysa | oltuwarmağa qoymaydıtuwarma qoymaydı | biztuwarmağa qoymaybıztuwarma qoymaybız | siztuwarmağa qoymaysıztuwarma qoymaysız | alatuwarmağa qoymaydılatuwarma qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to unharness? | mentuwarmağa qoyamıma?tuwarma qoyamıma? | sentuwarmağa qoyamısa?tuwarma qoyamısa? | oltuwarmağa qoyamıdı?tuwarma qoyamıdı? | biztuwarmağa qoyamıbız?tuwarma qoyamıbız? | siztuwarmağa qoyamısız?tuwarma qoyamısız? | alatuwarmağa qoyamıdıla?tuwarma qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to unharness? | mentuwarmağa qoymaymıma?tuwarma qoymaymıma? | sentuwarmağa qoymaymısa?tuwarma qoymaymısa? | oltuwarmağa qoymaymıdı?tuwarma qoymaymıdı? | biztuwarmağa qoymaymıbız?tuwarma qoymaymıbız? | siztuwarmağa qoymaymısız?tuwarma qoymaymısız? | alatuwarmağa qoymaymıdıla?tuwarma qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to unharness | mentuwarmağa qoydumtuwarma qoydum | sentuwarmağa qoydungtuwarma qoydung | oltuwarmağa qoydutuwarma qoydu | biztuwarmağa qoyduqtuwarma qoyduq | siztuwarmağa qoyduğuztuwarma qoyduğuz | alatuwarmağa qoydulatuwarma qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to unharness | mentuwarmağa qoymadımtuwarma qoymadım | sentuwarmağa qoymadıngtuwarma qoymadıng | oltuwarmağa qoymadıtuwarma qoymadı | biztuwarmağa qoymadıqtuwarma qoymadıq | siztuwarmağa qoymadığıztuwarma qoymadığız | alatuwarmağa qoymadılatuwarma qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to unharness? | mentuwarmağa qoydummu?tuwarma qoydummu? | sentuwarmağa qoydungmu?tuwarma qoydungmu? | oltuwarmağa qoydumu?tuwarma qoydumu? | biztuwarmağa qoyduqmu?tuwarma qoyduqmu? | siztuwarmağa qoyduğuzmu?tuwarma qoyduğuzmu? | alatuwarmağa qoydulamı?tuwarma qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to unharness? | mentuwarmağa qoymadımmı?tuwarma qoymadımmı? | sentuwarmağa qoymadıngmı?tuwarma qoymadıngmı? | oltuwarmağa qoymadımı?tuwarma qoymadımı? | biztuwarmağa qoymadıqmı?tuwarma qoymadıqmı? | siztuwarmağa qoymadığızmı?tuwarma qoymadığızmı? | alatuwarmağa qoymadılamı?tuwarma qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can unharness | mentuwaralama | sentuwaralasa | oltuwaraladı | biztuwaralabız | siztuwaralasız | alatuwaraladıla |
| Ability — presenthe can't unharness | mentuwaralmayma | sentuwaralmaysa | oltuwaralmaydı | biztuwaralmaybız | siztuwaralmaysız | alatuwaralmaydıla |
| Ability — presentcan he unharness? | mentuwaralamıma? tuwaralamamı? | sentuwaralamısa? | oltuwaralamıdı? | biztuwaralamıbız? tuwaralabızmı? | siztuwaralamısız? | alatuwaralamıdıla? |
| Ability — presentcan't he unharness? | mentuwaralmaymıma? tuwaralmaymamı? | sentuwaralmaymısa? | oltuwaralmaymıdı? | biztuwaralmaymıbız? tuwaralmaybızmı? | siztuwaralmaymısız? | alatuwaralmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can unharness | mentuwaralsam | sentuwaralsang | oltuwaralsa | biztuwaralsaq | siztuwaralsağız | alatuwaralsala |
| Ability — if I can…if he can't unharness | mentuwaralmasam | sentuwaralmasang | oltuwaralmasa | biztuwaralmasaq | siztuwaralmasağız | alatuwaralmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to unharness | mentuwaraldım | sentuwaraldıng | oltuwaraldı | biztuwaraldıq | siztuwaraldığız | alatuwaraldıla |
| Ability — simple pasthe could not unharness | mentuwaralmadım | sentuwaralmadıng | oltuwaralmadı | biztuwaralmadıq | siztuwaralmadığız | alatuwaralmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to unharness? | mentuwaraldımmı? | sentuwaraldıngmı? | oltuwaraldımı? | biztuwaraldıqmı? | siztuwaraldığızmı? | alatuwaraldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he unharness? | mentuwaralmadımmı? | sentuwaralmadıngmı? | oltuwaralmadımı? | biztuwaralmadıqmı? | siztuwaralmadığızmı? | alatuwaralmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to unharness | mentuwaralğanma | sentuwaralğansa | oltuwaralğandı | biztuwaralğanbız | siztuwaralğansız | alatuwaralğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to unharness | mentuwaralmağanma | sentuwaralmağansa | oltuwaralmağandı | biztuwaralmağanbız | siztuwaralmağansız | alatuwaralmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to unharness? | mentuwaralğanmıma? tuwaralğanmamı? | sentuwaralğanmısa? | oltuwaralğanmıdı? | biztuwaralğanmıbız? tuwaralğanbızmı? | siztuwaralğanmısız? | alatuwaralğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to unharness? | mentuwaralmağanmıma? tuwaralmağanmamı? | sentuwaralmağanmısa? | oltuwaralmağanmıdı? | biztuwaralmağanmıbız? tuwaralmağanbızmı? | siztuwaralmağanmısız? | alatuwaralmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to unharness | mentuwaralğan edimtuwaralğanem | sentuwaralğan edingtuwaralğaneng | oltuwaralğan edituwaralğaned | biztuwaralğan ediktuwaralğanek | siztuwaralğan edigiztuwaralğanegiz | alatuwaralğan ediletuwaralğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to unharness | mentuwaralmağan edimtuwaralmağanem | sentuwaralmağan edingtuwaralmağaneng | oltuwaralmağan edituwaralmağaned | biztuwaralmağan ediktuwaralmağanek | siztuwaralmağan edigiztuwaralmağanegiz | alatuwaralmağan ediletuwaralmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could unharness | mentuwarala edimtuwaralaem | sentuwarala edingtuwaralaeng | oltuwarala edituwaralaed | biztuwarala ediktuwaralaek | siztuwarala edigiztuwaralaegiz | alatuwarala ediletuwaralaelle |
| Ability — past backgroundhe could not unharness | mentuwaralmay edimtuwaralmayem | sentuwaralmay edingtuwaralmayeng | oltuwaralmay edituwaralmayed | biztuwaralmay ediktuwaralmayek | siztuwaralmay edigiztuwaralmayegiz | alatuwaralmay ediletuwaralmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to unharness | mentuwaralırma | sentuwaralırsa | oltuwaralır | biztuwaralırbız | siztuwaralırsız | alatuwaralırla |
| Ability — future Ihe won't be able to unharness | mentuwaralmazma | sentuwaralmazsa | oltuwaralmaz | biztuwaralmazbız | siztuwaralmazsız | alatuwaralmazla |
| Ability — future Iwill he be able to unharness? | mentuwaralırmıma? tuwaralırmamı? | sentuwaralırmısa? | oltuwaralırmı? | biztuwaralırmıbız? tuwaralırbızmı? | siztuwaralırmısız? | alatuwaralırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to unharness? | mentuwaralmazmıma? tuwaralmazmamı? | sentuwaralmazmısa? | oltuwaralmazmı? | biztuwaralmazmıbız? tuwaralmazbızmı? | siztuwaralmazmısız? | alatuwaralmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to unharness | mentuwarallıqma | sentuwarallıqsa | oltuwarallıqdı | biztuwarallıqbız | siztuwarallıqsız | alatuwarallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to unharness | mentuwarallıq tülme | sentuwarallıq tülse | oltuwarallıq tüldü | biztuwarallıq tülbüz | siztuwarallıq tülsüz | alatuwarallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to unharness? | mentuwarallıqmıma? tuwarallıqmamı? | sentuwarallıqmısa? | oltuwarallıqmıdı? | biztuwarallıqmıbız? tuwarallıqbızmı? | siztuwarallıqmısız? | alatuwarallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to unharness? | mentuwarallıq tülmüme? | sentuwarallıq tülmüse? | oltuwarallıq tülmüdü? | biztuwarallıq tülmübüz? | siztuwarallıq tülmüsüz? | alatuwarallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to unharness | mentuwaralır edimtuwaralır em | sentuwaralır edingtuwaralır eng | oltuwaralır edituwaralır ed | biztuwaralır ediktuwaralır ek | siztuwaralır edigiztuwaralır egiz | alatuwaralır ediletuwaralır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to unharness | mentuwaralmaz edimtuwaralmaz em | sentuwaralmaz edingtuwaralmaz eng | oltuwaralmaz edituwaralmaz ed | biztuwaralmaz ediktuwaralmaz ek | siztuwaralmaz edigiztuwaralmaz egiz | alatuwaralmaz ediletuwaralmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to unharness | sentuwaralğıntuwaralğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to unharness | sentuwaralmağıntuwaralmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be unharnessing | mentuwara bolmazma | sentuwara bolmazsa | oltuwara bolmaz | biztuwara bolmazbız | siztuwara bolmazsız | alatuwara bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be unharnessing (emphatic) | mentuwarmay bolmazma | sentuwarmay bolmazsa | oltuwarmay bolmaz | biztuwarmay bolmazbız | siztuwarmay bolmazsız | alatuwarmay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of unharnessing | mentuwara tura bolmazma | sentuwara tura bolmazsa | oltuwara tura bolmaz | biztuwara tura bolmazbız | siztuwara tura bolmazsız | alatuwara tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not unharnessing (emphatic) | mentuwarmay tura bolmazma | sentuwarmay tura bolmazsa | oltuwarmay tura bolmaz | biztuwarmay tura bolmazbız | siztuwarmay tura bolmazsız | alatuwarmay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not unharnessing | mentuwarmay turama | sentuwarmay turasa | oltuwarmay turadı | biztuwarmay turabız | siztuwarmay turasız | alatuwarmay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not unharnessing | mentuwarmay turmayma | sentuwarmay turmaysa | oltuwarmay turmaydı | biztuwarmay turmaybız | siztuwarmay turmaysız | alatuwarmay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not unharnessing? | mentuwarmay turmaymıma | sentuwarmay turmaymısa | oltuwarmay turmaymıdı | biztuwarmay turmaymıbız | siztuwarmay turmaymısız | alatuwarmay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have unharnessed | mentuwarğan bolmazma | sentuwarğan bolmazsa | oltuwarğan bolmaz | biztuwarğan bolmazbız | siztuwarğan bolmazsız | alatuwarğan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have unharnessed (emphatic) | mentuwarmağan bolmazma | sentuwarmağan bolmazsa | oltuwarmağan bolmaz | biztuwarmağan bolmazbız | siztuwarmağan bolmazsız | alatuwarmağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had unharnessed | mentuwarğan bolmasam | sentuwarğan bolmasang | oltuwarğan bolmasa | biztuwarğan bolmasaq | siztuwarğan bolmasağız | alatuwarğan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't unharnessed | mentuwarmağan bolmasam | sentuwarmağan bolmasang | oltuwarmağan bolmasa | biztuwarmağan bolmasaq | siztuwarmağan bolmasağız | alatuwarmağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to unharness | mentuwarlıq bolmazma | sentuwarlıq bolmazsa | oltuwarlıq bolmaz | biztuwarlıq bolmazbız | siztuwarlıq bolmazsız | alatuwarlıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to unharness (emphatic) | mentuwarmazlıq bolmazma | sentuwarmazlıq bolmazsa | oltuwarmazlıq bolmaz | biztuwarmazlıq bolmazbız | siztuwarmazlıq bolmazsız | alatuwarmazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to unharness | mentuwarlıq bolmasam | sentuwarlıq bolmasang | oltuwarlıq bolmasa | biztuwarlıq bolmasaq | siztuwarlıq bolmasağız | alatuwarlıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to unharness | mentuwarmazlıq bolmasam | sentuwarmazlıq bolmasang | oltuwarmazlıq bolmasa | biztuwarmazlıq bolmasaq | siztuwarmazlıq bolmasağız | alatuwarmazlıq bolmasala |