söl
/søl/
1. calm, quiet, still, tranquil — The Karachay form of sel. With bolurğa it means grow quiet, die down.
- söl bolurğa — to grow quiet, to die down
- toynu tawuşu söl boldu — the noise of the wedding died down
- awruw bir kesek söl boldu — the pain died down a little
- qayğım bir kesek söl boldu — my worries eased a little
- har zat söldü — everything is quiet
2. weak, slack, faint, slight
- söl eterge — to weaken something, to damp it down
- otnu bir kesek söl etigiz — turn the fire down a little
- darman awruwnu söl etdi — the medicine damped the illness down
- söl otda aş tıŋılı bişedi — food cooks through properly on a low flame
- halqla arasında tiklikni söl eterge — to ease the tension between nations
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | sölmeI am calm | sölseyou are calm | söldühe is calm | sölbüzwe are calm | sölsüzyou all are calm | söldülethey are calm |
| comparative — more | sölürekmeI am calmer | sölürekseyou are calmer | sölürekdihe is calmer | sölürekbizwe are calmer | sölüreksizyou all are calmer | sölürekdilethey are calmer |
| intensifier — very | bek sölmeI am very calm | bek sölseyou are very calm | bek söldühe is very calm | bek sölbüzwe are very calm | bek sölsüzyou all are very calm | bek söldülethey are very calm |
| superlative — most | em sölmeI am the calmest | em sölseyou are the calmest | em söldühe is the calmest | em sölbüzwe are the calmest | em sölsüzyou all are the calmest | em söldülethey are the calmest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden söldü — "compared to me, he is calm."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki söldümine is calm | seniki söldüyours is calm | anıqı söldühis is calm | bizniki söldüours is calm | sizniki söldüyours (pl.) is calm | alanıqı söldütheirs is calm |
| comparative — more | meniki sölürekdimine is calmer | seniki sölürekdiyours is calmer | anıqı sölürekdihis is calmer | bizniki sölürekdiours is calmer | sizniki sölürekdiyours (pl.) is calmer | alanıqı sölürekditheirs is calmer |
| intensifier — very | meniki bek söldümine is very calm | seniki bek söldüyours is very calm | anıqı bek söldühis is very calm | bizniki bek söldüours is very calm | sizniki bek söldüyours (pl.) is very calm | alanıqı bek söldütheirs is very calm |
| superlative — most | meniki em söldümine is the calmest | seniki em söldüyours is the calmest | anıqı em söldühis is the calmest | bizniki em söldüours is the calmest | sizniki em söldüyours (pl.) is the calmest | alanıqı em söldütheirs is the calmest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile söldülemine are calm | senikile söldüleyours are calm | anıqıla söldülehis are calm | biznikile söldüleours are calm | siznikile söldüleyours (pl.) are calm | alanıqıla söldületheirs are calm |
| comparative — more | menikile sölürekdilemine are calmer | senikile sölürekdileyours are calmer | anıqıla sölürekdilehis are calmer | biznikile sölürekdileours are calmer | siznikile sölürekdileyours (pl.) are calmer | alanıqıla sölürekdiletheirs are calmer |
| intensifier — very | menikile bek söldülemine are very calm | senikile bek söldüleyours are very calm | anıqıla bek söldülehis are very calm | biznikile bek söldüleours are very calm | siznikile bek söldüleyours (pl.) are very calm | alanıqıla bek söldületheirs are very calm |
| superlative — most | menikile em söldülemine are the calmest | senikile em söldüleyours are the calmest | anıqıla em söldülehis are the calmest | biznikile em söldüleours are the calmest | siznikile em söldüleyours (pl.) are the calmest | alanıqıla em söldületheirs are the calmest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu söldü, bıla söldüle. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".