qıyıltırğa
/qɯjɯltɯrʁa/
1. sharpen (a point, a pencil) — Used with a pencil: karandaşnı qıyıltırğa "sharpen a pencil".
- karandaşnı qıyıltırğa — sharpen a pencil
- tayaqnı uçun qıyıltdım — I sharpened the tip of the stick
2. cut out (a shape, such as the neckline of a shirt) — Used for a shirt's neckline: kölekni eziwün qıyıltırğa "cut out the neckline of a shirt". one source
- kölekni eziwün qıyıltırğa — cut out the neckline of a shirt
3. sap someone's strength, incapacitate, devastate — Usually said of bad news that crushes a person: ol hapar meni qıyıltıb qoydu "that news crushed me".
- ol hapar meni qıyıltıb qoydu — that news crushed me
- açı hapar ananı qıyıltıb qoyğandı — the bitter news devastated the mother
Conjugation
Common forms
- qıyıltadıhe is sharpening
- qıyıltdıhe sharpened
- qıyılthandıhe has sharpened
- qıyıltırhe will sharpen
- qıyıltırıqdıhe is going to sharpen
- qıyılta edihe was sharpening
- qıyıltsaif he sharpens
- qıyılt!sharpen!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous) | menqıyıltamaI am sharpening | senqıyıltasayou are sharpening | olqıyıltadıhe is sharpening | bizqıyıltabızwe are sharpening | sizqıyıltasızyou all are sharpening | alaqıyıltadılathey are sharpening |
| Present (simple & continuous) | menqıyıltmaymaI am not sharpening | senqıyıltmaysayou are not sharpening | olqıyıltmaydıhe is not sharpening | bizqıyıltmaybızwe are not sharpening | sizqıyıltmaysızyou all are not sharpening | alaqıyıltmaydılathey are not sharpening |
| Present (simple & continuous) | menqıyıltamamı? qıyıltamıma?am I sharpening? | senqıyıltamısa?are you sharpening? | olqıyıltamıdı?is he sharpening? | bizqıyıltabızmı? qıyıltamıbız?are we sharpening? | sizqıyıltamısız?are you all sharpening? | alaqıyıltamıdıla?are they sharpening? |
| Present (simple & continuous) | menqıyıltmaymamı? qıyıltmaymıma?aren't I sharpening? | senqıyıltmaymısa?aren't you sharpening? | olqıyıltmaymıdı?isn't he sharpening? | bizqıyıltmaybızmı? qıyıltmaymıbız?aren't we sharpening? | sizqıyıltmaymısız?aren't you all sharpening? | alaqıyıltmaymıdıla?aren't they sharpening? |
| Habitual (usually, tends to) | menqıyıltıwçanmaI usually sharpen | senqıyıltıwçansayou usually sharpen | olqıyıltıwçandıhe usually sharpens | bizqıyıltıwçanbızwe usually sharpen | sizqıyıltıwçansızyou all usually sharpen | alaqıyıltıwçandılathey usually sharpen |
| Habitual (usually, tends to) | menqıyıltmawçanmaI usually don't sharpen | senqıyıltmawçansayou usually don't sharpen | olqıyıltmawçandıhe usually doesn't sharpen | bizqıyıltmawçanbızwe usually don't sharpen | sizqıyıltmawçansızyou all usually don't sharpen | alaqıyıltmawçandılathey usually don't sharpen |
| Habitual (usually, tends to) | menqıyıltıwçanmamı? qıyıltıwçanmıma?do I usually sharpen? | senqıyıltıwçanmısa?do you usually sharpen? | olqıyıltıwçanmıdı?does he usually sharpen? | bizqıyıltıwçanbızmı? qıyıltıwçanmıbız?do we usually sharpen? | sizqıyıltıwçanmısız?do you all usually sharpen? | alaqıyıltıwçanmıdıla?do they usually sharpen? |
| Habitual (usually, tends to) | menqıyıltmawçanmamı? qıyıltmawçanmıma?do I usually not sharpen? | senqıyıltmawçanmısa?do you usually not sharpen? | olqıyıltmawçanmıdı?does he usually not sharpen? | bizqıyıltmawçanbızmı? qıyıltmawçanmıbız?do we usually not sharpen? | sizqıyıltmawçanmısız?do you all usually not sharpen? | alaqıyıltmawçanmıdıla?do they usually not sharpen? |
| Resultative (has become and stays) | olqıyıltıbdıhe has sharpened and remains so | alaqıyıltıbdılathey have sharpened and remain so | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Resultative (has become and stays) | olqıyıltıbmıdı?has he sharpened? | alaqıyıltıbmıdıla?have they sharpened? | ||||
| Resultative (has become and stays) | ||||||
| Durative (keeps doing) | menqıyıltıb turamaI keep sharpening | senqıyıltıb turasayou keep sharpening | olqıyıltıb turadıhe keeps sharpening | bizqıyıltıb turabızwe keep sharpening | sizqıyıltıb turasızyou all keep sharpening | alaqıyıltıb turadılathey keep sharpening |
| Durative (keeps doing) | menqıyıltıb turmaymaI don't keep sharpening | senqıyıltıb turmaysayou don't keep sharpening | olqıyıltıb turmaydıhe doesn't keep sharpening | bizqıyıltıb turmaybızwe don't keep sharpening | sizqıyıltıb turmaysızyou all don't keep sharpening | alaqıyıltıb turmaydılathey don't keep sharpening |
| Durative (keeps doing) | menqıyıltıb turamamı? qıyıltıb turamıma?do I keep sharpening? | senqıyıltıb turamısa?do you keep sharpening? | olqıyıltıb turamıdı?does he keep sharpening? | bizqıyıltıb turabızmı? qıyıltıb turamıbız?do we keep sharpening? | sizqıyıltıb turamısız?do you all keep sharpening? | alaqıyıltıb turamıdıla?do they keep sharpening? |
| Durative (keeps doing) | menqıyıltıb turmaymamı? qıyıltıb turmaymıma?don't I keep sharpening? | senqıyıltıb turmaymısa?don't you keep sharpening? | olqıyıltıb turmaymıdı?doesn't he keep sharpening? | bizqıyıltıb turmaybızmı? qıyıltıb turmaymıbız?don't we keep sharpening? | sizqıyıltıb turmaymısız?don't you all keep sharpening? | alaqıyıltıb turmaymıdıla?don't they keep sharpening? |
| Progressive (in the middle of) | menqıyılta turamaI am in the middle of sharpening | senqıyılta turasayou are in the middle of sharpening | olqıyılta turadıhe is in the middle of sharpening | bizqıyılta turabızwe are in the middle of sharpening | sizqıyılta turasızyou all are in the middle of sharpening | alaqıyılta turadılathey are in the middle of sharpening |
| Progressive (in the middle of) | menqıyılta turmaymaI am not in the middle of sharpening | senqıyılta turmaysayou are not in the middle of sharpening | olqıyılta turmaydıhe is not in the middle of sharpening | bizqıyılta turmaybızwe are not in the middle of sharpening | sizqıyılta turmaysızyou all are not in the middle of sharpening | alaqıyılta turmaydılathey are not in the middle of sharpening |
| Progressive (in the middle of) | menqıyılta turamamı? qıyılta turamıma?am I in the middle of sharpening? | senqıyılta turamısa?are you in the middle of sharpening? | olqıyılta turamıdı?is he in the middle of sharpening? | bizqıyılta turabızmı? qıyılta turamıbız?are we in the middle of sharpening? | sizqıyılta turamısız?are you all in the middle of sharpening? | alaqıyılta turamıdıla?are they in the middle of sharpening? |
| Progressive (in the middle of) | menqıyılta turmaymamı? qıyılta turmaymıma?aren't I in the middle of sharpening? | senqıyılta turmaymısa?aren't you in the middle of sharpening? | olqıyılta turmaymıdı?isn't he in the middle of sharpening? | bizqıyılta turmaybızmı? qıyılta turmaymıbız?aren't we in the middle of sharpening? | sizqıyılta turmaymısız?aren't you all in the middle of sharpening? | alaqıyılta turmaymıdıla?aren't they in the middle of sharpening? |
| Simple past (definite) | menqıyıltdımI sharpened | senqıyıltdıŋyou sharpened | olqıyıltdıhe sharpened | bizqıyıltdıqwe sharpened | sizqıyıltdığızyou all sharpened | alaqıyıltdılathey sharpened |
| Simple past (definite) | menqıyıltmadımI didn't sharpen | senqıyıltmadıŋyou didn't sharpen | olqıyıltmadıhe didn't sharpen | bizqıyıltmadıqwe didn't sharpen | sizqıyıltmadığızyou all didn't sharpen | alaqıyıltmadılathey didn't sharpen |
| Simple past (definite) | menqıyıltdımmı?did I sharpen? | senqıyıltdıŋmı?did you sharpen? | olqıyıltdımı?did he sharpen? | bizqıyıltdıqmı?did we sharpen? | sizqıyıltdığızmı?did you all sharpen? | alaqıyıltdılamı?did they sharpen? |
| Simple past (definite) | menqıyıltmadımmı?didn't I sharpen? | senqıyıltmadıŋmı?didn't you sharpen? | olqıyıltmadımı?didn't he sharpen? | bizqıyıltmadıqmı?didn't we sharpen? | sizqıyıltmadığızmı?didn't you all sharpen? | alaqıyıltmadılamı?didn't they sharpen? |
| Perfect (past indefinite) | menqıyılthanmaI have sharpened | senqıyılthansayou have sharpened | olqıyılthandıhe has sharpened | bizqıyılthanbızwe have sharpened | sizqıyılthansızyou all have sharpened | alaqıyılthandılathey have sharpened |
| Perfect (past indefinite) | menqıyıltmağanmaI haven't sharpened | senqıyıltmağansayou haven't sharpened | olqıyıltmağandıhe hasn't sharpened | bizqıyıltmağanbızwe haven't sharpened | sizqıyıltmağansızyou all haven't sharpened | alaqıyıltmağandılathey haven't sharpened |
| Perfect (past indefinite) | menqıyılthanmamı? qıyılthanmıma?have I sharpened? | senqıyılthanmısa?have you sharpened? | olqıyılthanmıdı?has he sharpened? | bizqıyılthanbızmı? qıyılthanmıbız?have we sharpened? | sizqıyılthanmısız?have you all sharpened? | alaqıyılthanmıdıla?have they sharpened? |
| Perfect (past indefinite) | menqıyıltmağanmamı? qıyıltmağanmıma?haven't I sharpened? | senqıyıltmağanmısa?haven't you sharpened? | olqıyıltmağanmıdı?hasn't he sharpened? | bizqıyıltmağanbızmı? qıyıltmağanmıbız?haven't we sharpened? | sizqıyıltmağanmısız?haven't you all sharpened? | alaqıyıltmağanmıdıla?haven't they sharpened? |
| Durative, definite past (kept doing) | menqıyıltıb turdumI kept sharpening | senqıyıltıb turduŋyou kept sharpening | olqıyıltıb turduhe kept sharpening | bizqıyıltıb turduqwe kept sharpening | sizqıyıltıb turduğuzyou all kept sharpening | alaqıyıltıb turdulathey kept sharpening |
| Durative, definite past (kept doing) | menqıyıltıb turmadımI didn't keep sharpening | senqıyıltıb turmadıŋyou didn't keep sharpening | olqıyıltıb turmadıhe didn't keep sharpening | bizqıyıltıb turmadıqwe didn't keep sharpening | sizqıyıltıb turmadığızyou all didn't keep sharpening | alaqıyıltıb turmadılathey didn't keep sharpening |
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Durative, definite past (kept doing) | ||||||
| Indefinite future (future I) | menqıyıltırmaI will sharpen | senqıyıltırsayou will sharpen | olqıyıltırhe will sharpen | bizqıyıltırbızwe will sharpen | sizqıyıltırsızyou all will sharpen | alaqıyıltırlathey will sharpen |
| Indefinite future (future I) | menqıyıltmazmaI won't sharpen | senqıyıltmazsayou won't sharpen | olqıyıltmazhe won't sharpen | bizqıyıltmazbızwe won't sharpen | sizqıyıltmazsızyou all won't sharpen | alaqıyıltmazlathey won't sharpen |
| Indefinite future (future I) | menqıyıltırmamı? qıyıltırmıma?will I sharpen? | senqıyıltırmısa?will you sharpen? | olqıyıltırmı?will he sharpen? | bizqıyıltırbızmı? qıyıltırmıbız?will we sharpen? | sizqıyıltırmısız?will you all sharpen? | alaqıyıltırlamı? qıyıltırmıla?will they sharpen? |
| Indefinite future (future I) | menqıyıltmazmamı? qıyıltmazmıma?won't I sharpen? | senqıyıltmazmısa?won't you sharpen? | olqıyıltmazmı?won't he sharpen? | bizqıyıltmazbızmı? qıyıltmazmıbız?won't we sharpen? | sizqıyıltmazmısız?won't you all sharpen? | alaqıyıltmazlamı? qıyıltmazmıla?won't they sharpen? |
| Definite future (future II) | menqıyıltırıqmaI am going to sharpen | senqıyıltırıqsayou are going to sharpen | olqıyıltırıqdıhe is going to sharpen | bizqıyıltırıqbızwe are going to sharpen | sizqıyıltırıqsızyou all are going to sharpen | alaqıyıltırıqdılathey are going to sharpen |
| Definite future (future II) | menqıyıltırıq tülmeI am not going to sharpen | senqıyıltırıq tülseyou are not going to sharpen | olqıyıltırıq tüldühe is not going to sharpen | bizqıyıltırıq tülbüzwe are not going to sharpen | sizqıyıltırıq tülsüzyou all are not going to sharpen | alaqıyıltırıq tüldülethey are not going to sharpen |
| Definite future (future II) | menqıyıltırıqmamı? qıyıltırıqmıma?am I going to sharpen? | senqıyıltırıqmısa?are you going to sharpen? | olqıyıltırıqmıdı?is he going to sharpen? | bizqıyıltırıqbızmı? qıyıltırıqmıbız?are we going to sharpen? | sizqıyıltırıqmısız?are you all going to sharpen? | alaqıyıltırıqmıdıla?are they going to sharpen? |
| Definite future (future II) | menqıyıltırıq tülmüme?aren't I going to sharpen? | senqıyıltırıq tülmüse?aren't you going to sharpen? | olqıyıltırıq tülmüdü?isn't he going to sharpen? | bizqıyıltırıq tülmübüz?aren't we going to sharpen? | sizqıyıltırıq tülmüsüz?aren't you all going to sharpen? | alaqıyıltırıq tülmüdüle?aren't they going to sharpen? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect) | menqıyılthan edimqıyılthanemI had sharpened | senqıyılthan ediŋqıyılthaneŋyou had sharpened | olqıyılthan ediqıyılthanedhe had sharpened | bizqıyılthan edikqıyılthanekwe had sharpened | sizqıyılthan edigizqıyılthanegizyou all had sharpened | alaqıyılthan edileqıyılthanellethey had sharpened |
| Past perfect (pluperfect) | menqıyıltmağan edimqıyıltmağanemI hadn't sharpened | senqıyıltmağan ediŋqıyıltmağaneŋyou hadn't sharpened | olqıyıltmağan ediqıyıltmağanedhe hadn't sharpened | bizqıyıltmağan edikqıyıltmağanekwe hadn't sharpened | sizqıyıltmağan edigizqıyıltmağanegizyou all hadn't sharpened | alaqıyıltmağan edileqıyıltmağanellethey hadn't sharpened |
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past perfect (pluperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | menqıyılta edimqıyıltaemI was sharpening | senqıyılta ediŋqıyıltaeŋyou were sharpening | olqıyılta ediqıyıltaedhe was sharpening | bizqıyılta edikqıyıltaekwe were sharpening | sizqıyılta edigizqıyıltaegizyou all were sharpening | alaqıyılta edileqıyıltaellethey were sharpening |
| Past continuous (imperfect) | menqıyıltmay edimqıyıltmayemI wasn't sharpening | senqıyıltmay ediŋqıyıltmayeŋyou weren't sharpening | olqıyıltmay ediqıyıltmayedhe wasn't sharpening | bizqıyıltmay edikqıyıltmayekwe weren't sharpening | sizqıyıltmay edigizqıyıltmayegizyou all weren't sharpening | alaqıyıltmay edileqıyıltmayellethey weren't sharpening |
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Past continuous (imperfect) | ||||||
| Habitual past (used to) | menqıyıltıwçan edimqıyıltıwçanemI used to sharpen | senqıyıltıwçan ediŋqıyıltıwçaneŋyou used to sharpen | olqıyıltıwçan ediqıyıltıwçanedhe used to sharpen | bizqıyıltıwçan edikqıyıltıwçanekwe used to sharpen | sizqıyıltıwçan edigizqıyıltıwçanegizyou all used to sharpen | alaqıyıltıwçan edileqıyıltıwçanellethey used to sharpen |
| Habitual past (used to) | menqıyıltmawçan edimqıyıltmawçanemI didn't use to sharpen | senqıyıltmawçan ediŋqıyıltmawçaneŋyou didn't use to sharpen | olqıyıltmawçan ediqıyıltmawçanedhe didn't use to sharpen | bizqıyıltmawçan edikqıyıltmawçanekwe didn't use to sharpen | sizqıyıltmawçan edigizqıyıltmawçanegizyou all didn't use to sharpen | alaqıyıltmawçan edileqıyıltmawçanellethey didn't use to sharpen |
| Habitual past (used to) | ||||||
| Habitual past (used to) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | olqıyıltıb edihe had sharpened and remained so | alaqıyıltıb edilethey had sharpened and remained so | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | olqıyıltıb tül edihe hadn't sharpened | alaqıyıltıb tül edilethey hadn't sharpened | ||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Resultative past (had become and stayed) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | menqıyıltıb tura edimqıyıltıb turaemI had kept sharpening | senqıyıltıb tura ediŋqıyıltıb turaeŋyou had kept sharpening | olqıyıltıb tura ediqıyıltıb turaedhe had kept sharpening | bizqıyıltıb tura edikqıyıltıb turaekwe had kept sharpening | sizqıyıltıb tura edigizqıyıltıb turaegizyou all had kept sharpening | alaqıyıltıb tura edileqıyıltıb turaellethey had kept sharpening |
| Past durative (had kept doing) | menqıyıltıb turmay edimqıyıltıb turmayemI hadn't kept sharpening | senqıyıltıb turmay ediŋqıyıltıb turmayeŋyou hadn't kept sharpening | olqıyıltıb turmay ediqıyıltıb turmayedhe hadn't kept sharpening | bizqıyıltıb turmay edikqıyıltıb turmayekwe hadn't kept sharpening | sizqıyıltıb turmay edigizqıyıltıb turmayegizyou all hadn't kept sharpening | alaqıyıltıb turmay edileqıyıltıb turmayellethey hadn't kept sharpening |
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past durative (had kept doing) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | menqıyılta tura edimqıyılta turaemI was in the middle of sharpening | senqıyılta tura ediŋqıyılta turaeŋyou were in the middle of sharpening | olqıyılta tura ediqıyılta turaedhe was in the middle of sharpening | bizqıyılta tura edikqıyılta turaekwe were in the middle of sharpening | sizqıyılta tura edigizqıyılta turaegizyou all were in the middle of sharpening | alaqıyılta tura edileqıyılta turaellethey were in the middle of sharpening |
| Past progressive (was in the middle of) | menqıyılta turmay edimqıyılta turmayemI wasn't in the middle of sharpening | senqıyılta turmay ediŋqıyılta turmayeŋyou weren't in the middle of sharpening | olqıyılta turmay ediqıyılta turmayedhe wasn't in the middle of sharpening | bizqıyılta turmay edikqıyılta turmayekwe weren't in the middle of sharpening | sizqıyılta turmay edigizqıyılta turmayegizyou all weren't in the middle of sharpening | alaqıyılta turmay edileqıyılta turmayellethey weren't in the middle of sharpening |
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Past progressive (was in the middle of) | ||||||
| Conditional result (would) | menqıyıltır edimqıyıltır emI would sharpen | senqıyıltır ediŋqıyıltır eŋyou would sharpen | olqıyıltır ediqıyıltır edhe would sharpen | bizqıyıltır edikqıyıltır ekwe would sharpen | sizqıyıltır edigizqıyıltır egizyou all would sharpen | alaqıyıltır edileqıyıltır ellethey would sharpen |
| Conditional result (would) | menqıyıltmaz edimqıyıltmaz emI wouldn't sharpen | senqıyıltmaz ediŋqıyıltmaz eŋyou wouldn't sharpen | olqıyıltmaz ediqıyıltmaz edhe wouldn't sharpen | bizqıyıltmaz edikqıyıltmaz ekwe wouldn't sharpen | sizqıyıltmaz edigizqıyıltmaz egizyou all wouldn't sharpen | alaqıyıltmaz edileqıyıltmaz ellethey wouldn't sharpen |
| Conditional result (would) | ||||||
| Conditional result (would) | ||||||
| Past conditional result (would have) | menqıyıltırıq edimqıyıltırıq emI would have sharpened | senqıyıltırıq ediŋqıyıltırıq eŋyou would have sharpened | olqıyıltırıq ediqıyıltırıq edhe would have sharpened | bizqıyıltırıq edikqıyıltırıq ekwe would have sharpened | sizqıyıltırıq edigizqıyıltırıq egizyou all would have sharpened | alaqıyıltırıq edileqıyıltırıq ellethey would have sharpened |
| Past conditional result (would have) | menqıyıltırıq tül edimqıyıltırıq tül emI wouldn't have sharpened | senqıyıltırıq tül ediŋqıyıltırıq tül eŋyou wouldn't have sharpened | olqıyıltırıq tül ediqıyıltırıq tül edhe wouldn't have sharpened | bizqıyıltırıq tül edikqıyıltırıq tül ekwe wouldn't have sharpened | sizqıyıltırıq tül edigizqıyıltırıq tül egizyou all wouldn't have sharpened | alaqıyıltırıq tül edileqıyıltırıq tül ellethey wouldn't have sharpened |
| Past conditional result (would have) | ||||||
| Past conditional result (would have) |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditional | menqıyıltsamif I sharpen | senqıyıltsaŋif you sharpen | olqıyıltsaif he sharpens | bizqıyıltsaqif we sharpen | sizqıyıltsağızif you all sharpen | alaqıyıltsalaif they sharpen |
| Conditional | menqıyıltmasamif I don't sharpen | senqıyıltmasaŋif you don't sharpen | olqıyıltmasaif he doesn't sharpen | bizqıyıltmasaqif we don't sharpen | sizqıyıltmasağızif you all don't sharpen | alaqıyıltmasalaif they don't sharpen |
| Conditional | ||||||
| Conditional | ||||||
| Conditional, present real | menqıyılta esemif I am sharpening | senqıyılta eseŋif you are sharpening | olqıyılta eseif he is sharpening | bizqıyılta esekif we are sharpening | sizqıyılta esegizif you all are sharpening | alaqıyılta eseleif they are sharpening |
| Conditional, present real | menqıyıltmay esemif I am not sharpening | senqıyıltmay eseŋif you are not sharpening | olqıyıltmay eseif he is not sharpening | bizqıyıltmay esekif we are not sharpening | sizqıyıltmay esegizif you all are not sharpening | alaqıyıltmay eseleif they are not sharpening |
| Conditional, present real | ||||||
| Conditional, present real | ||||||
| Wish, present/future (if only) | menqıyıltsam ediqıyıltsam edif only I sharpened | senqıyıltsaŋ ediqıyıltsaŋ edif only you sharpened | olqıyıltsa ediqıyıltsaedif only he sharpened | bizqıyıltsaq ediqıyıltsaq edif only we sharpened | sizqıyıltsağız ediqıyıltsağız edif only you all sharpened | alaqıyıltsala ediqıyıltsalaedif only they sharpened |
| Wish, present/future (if only) | menqıyıltmasam ediqıyıltmasam edif only I didn't sharpen | senqıyıltmasaŋ ediqıyıltmasaŋ edif only you didn't sharpen | olqıyıltmasa ediqıyıltmasaedif only he didn't sharpen | bizqıyıltmasaq ediqıyıltmasaq edif only we didn't sharpen | sizqıyıltmasağız ediqıyıltmasağız edif only you all didn't sharpen | alaqıyıltmasala ediqıyıltmasalaedif only they didn't sharpen |
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Wish, present/future (if only) | ||||||
| Durative conditional | menqıyıltıb tursamif I carry on sharpening | senqıyıltıb tursaŋif you carry on sharpening | olqıyıltıb tursaif he carries on sharpening | bizqıyıltıb tursaqif we carry on sharpening | sizqıyıltıb tursağızif you all carry on sharpening | alaqıyıltıb tursalaif they carry on sharpening |
| Durative conditional | menqıyıltıb turmasamif I don't carry on sharpening | senqıyıltıb turmasaŋif you don't carry on sharpening | olqıyıltıb turmasaif he doesn't carry on sharpening | bizqıyıltıb turmasaqif we don't carry on sharpening | sizqıyıltıb turmasağızif you all don't carry on sharpening | alaqıyıltıb turmasalaif they don't carry on sharpening |
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional | ||||||
| Durative conditional, present real | menqıyıltıb tura esemif I have kept sharpening | senqıyıltıb tura eseŋif you have kept sharpening | olqıyıltıb tura eseif he has kept sharpening | bizqıyıltıb tura esekif we have kept sharpening | sizqıyıltıb tura esegizif you all have kept sharpening | alaqıyıltıb tura eseleif they have kept sharpening |
| Durative conditional, present real | menqıyıltıb turmay esemif I haven't kept sharpening | senqıyıltıb turmay eseŋif you haven't kept sharpening | olqıyıltıb turmay eseif he hasn't kept sharpening | bizqıyıltıb turmay esekif we haven't kept sharpening | sizqıyıltıb turmay esegizif you all haven't kept sharpening | alaqıyıltıb turmay eseleif they haven't kept sharpening |
| Durative conditional, present real | ||||||
| Durative conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional | menqıyılta tursamif I keep sharpening | senqıyılta tursaŋif you keep sharpening | olqıyılta tursaif he keeps sharpening | bizqıyılta tursaqif we keep sharpening | sizqıyılta tursağızif you all keep sharpening | alaqıyılta tursalaif they keep sharpening |
| Progressive conditional | menqıyıltmay tursamif I keep on not sharpening | senqıyıltmay tursaŋif you keep on not sharpening | olqıyıltmay tursaif he keeps on not sharpening | bizqıyıltmay tursaqif we keep on not sharpening | sizqıyıltmay tursağızif you all keep on not sharpening | alaqıyıltmay tursalaif they keep on not sharpening |
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional | ||||||
| Progressive conditional, present real | menqıyılta tura esemif I am in the middle of sharpening | senqıyılta tura eseŋif you are in the middle of sharpening | olqıyılta tura eseif he is in the middle of sharpening | bizqıyılta tura esekif we are in the middle of sharpening | sizqıyılta tura esegizif you all are in the middle of sharpening | alaqıyılta tura eseleif they are in the middle of sharpening |
| Progressive conditional, present real | menqıyıltmay tura esemif I keep on not sharpening | senqıyıltmay tura eseŋif you keep on not sharpening | olqıyıltmay tura eseif he keeps on not sharpening | bizqıyıltmay tura esekif we keep on not sharpening | sizqıyıltmay tura esegizif you all keep on not sharpening | alaqıyıltmay tura eseleif they keep on not sharpening |
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Progressive conditional, present real | ||||||
| Conditional, definite past1 | menqıyıltdım esemif I sharpened | senqıyıltdıŋ eseŋif you sharpened | olqıyıltdı eseif he sharpened | bizqıyıltdıq esekif we sharpened | sizqıyıltdığız esegizif you all sharpened | alaqıyıltdıla eseleif they sharpened |
| Conditional, definite past1 | menqıyıltmadım esemif I didn't sharpen | senqıyıltmadıŋ eseŋif you didn't sharpen | olqıyıltmadı eseif he didn't sharpen | bizqıyıltmadıq esekif we didn't sharpen | sizqıyıltmadığız esegizif you all didn't sharpen | alaqıyıltmadıla eseleif they didn't sharpen |
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, definite past | ||||||
| Conditional, past real | menqıyılthan esemif I did sharpen (indeed) | senqıyılthan eseŋif you did sharpen (indeed) | olqıyılthan eseif he did sharpen (indeed) | bizqıyılthan esekif we did sharpen (indeed) | sizqıyılthan esegizif you all did sharpen (indeed) | alaqıyılthan eseleif they did sharpen (indeed) |
| Conditional, past real | menqıyıltmağan esemif I didn't sharpen (indeed) | senqıyıltmağan eseŋif you didn't sharpen (indeed) | olqıyıltmağan eseif he didn't sharpen (indeed) | bizqıyıltmağan esekif we didn't sharpen (indeed) | sizqıyıltmağan esegizif you all didn't sharpen (indeed) | alaqıyıltmağan eseleif they didn't sharpen (indeed) |
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, past real | ||||||
| Conditional, counterfactual | menqıyılthan bolsamif I had sharpened | senqıyılthan bolsaŋif you had sharpened | olqıyılthan bolsaif he had sharpened | bizqıyılthan bolsaqif we had sharpened | sizqıyılthan bolsağızif you all had sharpened | alaqıyılthan bolsalaif they had sharpened |
| Conditional, counterfactual | menqıyıltmağan bolsamif I hadn't sharpened | senqıyıltmağan bolsaŋif you hadn't sharpened | olqıyıltmağan bolsaif he hadn't sharpened | bizqıyıltmağan bolsaqif we hadn't sharpened | sizqıyıltmağan bolsağızif you all hadn't sharpened | alaqıyıltmağan bolsalaif they hadn't sharpened |
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Conditional, counterfactual | ||||||
| Wish, past (if only I had) | menqıyılthan bolsam ediqıyılthan bolsam edif only I had sharpened | senqıyılthan bolsaŋ ediqıyılthan bolsaŋ edif only you had sharpened | olqıyılthan bolsa ediqıyılthan bolsaedif only he had sharpened | bizqıyılthan bolsaq ediqıyılthan bolsaq edif only we had sharpened | sizqıyılthan bolsağız ediqıyılthan bolsağız edif only you all had sharpened | alaqıyılthan bolsala ediqıyılthan bolsalaedif only they had sharpened |
| Wish, past (if only I had) | menqıyıltmağan bolsam ediqıyıltmağan bolsam edif only I hadn't sharpened | senqıyıltmağan bolsaŋ ediqıyıltmağan bolsaŋ edif only you hadn't sharpened | olqıyıltmağan bolsa ediqıyıltmağan bolsaedif only he hadn't sharpened | bizqıyıltmağan bolsaq ediqıyıltmağan bolsaq edif only we hadn't sharpened | sizqıyıltmağan bolsağız ediqıyıltmağan bolsağız edif only you all hadn't sharpened | alaqıyıltmağan bolsala ediqıyıltmağan bolsalaedif only they hadn't sharpened |
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Wish, past (if only I had) | ||||||
| Conditional, aorist | menqıyıltır esemif I will sharpen | senqıyıltır eseŋif you will sharpen | olqıyıltır eseif he will sharpen | bizqıyıltır esekif we will sharpen | sizqıyıltır esegizif you all will sharpen | alaqıyıltır eseleif they will sharpen |
| Conditional, aorist | menqıyıltmaz esemif I won't sharpen | senqıyıltmaz eseŋif you won't sharpen | olqıyıltmaz eseif he won't sharpen | bizqıyıltmaz esekif we won't sharpen | sizqıyıltmaz esegizif you all won't sharpen | alaqıyıltmaz eseleif they won't sharpen |
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, aorist | ||||||
| Conditional, future | menqıyıltırıq esemif I am going to sharpen | senqıyıltırıq eseŋif you are going to sharpen | olqıyıltırıq eseif he is going to sharpen | bizqıyıltırıq esekif we are going to sharpen | sizqıyıltırıq esegizif you all are going to sharpen | alaqıyıltırıq eseleif they are going to sharpen |
| Conditional, future | menqıyıltırıq tül esemif I am not going to sharpen | senqıyıltırıq tül eseŋif you are not going to sharpen | olqıyıltırıq tül eseif he is not going to sharpen | bizqıyıltırıq tül esekif we are not going to sharpen | sizqıyıltırıq tül esegizif you all are not going to sharpen | alaqıyıltırıq tül eseleif they are not going to sharpen |
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, future | ||||||
| Conditional, counterfactual future | menqıyıltırıq bolsamif I were going to sharpen | senqıyıltırıq bolsaŋif you were going to sharpen | olqıyıltırıq bolsaif he were going to sharpen | bizqıyıltırıq bolsaqif we were going to sharpen | sizqıyıltırıq bolsağızif you all were going to sharpen | alaqıyıltırıq bolsalaif they were going to sharpen |
| Conditional, counterfactual future | menqıyıltmazlıq bolsamif I were not going to sharpen | senqıyıltmazlıq bolsaŋif you were not going to sharpen | olqıyıltmazlıq bolsaif he were not going to sharpen | bizqıyıltmazlıq bolsaqif we were not going to sharpen | sizqıyıltmazlıq bolsağızif you all were not going to sharpen | alaqıyıltmazlıq bolsalaif they were not going to sharpen |
| Conditional, counterfactual future | ||||||
| Conditional, counterfactual future |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso qıyıltdıŋ ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing) | menqıyılta bolurmaI must be sharpening | senqıyılta bolursayou must be sharpening | olqıyılta bolurhe must be sharpening | bizqıyılta bolurbuzwe must be sharpening | sizqıyılta bolursuzyou all must be sharpening | alaqıyılta bolurlathey must be sharpening |
| Inference, present (must be doing) | menqıyıltmay bolurmaI must not be sharpening | senqıyıltmay bolursayou must not be sharpening | olqıyıltmay bolurhe must not be sharpening | bizqıyıltmay bolurbuzwe must not be sharpening | sizqıyıltmay bolursuzyou all must not be sharpening | alaqıyıltmay bolurlathey must not be sharpening |
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, present (must be doing) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menqıyılta tura bolurmaI must be in the middle of sharpening | senqıyılta tura bolursayou must be in the middle of sharpening | olqıyılta tura bolurhe must be in the middle of sharpening | bizqıyılta tura bolurbuzwe must be in the middle of sharpening | sizqıyılta tura bolursuzyou all must be in the middle of sharpening | alaqıyılta tura bolurlathey must be in the middle of sharpening |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | menqıyıltmay tura bolurmaI must keep on not sharpening | senqıyıltmay tura bolursayou must keep on not sharpening | olqıyıltmay tura bolurhe must keep on not sharpening | bizqıyıltmay tura bolurbuzwe must keep on not sharpening | sizqıyıltmay tura bolursuzyou all must keep on not sharpening | alaqıyıltmay tura bolurlathey must keep on not sharpening |
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of) | ||||||
| Inference (must have) | menqıyılthan bolurmaI must have sharpened | senqıyılthan bolursayou must have sharpened | olqıyılthan bolurhe must have sharpened | bizqıyılthan bolurbuzwe must have sharpened | sizqıyılthan bolursuzyou all must have sharpened | alaqıyılthan bolurlathey must have sharpened |
| Inference (must have) | menqıyıltmağan bolurmaI must not have sharpened | senqıyıltmağan bolursayou must not have sharpened | olqıyıltmağan bolurhe must not have sharpened | bizqıyıltmağan bolurbuzwe must not have sharpened | sizqıyıltmağan bolursuzyou all must not have sharpened | alaqıyıltmağan bolurlathey must not have sharpened |
| Inference (must have) | ||||||
| Inference (must have) | ||||||
| Inference, future (must be going to) | menqıyıltırıq bolurmaI must be going to sharpen | senqıyıltırıq bolursayou must be going to sharpen | olqıyıltırıq bolurhe must be going to sharpen | bizqıyıltırıq bolurbuzwe must be going to sharpen | sizqıyıltırıq bolursuzyou all must be going to sharpen | alaqıyıltırıq bolurlathey must be going to sharpen |
| Inference, future (must be going to) | menqıyıltmazlıq bolurmaI must not be going to sharpen | senqıyıltmazlıq bolursayou must not be going to sharpen | olqıyıltmazlıq bolurhe must not be going to sharpen | bizqıyıltmazlıq bolurbuzwe must not be going to sharpen | sizqıyıltmazlıq bolursuzyou all must not be going to sharpen | alaqıyıltmazlıq bolurlathey must not be going to sharpen |
| Inference, future (must be going to) | ||||||
| Inference, future (must be going to) |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestions | menqıyıltayımlet me sharpen | senqıyılt!sharpen! | olqıyıltsınlet him sharpen | bizqıyıltayıqlet's sharpen | sizqıyıltığız!sharpen, you all! | alaqıyıltsınlalet them sharpen |
| Commands & suggestions | menqıyıltmayımlet me not sharpen | senqıyıltma!don't sharpen! | olqıyıltmasınlet him not sharpen | bizqıyıltmayıqlet's not sharpen | sizqıyıltmağız!don't sharpen, you all! | alaqıyıltmasınlalet them not sharpen |
| Commands & suggestions | menqıyıltayımmı?shall I sharpen? | olqıyıltsınmı?should he sharpen? | bizqıyıltayıqmı?shall we sharpen? | alaqıyıltsınlamı?should they sharpen? | ||
| Commands & suggestions | menqıyıltmayımmı?shall I not sharpen? | olqıyıltmasınmı?should he not sharpen? | bizqıyıltmayıqmı?shall we not sharpen? | alaqıyıltmasınlamı?should they not sharpen? | ||
| Requests | senqıyıltçı2qıyıltçınplease sharpen | olqıyıltsınçıdo let him sharpen | sizqıyıltçığızplease sharpen (plural/polite) | alaqıyıltsınlaçıdo let them sharpen | ||
| Requests | senqıyıltmaçı2qıyıltmaçınplease don't sharpen | olqıyıltmasınçıdo let him not sharpen | sizqıyıltmaçığızplease don't sharpen (plural/polite) | alaqıyıltmasınlaçıdo let them not sharpen | ||
| Requests | ||||||
| Requests | ||||||
| Blessings & curses — may you… | senqıyılthınqıyılthımay you sharpen | |||||
| Blessings & curses — may you… | senqıyıltmağınqıyıltmağımay you not sharpen | |||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Blessings & curses — may you… | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | menqıyılthay edim qıyıltha edimwould that I sharpened | senqıyılthay ediŋ qıyıltha ediŋwould that you sharpened | olqıyılthay edi qıyıltha ediwould that he sharpened | bizqıyılthay edik qıyıltha edikwould that we sharpened | sizqıyılthay edigiz qıyıltha edigizwould that you all sharpened | alaqıyılthay edile qıyıltha edilewould that they sharpened |
| Optative wish (-ğay + edi) | menqıyıltmağay edim qıyıltmağa edimwould that I did not sharpen | senqıyıltmağay ediŋ qıyıltmağa ediŋwould that you did not sharpen | olqıyıltmağay edi qıyıltmağa ediwould that he did not sharpen | bizqıyıltmağay edik qıyıltmağa edikwould that we did not sharpen | sizqıyıltmağay edigiz qıyıltmağa edigizwould that you all did not sharpen | alaqıyıltmağay edile qıyıltmağa edilewould that they did not sharpen |
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi) | ||||||
| Let someone… (commands) | menqıyıltmağa qoyayımqıyıltma qoyayımlet me allow someone to sharpen | senqıyıltmağa qoy!qıyıltma qoy!let someone sharpen! | olqıyıltmağa qoysunqıyıltma qoysunlet him allow someone to sharpen | bizqıyıltmağa qoyayıqqıyıltma qoyayıqlet's allow someone to sharpen | sizqıyıltmağa qoyuğuz!qıyıltma qoyuğuz!let someone sharpen, you all! | alaqıyıltmağa qoysunlaqıyıltma qoysunlalet them allow someone to sharpen |
| Let someone… (commands) | menqıyıltmağa qoymayımqıyıltma qoymayımlet me not allow someone to sharpen | senqıyıltmağa qoyma!qıyıltma qoyma!don't let someone sharpen! | olqıyıltmağa qoymasınqıyıltma qoymasınlet him not allow someone to sharpen | bizqıyıltmağa qoymayıqqıyıltma qoymayıqlet's not allow someone to sharpen | sizqıyıltmağa qoymağız!qıyıltma qoymağız!don't let someone sharpen, you all! | alaqıyıltmağa qoymasınlaqıyıltma qoymasınlalet them not allow someone to sharpen |
| Let someone… (commands) | menqıyıltmağa qoyayımmı?qıyıltma qoyayımmı?shall I allow someone to sharpen? | olqıyıltmağa qoysunmu?qıyıltma qoysunmu?should he allow someone to sharpen? | bizqıyıltmağa qoyayıqmı?qıyıltma qoyayıqmı?shall we allow someone to sharpen? | alaqıyıltmağa qoysunlamı?qıyıltma qoysunlamı?should they allow someone to sharpen? | ||
| Let someone… (commands) | menqıyıltmağa qoymayımmı?qıyıltma qoymayımmı?shall I not allow someone to sharpen? | olqıyıltmağa qoymasınmı?qıyıltma qoymasınmı?should he not allow someone to sharpen? | bizqıyıltmağa qoymayıqmı?qıyıltma qoymayıqmı?shall we not allow someone to sharpen? | alaqıyıltmağa qoymasınlamı?qıyıltma qoymasınlamı?should they not allow someone to sharpen? | ||
| Let someone… (present) | menqıyıltmağa qoyamaqıyıltma qoyamaI allow someone to sharpen | senqıyıltmağa qoyasaqıyıltma qoyasayou allow someone to sharpen | olqıyıltmağa qoyadıqıyıltma qoyadıhe allows someone to sharpen | bizqıyıltmağa qoyabızqıyıltma qoyabızwe allow someone to sharpen | sizqıyıltmağa qoyasızqıyıltma qoyasızyou all allow someone to sharpen | alaqıyıltmağa qoyadılaqıyıltma qoyadılathey allow someone to sharpen |
| Let someone… (present) | menqıyıltmağa qoymaymaqıyıltma qoymaymaI don't allow someone to sharpen | senqıyıltmağa qoymaysaqıyıltma qoymaysayou don't allow someone to sharpen | olqıyıltmağa qoymaydıqıyıltma qoymaydıhe doesn't allow someone to sharpen | bizqıyıltmağa qoymaybızqıyıltma qoymaybızwe don't allow someone to sharpen | sizqıyıltmağa qoymaysızqıyıltma qoymaysızyou all don't allow someone to sharpen | alaqıyıltmağa qoymaydılaqıyıltma qoymaydılathey don't allow someone to sharpen |
| Let someone… (present) | menqıyıltmağa qoyamamı?qıyıltma qoyamamı?do I allow someone to sharpen? | senqıyıltmağa qoyamısa?qıyıltma qoyamısa?do you allow someone to sharpen? | olqıyıltmağa qoyamıdı?qıyıltma qoyamıdı?does he allow someone to sharpen? | bizqıyıltmağa qoyabızmı?qıyıltma qoyabızmı?do we allow someone to sharpen? | sizqıyıltmağa qoyamısız?qıyıltma qoyamısız?do you all allow someone to sharpen? | alaqıyıltmağa qoyamıdıla?qıyıltma qoyamıdıla?do they allow someone to sharpen? |
| Let someone… (present) | menqıyıltmağa qoymaymamı?qıyıltma qoymaymamı?don't I allow someone to sharpen? | senqıyıltmağa qoymaymısa?qıyıltma qoymaymısa?don't you allow someone to sharpen? | olqıyıltmağa qoymaymıdı?qıyıltma qoymaymıdı?doesn't he allow someone to sharpen? | bizqıyıltmağa qoymaybızmı?qıyıltma qoymaybızmı?don't we allow someone to sharpen? | sizqıyıltmağa qoymaymısız?qıyıltma qoymaymısız?don't you all allow someone to sharpen? | alaqıyıltmağa qoymaymıdıla?qıyıltma qoymaymıdıla?don't they allow someone to sharpen? |
| Let someone… (past) | menqıyıltmağa qoydumqıyıltma qoydumI allowed someone to sharpen | senqıyıltmağa qoyduŋqıyıltma qoyduŋyou allowed someone to sharpen | olqıyıltmağa qoyduqıyıltma qoyduhe allowed someone to sharpen | bizqıyıltmağa qoyduqqıyıltma qoyduqwe allowed someone to sharpen | sizqıyıltmağa qoyduğuzqıyıltma qoyduğuzyou all allowed someone to sharpen | alaqıyıltmağa qoydulaqıyıltma qoydulathey allowed someone to sharpen |
| Let someone… (past) | menqıyıltmağa qoymadımqıyıltma qoymadımI didn't allow someone to sharpen | senqıyıltmağa qoymadıŋqıyıltma qoymadıŋyou didn't allow someone to sharpen | olqıyıltmağa qoymadıqıyıltma qoymadıhe didn't allow someone to sharpen | bizqıyıltmağa qoymadıqqıyıltma qoymadıqwe didn't allow someone to sharpen | sizqıyıltmağa qoymadığızqıyıltma qoymadığızyou all didn't allow someone to sharpen | alaqıyıltmağa qoymadılaqıyıltma qoymadılathey didn't allow someone to sharpen |
| Let someone… (past) | menqıyıltmağa qoydummu?qıyıltma qoydummu?did I allow someone to sharpen? | senqıyıltmağa qoyduŋmu?qıyıltma qoyduŋmu?did you allow someone to sharpen? | olqıyıltmağa qoydumu?qıyıltma qoydumu?did he allow someone to sharpen? | bizqıyıltmağa qoyduqmu?qıyıltma qoyduqmu?did we allow someone to sharpen? | sizqıyıltmağa qoyduğuzmu?qıyıltma qoyduğuzmu?did you all allow someone to sharpen? | alaqıyıltmağa qoydulamı?qıyıltma qoydulamı?did they allow someone to sharpen? |
| Let someone… (past) | menqıyıltmağa qoymadımmı?qıyıltma qoymadımmı?didn't I allow someone to sharpen? | senqıyıltmağa qoymadıŋmı?qıyıltma qoymadıŋmı?didn't you allow someone to sharpen? | olqıyıltmağa qoymadımı?qıyıltma qoymadımı?didn't he allow someone to sharpen? | bizqıyıltmağa qoymadıqmı?qıyıltma qoymadıqmı?didn't we allow someone to sharpen? | sizqıyıltmağa qoymadığızmı?qıyıltma qoymadığızmı?didn't you all allow someone to sharpen? | alaqıyıltmağa qoymadılamı?qıyıltma qoymadılamı?didn't they allow someone to sharpen? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — present | menqıyıltalamaI can sharpen | senqıyıltalasayou can sharpen | olqıyıltaladıhe can sharpen | bizqıyıltalabızwe can sharpen | sizqıyıltalasızyou all can sharpen | alaqıyıltaladılathey can sharpen |
| Ability — present | menqıyıltalmaymaI can't sharpen | senqıyıltalmaysayou can't sharpen | olqıyıltalmaydıhe can't sharpen | bizqıyıltalmaybızwe can't sharpen | sizqıyıltalmaysızyou all can't sharpen | alaqıyıltalmaydılathey can't sharpen |
| Ability — present | menqıyıltalamamı? qıyıltalamıma?can I sharpen? | senqıyıltalamısa?can you sharpen? | olqıyıltalamıdı?can he sharpen? | bizqıyıltalabızmı? qıyıltalamıbız?can we sharpen? | sizqıyıltalamısız?can you all sharpen? | alaqıyıltalamıdıla?can they sharpen? |
| Ability — present | menqıyıltalmaymamı? qıyıltalmaymıma?can't I sharpen? | senqıyıltalmaymısa?can't you sharpen? | olqıyıltalmaymıdı?can't he sharpen? | bizqıyıltalmaybızmı? qıyıltalmaymıbız?can't we sharpen? | sizqıyıltalmaymısız?can't you all sharpen? | alaqıyıltalmaymıdıla?can't they sharpen? |
| Ability — if I can… | menqıyıltalsamif I can sharpen | senqıyıltalsaŋif you can sharpen | olqıyıltalsaif he can sharpen | bizqıyıltalsaqif we can sharpen | sizqıyıltalsağızif you all can sharpen | alaqıyıltalsalaif they can sharpen |
| Ability — if I can… | menqıyıltalmasamif I can't sharpen | senqıyıltalmasaŋif you can't sharpen | olqıyıltalmasaif he can't sharpen | bizqıyıltalmasaqif we can't sharpen | sizqıyıltalmasağızif you all can't sharpen | alaqıyıltalmasalaif they can't sharpen |
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — if I can… | ||||||
| Ability — simple past | menqıyıltaldımI was able to sharpen | senqıyıltaldıŋyou were able to sharpen | olqıyıltaldıhe was able to sharpen | bizqıyıltaldıqwe were able to sharpen | sizqıyıltaldığızyou all were able to sharpen | alaqıyıltaldılathey were able to sharpen |
| Ability — simple past | menqıyıltalmadımI could not sharpen | senqıyıltalmadıŋyou could not sharpen | olqıyıltalmadıhe could not sharpen | bizqıyıltalmadıqwe could not sharpen | sizqıyıltalmadığızyou all could not sharpen | alaqıyıltalmadılathey could not sharpen |
| Ability — simple past | menqıyıltaldımmı?was I able to sharpen? | senqıyıltaldıŋmı?were you able to sharpen? | olqıyıltaldımı?was he able to sharpen? | bizqıyıltaldıqmı?were we able to sharpen? | sizqıyıltaldığızmı?were you all able to sharpen? | alaqıyıltaldılamı?were they able to sharpen? |
| Ability — simple past | menqıyıltalmadımmı?couldn't I sharpen? | senqıyıltalmadıŋmı?couldn't you sharpen? | olqıyıltalmadımı?couldn't he sharpen? | bizqıyıltalmadıqmı?couldn't we sharpen? | sizqıyıltalmadığızmı?couldn't you all sharpen? | alaqıyıltalmadılamı?couldn't they sharpen? |
| Ability — perfect / -ğan past | menqıyıltalğanmaI have been able to sharpen | senqıyıltalğansayou have been able to sharpen | olqıyıltalğandıhe has been able to sharpen | bizqıyıltalğanbızwe have been able to sharpen | sizqıyıltalğansızyou all have been able to sharpen | alaqıyıltalğandılathey have been able to sharpen |
| Ability — perfect / -ğan past | menqıyıltalmağanmaI haven't been able to sharpen | senqıyıltalmağansayou haven't been able to sharpen | olqıyıltalmağandıhe hasn't been able to sharpen | bizqıyıltalmağanbızwe haven't been able to sharpen | sizqıyıltalmağansızyou all haven't been able to sharpen | alaqıyıltalmağandılathey haven't been able to sharpen |
| Ability — perfect / -ğan past | menqıyıltalğanmamı? qıyıltalğanmıma?have I been able to sharpen? | senqıyıltalğanmısa?have you been able to sharpen? | olqıyıltalğanmıdı?has he been able to sharpen? | bizqıyıltalğanbızmı? qıyıltalğanmıbız?have we been able to sharpen? | sizqıyıltalğanmısız?have you all been able to sharpen? | alaqıyıltalğanmıdıla?have they been able to sharpen? |
| Ability — perfect / -ğan past | menqıyıltalmağanmamı? qıyıltalmağanmıma?haven't I been able to sharpen? | senqıyıltalmağanmısa?haven't you been able to sharpen? | olqıyıltalmağanmıdı?hasn't he been able to sharpen? | bizqıyıltalmağanbızmı? qıyıltalmağanmıbız?haven't we been able to sharpen? | sizqıyıltalmağanmısız?haven't you all been able to sharpen? | alaqıyıltalmağanmıdıla?haven't they been able to sharpen? |
| Ability — past perfect | menqıyıltalğan edimqıyıltalğanemI had been able to sharpen | senqıyıltalğan ediŋqıyıltalğaneŋyou had been able to sharpen | olqıyıltalğan ediqıyıltalğanedhe had been able to sharpen | bizqıyıltalğan edikqıyıltalğanekwe had been able to sharpen | sizqıyıltalğan edigizqıyıltalğanegizyou all had been able to sharpen | alaqıyıltalğan edileqıyıltalğanellethey had been able to sharpen |
| Ability — past perfect | menqıyıltalmağan edimqıyıltalmağanemI hadn't been able to sharpen | senqıyıltalmağan ediŋqıyıltalmağaneŋyou hadn't been able to sharpen | olqıyıltalmağan ediqıyıltalmağanedhe hadn't been able to sharpen | bizqıyıltalmağan edikqıyıltalmağanekwe hadn't been able to sharpen | sizqıyıltalmağan edigizqıyıltalmağanegizyou all hadn't been able to sharpen | alaqıyıltalmağan edileqıyıltalmağanellethey hadn't been able to sharpen |
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past perfect | ||||||
| Ability — past background | menqıyıltala edimqıyıltalaemI could sharpen | senqıyıltala ediŋqıyıltalaeŋyou could sharpen | olqıyıltala ediqıyıltalaedhe could sharpen | bizqıyıltala edikqıyıltalaekwe could sharpen | sizqıyıltala edigizqıyıltalaegizyou all could sharpen | alaqıyıltala edileqıyıltalaellethey could sharpen |
| Ability — past background | menqıyıltalmay edimqıyıltalmayemI could not sharpen | senqıyıltalmay ediŋqıyıltalmayeŋyou could not sharpen | olqıyıltalmay ediqıyıltalmayedhe could not sharpen | bizqıyıltalmay edikqıyıltalmayekwe could not sharpen | sizqıyıltalmay edigizqıyıltalmayegizyou all could not sharpen | alaqıyıltalmay edileqıyıltalmayellethey could not sharpen |
| Ability — past background | ||||||
| Ability — past background | ||||||
| Ability — future I | menqıyıltalırmaI will be able to sharpen | senqıyıltalırsayou will be able to sharpen | olqıyıltalırhe will be able to sharpen | bizqıyıltalırbızwe will be able to sharpen | sizqıyıltalırsızyou all will be able to sharpen | alaqıyıltalırlathey will be able to sharpen |
| Ability — future I | menqıyıltalmazmaI won't be able to sharpen | senqıyıltalmazsayou won't be able to sharpen | olqıyıltalmazhe won't be able to sharpen | bizqıyıltalmazbızwe won't be able to sharpen | sizqıyıltalmazsızyou all won't be able to sharpen | alaqıyıltalmazlathey won't be able to sharpen |
| Ability — future I | menqıyıltalırmamı? qıyıltalırmıma?will I be able to sharpen? | senqıyıltalırmısa?will you be able to sharpen? | olqıyıltalırmı?will he be able to sharpen? | bizqıyıltalırbızmı? qıyıltalırmıbız?will we be able to sharpen? | sizqıyıltalırmısız?will you all be able to sharpen? | alaqıyıltalırlamı? qıyıltalırmıla?will they be able to sharpen? |
| Ability — future I | menqıyıltalmazmamı? qıyıltalmazmıma?won't I be able to sharpen? | senqıyıltalmazmısa?won't you be able to sharpen? | olqıyıltalmazmı?won't he be able to sharpen? | bizqıyıltalmazbızmı? qıyıltalmazmıbız?won't we be able to sharpen? | sizqıyıltalmazmısız?won't you all be able to sharpen? | alaqıyıltalmazlamı? qıyıltalmazmıla?won't they be able to sharpen? |
| Ability — future II | menqıyıltallıqmaI am going to be able to sharpen | senqıyıltallıqsayou are going to be able to sharpen | olqıyıltallıqdıhe is going to be able to sharpen | bizqıyıltallıqbızwe are going to be able to sharpen | sizqıyıltallıqsızyou all are going to be able to sharpen | alaqıyıltallıqdılathey are going to be able to sharpen |
| Ability — future II | menqıyıltallıq tülmeI am not going to be able to sharpen | senqıyıltallıq tülseyou are not going to be able to sharpen | olqıyıltallıq tüldühe is not going to be able to sharpen | bizqıyıltallıq tülbüzwe are not going to be able to sharpen | sizqıyıltallıq tülsüzyou all are not going to be able to sharpen | alaqıyıltallıq tüldülethey are not going to be able to sharpen |
| Ability — future II | menqıyıltallıqmamı? qıyıltallıqmıma?am I going to be able to sharpen? | senqıyıltallıqmısa?are you going to be able to sharpen? | olqıyıltallıqmıdı?is he going to be able to sharpen? | bizqıyıltallıqbızmı? qıyıltallıqmıbız?are we going to be able to sharpen? | sizqıyıltallıqmısız?are you all going to be able to sharpen? | alaqıyıltallıqmıdıla?are they going to be able to sharpen? |
| Ability — future II | menqıyıltallıq tülmüme?aren't I going to be able to sharpen? | senqıyıltallıq tülmüse?aren't you going to be able to sharpen? | olqıyıltallıq tülmüdü?isn't he going to be able to sharpen? | bizqıyıltallıq tülmübüz?aren't we going to be able to sharpen? | sizqıyıltallıq tülmüsüz?aren't you all going to be able to sharpen? | alaqıyıltallıq tülmüdüle?aren't they going to be able to sharpen? |
| Ability — would be able to… | menqıyıltalır edimqıyıltalır emI would be able to sharpen | senqıyıltalır ediŋqıyıltalır eŋyou would be able to sharpen | olqıyıltalır ediqıyıltalır edhe would be able to sharpen | bizqıyıltalır edikqıyıltalır ekwe would be able to sharpen | sizqıyıltalır edigizqıyıltalır egizyou all would be able to sharpen | alaqıyıltalır edileqıyıltalır ellethey would be able to sharpen |
| Ability — would be able to… | menqıyıltalmaz edimqıyıltalmaz emI wouldn't be able to sharpen | senqıyıltalmaz ediŋqıyıltalmaz eŋyou wouldn't be able to sharpen | olqıyıltalmaz ediqıyıltalmaz edhe wouldn't be able to sharpen | bizqıyıltalmaz edikqıyıltalmaz ekwe wouldn't be able to sharpen | sizqıyıltalmaz edigizqıyıltalmaz egizyou all wouldn't be able to sharpen | alaqıyıltalmaz edileqıyıltalmaz ellethey wouldn't be able to sharpen |
| Ability — would be able to… | ||||||
| Ability — would be able to… | ||||||
| Second-person optative — ability | senqıyıltalğınqıyıltalğımay you be able to sharpen | |||||
| Second-person optative — ability | senqıyıltalmağınqıyıltalmağımay you not be able to sharpen | |||||
| Second-person optative — ability | ||||||
| Second-person optative — ability |
With another word
| Frame | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanting and intending | ||||||
| want to | menqıyıltırğa izleymeI want to sharpen | senqıyıltırğa izleyseyou want to sharpen | olqıyıltırğa izleydihe wants to sharpen | bizqıyıltırğa izleybizwe want to sharpen | sizqıyıltırğa izleysizyou all want to sharpen | alaqıyıltırğa izleydilethey want to sharpen |
| want to | menqıyıltırğa izlemeymeI do not want to sharpen | senqıyıltırğa izlemeyseyou do not want to sharpen | olqıyıltırğa izlemeydihe does not want to sharpen | bizqıyıltırğa izlemeybizwe do not want to sharpen | sizqıyıltırğa izlemeysizyou all do not want to sharpen | alaqıyıltırğa izlemeydilethey do not want to sharpen |
| would like to | menqıyıltırğa süemeI would like to sharpen | senqıyıltırğa süeseyou would like to sharpen | olqıyıltırğa süedihe would like to sharpen | bizqıyıltırğa süebizwe would like to sharpen | sizqıyıltırğa süesizyou all would like to sharpen | alaqıyıltırğa süedilethey would like to sharpen |
| would like to | menqıyıltırğa süymeymeI would not like to sharpen | senqıyıltırğa süymeyseyou would not like to sharpen | olqıyıltırğa süymeydihe would not like to sharpen | bizqıyıltırğa süymeybizwe would not like to sharpen | sizqıyıltırğa süymeysizyou all would not like to sharpen | alaqıyıltırğa süymeydilethey would not like to sharpen |
| hope to | menqıyıltırğa umutlanamaI hope to sharpen | senqıyıltırğa umutlanasayou hope to sharpen | olqıyıltırğa umutlanadıhe hopes to sharpen | bizqıyıltırğa umutlanabızwe hope to sharpen | sizqıyıltırğa umutlanasızyou all hope to sharpen | alaqıyıltırğa umutlanadılathey hope to sharpen |
| hope to | menqıyıltırğa umutlanmaymaI do not hope to sharpen | senqıyıltırğa umutlanmaysayou do not hope to sharpen | olqıyıltırğa umutlanmaydıhe does not hope to sharpen | bizqıyıltırğa umutlanmaybızwe do not hope to sharpen | sizqıyıltırğa umutlanmaysızyou all do not hope to sharpen | alaqıyıltırğa umutlanmaydılathey do not hope to sharpen |
| be about to | menqıyıltırğa deb turamaI am about to sharpen | senqıyıltırğa deb turasayou are about to sharpen | olqıyıltırğa deb turadıhe is about to sharpen | bizqıyıltırğa deb turabızwe are about to sharpen | sizqıyıltırğa deb turasızyou all are about to sharpen | alaqıyıltırğa deb turadılathey are about to sharpen |
| be about to | menqıyıltırğa deb turmaymaI am not about to sharpen | senqıyıltırğa deb turmaysayou are not about to sharpen | olqıyıltırğa deb turmaydıhe is not about to sharpen | bizqıyıltırğa deb turmaybızwe are not about to sharpen | sizqıyıltırğa deb turmaysızyou all are not about to sharpen | alaqıyıltırğa deb turmaydılathey are not about to sharpen |
| Need and obligation | ||||||
| need to | menqıyıltırğa kerekmeI need to sharpen | senqıyıltırğa kerekseyou need to sharpen | olqıyıltırğa kerekdihe needs to sharpen | bizqıyıltırğa kerekbizwe need to sharpen | sizqıyıltırğa kereksizyou all need to sharpen | alaqıyıltırğa kerekdilethey need to sharpen |
| need to | menqıyıltırğa kerek tülmeI do not need to sharpen | senqıyıltırğa kerek tülseyou do not need to sharpen | olqıyıltırğa kerek tüldühe does not need to sharpen | bizqıyıltırğa kerek tülbüzwe do not need to sharpen | sizqıyıltırğa kerek tülsüzyou all do not need to sharpen | alaqıyıltırğa kerek tüldülethey do not need to sharpen |
| have to | menmenŋe qıyıltırğa tüşediI have to sharpen | sensenŋe qıyıltırğa tüşediyou have to sharpen | olaŋa qıyıltırğa tüşedihe has to sharpen | bizbizge qıyıltırğa tüşediwe have to sharpen | sizsizge qıyıltırğa tüşediyou all have to sharpen | alaalağa qıyıltırğa tüşedithey have to sharpen |
| have to | menmenŋe qıyıltırğa tüşmeydiI do not have to sharpen | sensenŋe qıyıltırğa tüşmeydiyou do not have to sharpen | olaŋa qıyıltırğa tüşmeydihe does not have to sharpen | bizbizge qıyıltırğa tüşmeydiwe do not have to sharpen | sizsizge qıyıltırğa tüşmeydiyou all do not have to sharpen | alaalağa qıyıltırğa tüşmeydithey do not have to sharpen |
| be obliged to | menqıyıltırğa borçlumaI am obliged to sharpen | senqıyıltırğa borçlusayou are obliged to sharpen | olqıyıltırğa borçluduhe is obliged to sharpen | bizqıyıltırğa borçlubuzwe are obliged to sharpen | sizqıyıltırğa borçlusuzyou all are obliged to sharpen | alaqıyıltırğa borçludulathey are obliged to sharpen |
| be obliged to | menqıyıltırğa borçlu tülmeI am not obliged to sharpen | senqıyıltırğa borçlu tülseyou are not obliged to sharpen | olqıyıltırğa borçlu tüldühe is not obliged to sharpen | bizqıyıltırğa borçlu tülbüzwe are not obliged to sharpen | sizqıyıltırğa borçlu tülsüzyou all are not obliged to sharpen | alaqıyıltırğa borçlu tüldülethey are not obliged to sharpen |
| Possibility and permission | ||||||
| have a way to | menqıyıltırğa madarım bardıI have a way to sharpen | senqıyıltırğa madarıŋ bardıyou have a way to sharpen | olqıyıltırğa madarı bardıhe has a way to sharpen | bizqıyıltırğa madarıbız bardıwe have a way to sharpen | sizqıyıltırğa madarığız bardıyou all have a way to sharpen | alaqıyıltırğa madarları bardıthey have a way to sharpen |
| have a way to | menqıyıltırğa madarım joqduI have no way to sharpen | senqıyıltırğa madarıŋ joqduyou have no way to sharpen | olqıyıltırğa madarı joqduhe has no way to sharpen | bizqıyıltırğa madarıbız joqduwe have no way to sharpen | sizqıyıltırğa madarığız joqduyou all have no way to sharpen | alaqıyıltırğa madarları joqduthey have no way to sharpen |
| be free to | menqıyıltırğa erkinligim bardıI am free to sharpen | senqıyıltırğa erkinligiŋ bardıyou are free to sharpen | olqıyıltırğa erkinligi bardıhe is free to sharpen | bizqıyıltırğa erkinligibiz bardıwe are free to sharpen | sizqıyıltırğa erkinligigiz bardıyou all are free to sharpen | alaqıyıltırğa erkinlikleri bardıthey are free to sharpen |
| be free to | menqıyıltırğa erkinligim joqduI am not free to sharpen | senqıyıltırğa erkinligiŋ joqduyou are not free to sharpen | olqıyıltırğa erkinligi joqduhe is not free to sharpen | bizqıyıltırğa erkinligibiz joqduwe are not free to sharpen | sizqıyıltırğa erkinligigiz joqduyou all are not free to sharpen | alaqıyıltırğa erkinlikleri joqduthey are not free to sharpen |
| be possible to | menmenŋe qıyıltırğa bolluqduit is possible for me to sharpen | sensenŋe qıyıltırğa bolluqduit is possible for you to sharpen | olaŋa qıyıltırğa bolluqduit is possible for him to sharpen | bizbizge qıyıltırğa bolluqduit is possible for us to sharpen | sizsizge qıyıltırğa bolluqduit is possible for you all to sharpen | alaalağa qıyıltırğa bolluqduit is possible for them to sharpen |
| be possible to | menmenŋe qıyıltırğa bolluq tüldüit is not possible for me to sharpen | sensenŋe qıyıltırğa bolluq tüldüit is not possible for you to sharpen | olaŋa qıyıltırğa bolluq tüldüit is not possible for him to sharpen | bizbizge qıyıltırğa bolluq tüldüit is not possible for us to sharpen | sizsizge qıyıltırğa bolluq tüldüit is not possible for you all to sharpen | alaalağa qıyıltırğa bolluq tüldüit is not possible for them to sharpen |
| be ready to | menqıyıltırğa hazırmaI am ready to sharpen | senqıyıltırğa hazırsayou are ready to sharpen | olqıyıltırğa hazırdıhe is ready to sharpen | bizqıyıltırğa hazırbızwe are ready to sharpen | sizqıyıltırğa hazırsızyou all are ready to sharpen | alaqıyıltırğa hazırdılathey are ready to sharpen |
| be ready to | menqıyıltırğa hazır tülmeI am not ready to sharpen | senqıyıltırğa hazır tülseyou are not ready to sharpen | olqıyıltırğa hazır tüldühe is not ready to sharpen | bizqıyıltırğa hazır tülbüzwe are not ready to sharpen | sizqıyıltırğa hazır tülsüzyou all are not ready to sharpen | alaqıyıltırğa hazır tüldülethey are not ready to sharpen |
| Trying, agreeing, hurrying, fearing | ||||||
| try to | menqıyıltırğa küreşemeI am trying to sharpen | senqıyıltırğa küreşeseyou are trying to sharpen | olqıyıltırğa küreşedihe is trying to sharpen | bizqıyıltırğa küreşebizwe are trying to sharpen | sizqıyıltırğa küreşesizyou all are trying to sharpen | alaqıyıltırğa küreşedilethey are trying to sharpen |
| try to | menqıyıltırğa küreşmeymeI am not trying to sharpen | senqıyıltırğa küreşmeyseyou are not trying to sharpen | olqıyıltırğa küreşmeydihe is not trying to sharpen | bizqıyıltırğa küreşmeybizwe are not trying to sharpen | sizqıyıltırğa küreşmeysizyou all are not trying to sharpen | alaqıyıltırğa küreşmeydilethey are not trying to sharpen |
| agree to | menqıyıltırğa unaymaI agree to sharpen | senqıyıltırğa unaysayou agree to sharpen | olqıyıltırğa unaydıhe agrees to sharpen | bizqıyıltırğa unaybızwe agree to sharpen | sizqıyıltırğa unaysızyou all agree to sharpen | alaqıyıltırğa unaydılathey agree to sharpen |
| agree to | menqıyıltırğa unamaymaI refuse to sharpen | senqıyıltırğa unamaysayou refuse to sharpen | olqıyıltırğa unamaydıhe refuses to sharpen | bizqıyıltırğa unamaybızwe refuse to sharpen | sizqıyıltırğa unamaysızyou all refuse to sharpen | alaqıyıltırğa unamaydılathey refuse to sharpen |
| hurry to | menqıyıltırğa aşığamaI am in a hurry to sharpen | senqıyıltırğa aşığasayou are in a hurry to sharpen | olqıyıltırğa aşığadıhe is in a hurry to sharpen | bizqıyıltırğa aşığabızwe are in a hurry to sharpen | sizqıyıltırğa aşığasızyou all are in a hurry to sharpen | alaqıyıltırğa aşığadılathey are in a hurry to sharpen |
| hurry to | menqıyıltırğa aşıqmaymaI am in no hurry to sharpen | senqıyıltırğa aşıqmaysayou are in no hurry to sharpen | olqıyıltırğa aşıqmaydıhe is in no hurry to sharpen | bizqıyıltırğa aşıqmaybızwe are in no hurry to sharpen | sizqıyıltırğa aşıqmaysızyou all are in no hurry to sharpen | alaqıyıltırğa aşıqmaydılathey are in no hurry to sharpen |
| be afraid to | menqıyıltırğa qorqamaI am afraid to sharpen | senqıyıltırğa qorqasayou are afraid to sharpen | olqıyıltırğa qorqadıhe is afraid to sharpen | bizqıyıltırğa qorqabızwe are afraid to sharpen | sizqıyıltırğa qorqasızyou all are afraid to sharpen | alaqıyıltırğa qorqadılathey are afraid to sharpen |
| be afraid to | menqıyıltırğa qorqmaymaI am not afraid to sharpen | senqıyıltırğa qorqmaysayou are not afraid to sharpen | olqıyıltırğa qorqmaydıhe is not afraid to sharpen | bizqıyıltırğa qorqmaybızwe are not afraid to sharpen | sizqıyıltırğa qorqmaysızyou all are not afraid to sharpen | alaqıyıltırğa qorqmaydılathey are not afraid to sharpen |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negated | menqıyılta bolmazmaI can't be sharpening | senqıyılta bolmazsayou can't be sharpening | olqıyılta bolmazhe can't be sharpening | bizqıyılta bolmazbızwe can't be sharpening | sizqıyılta bolmazsızyou all can't be sharpening | alaqıyılta bolmazlathey can't be sharpening |
| Inference, present — double negation | menqıyıltmay bolmazmaI must be sharpening (emphatic) | senqıyıltmay bolmazsayou must be sharpening (emphatic) | olqıyıltmay bolmazhe must be sharpening (emphatic) | bizqıyıltmay bolmazbızwe must be sharpening (emphatic) | sizqıyıltmay bolmazsızyou all must be sharpening (emphatic) | alaqıyıltmay bolmazlathey must be sharpening (emphatic) |
| Progressive conditional — auxiliary negated | menqıyılta turmasamif I don't keep sharpening | senqıyılta turmasaŋif you don't keep sharpening | olqıyılta turmasaif he doesn't keep sharpening | bizqıyılta turmasaqif we don't keep sharpening | sizqıyılta turmasağızif you all don't keep sharpening | alaqıyılta turmasalaif they don't keep sharpening |
| Inference, progressive — auxiliary negated | menqıyılta tura bolmazmaI can't be in the middle of sharpening | senqıyılta tura bolmazsayou can't be in the middle of sharpening | olqıyılta tura bolmazhe can't be in the middle of sharpening | bizqıyılta tura bolmazbızwe can't be in the middle of sharpening | sizqıyılta tura bolmazsızyou all can't be in the middle of sharpening | alaqıyılta tura bolmazlathey can't be in the middle of sharpening |
| Inference, progressive — double negation | menqıyıltmay tura bolmazmaI must keep on not sharpening (emphatic) | senqıyıltmay tura bolmazsayou must keep on not sharpening (emphatic) | olqıyıltmay tura bolmazhe must keep on not sharpening (emphatic) | bizqıyıltmay tura bolmazbızwe must keep on not sharpening (emphatic) | sizqıyıltmay tura bolmazsızyou all must keep on not sharpening (emphatic) | alaqıyıltmay tura bolmazlathey must keep on not sharpening (emphatic) |
| Progressive — verb negated | menqıyıltmay turamaI keep on not sharpening | senqıyıltmay turasayou keep on not sharpening | olqıyıltmay turadıhe keeps on not sharpening | bizqıyıltmay turabızwe keep on not sharpening | sizqıyıltmay turasızyou all keep on not sharpening | alaqıyıltmay turadılathey keep on not sharpening |
| Progressive — double negation | menqıyıltmay turmaymaI am not keeping on not sharpening | senqıyıltmay turmaysayou are not keeping on not sharpening | olqıyıltmay turmaydıhe is not keeping on not sharpening | bizqıyıltmay turmaybızwe are not keeping on not sharpening | sizqıyıltmay turmaysızyou all are not keeping on not sharpening | alaqıyıltmay turmaydılathey are not keeping on not sharpening |
| Progressive — double negation | menqıyıltmay turmaymımaaren't I keeping on not sharpening? | senqıyıltmay turmaymısaaren't you keeping on not sharpening? | olqıyıltmay turmaymıdıisn't he keeping on not sharpening? | bizqıyıltmay turmaymıbızaren't we keeping on not sharpening? | sizqıyıltmay turmaymısızaren't you all keeping on not sharpening? | alaqıyıltmay turmaymıdılaaren't they keeping on not sharpening? |
| Inference — auxiliary negated | menqıyılthan bolmazmaI can't have sharpened | senqıyılthan bolmazsayou can't have sharpened | olqıyılthan bolmazhe can't have sharpened | bizqıyılthan bolmazbızwe can't have sharpened | sizqıyılthan bolmazsızyou all can't have sharpened | alaqıyılthan bolmazlathey can't have sharpened |
| Inference — double negation | menqıyıltmağan bolmazmaI must have sharpened (emphatic) | senqıyıltmağan bolmazsayou must have sharpened (emphatic) | olqıyıltmağan bolmazhe must have sharpened (emphatic) | bizqıyıltmağan bolmazbızwe must have sharpened (emphatic) | sizqıyıltmağan bolmazsızyou all must have sharpened (emphatic) | alaqıyıltmağan bolmazlathey must have sharpened (emphatic) |
| Counterfactual — auxiliary negated | menqıyılthan bolmasamif it weren't that I had sharpened | senqıyılthan bolmasaŋif it weren't that you had sharpened | olqıyılthan bolmasaif it weren't that he had sharpened | bizqıyılthan bolmasaqif it weren't that we had sharpened | sizqıyılthan bolmasağızif it weren't that you all had sharpened | alaqıyılthan bolmasalaif it weren't that they had sharpened |
| Counterfactual — double negation | menqıyıltmağan bolmasamif it weren't that I hadn't sharpened | senqıyıltmağan bolmasaŋif it weren't that you hadn't sharpened | olqıyıltmağan bolmasaif it weren't that he hadn't sharpened | bizqıyıltmağan bolmasaqif it weren't that we hadn't sharpened | sizqıyıltmağan bolmasağızif it weren't that you all hadn't sharpened | alaqıyıltmağan bolmasalaif it weren't that they hadn't sharpened |
| Inference, future — auxiliary negated | menqıyıltırıq bolmazmaI can't be going to sharpen | senqıyıltırıq bolmazsayou can't be going to sharpen | olqıyıltırıq bolmazhe can't be going to sharpen | bizqıyıltırıq bolmazbızwe can't be going to sharpen | sizqıyıltırıq bolmazsızyou all can't be going to sharpen | alaqıyıltırıq bolmazlathey can't be going to sharpen |
| Inference, future — double negation | menqıyıltmazlıq bolmazmaI must be going to sharpen (emphatic) | senqıyıltmazlıq bolmazsayou must be going to sharpen (emphatic) | olqıyıltmazlıq bolmazhe must be going to sharpen (emphatic) | bizqıyıltmazlıq bolmazbızwe must be going to sharpen (emphatic) | sizqıyıltmazlıq bolmazsızyou all must be going to sharpen (emphatic) | alaqıyıltmazlıq bolmazlathey must be going to sharpen (emphatic) |
| Counterfactual future — auxiliary negated | menqıyıltırıq bolmasamif it weren't that I were going to sharpen | senqıyıltırıq bolmasaŋif it weren't that you were going to sharpen | olqıyıltırıq bolmasaif it weren't that he were going to sharpen | bizqıyıltırıq bolmasaqif it weren't that we were going to sharpen | sizqıyıltırıq bolmasağızif it weren't that you all were going to sharpen | alaqıyıltırıq bolmasalaif it weren't that they were going to sharpen |
| Counterfactual future — double negation | menqıyıltmazlıq bolmasamif it weren't that I were not going to sharpen | senqıyıltmazlıq bolmasaŋif it weren't that you were not going to sharpen | olqıyıltmazlıq bolmasaif it weren't that he were not going to sharpen | bizqıyıltmazlıq bolmasaqif it weren't that we were not going to sharpen | sizqıyıltmazlıq bolmasağızif it weren't that you all were not going to sharpen | alaqıyıltmazlıq bolmasalaif it weren't that they were not going to sharpen |