qıllarğa
/qɯllarʁa/
1. to raise the nap, to tease up the pile
- jamçını qıllarğa — to raise the nap of a felt cloak
- jamçını igi qılladıla — they teased up the cloak well
- kiyizni qıllaydıla — they raise the pile of the felt
2. to wear someone out, to work someone into the ground
- işde qıllarğa — to work someone into the ground
- jolda bizni qılladı — he wore us out on the road
- adamnı qıllarğa jaramaydı — one must not wear a man out
Conjugation
Common forms
- qıllaydıhe is raising the nap
- qılladıhe raised the nap
- qıllağandıhe has raised the nap
- qıllarhe will raise the nap
- qıllarıqdıhe is going to raise the nap
- qıllay edihe was raising the nap
- qıllasaif he raises the nap
- qılla!raise the nap!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is raising the nap | menqıllayma | senqıllaysa | olqıllaydı | bizqıllaybız | sizqıllaysız | alaqıllaydıla |
| Present (simple & continuous)he is not raising the nap | menqıllamayma | senqıllamaysa | olqıllamaydı | bizqıllamaybız | sizqıllamaysız | alaqıllamaydıla |
| Present (simple & continuous)is he raising the nap? | menqıllaymıma? qıllaymamı? | senqıllaymısa? | olqıllaymıdı? | bizqıllaymıbız? qıllaybızmı? | sizqıllaymısız? | alaqıllaymıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he raising the nap? | menqıllamaymıma? qıllamaymamı? | senqıllamaymısa? | olqıllamaymıdı? | bizqıllamaymıbız? qıllamaybızmı? | sizqıllamaymısız? | alaqıllamaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually raises the nap | menqıllawçanma | senqıllawçansa | olqıllawçandı | bizqıllawçanbız | sizqıllawçansız | alaqıllawçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually raise the nap | menqıllawçan tülme | senqıllawçan tülse | olqıllawçan tüldü | bizqıllawçan tülbüz | sizqıllawçan tülsüz | alaqıllawçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually raise the nap? | menqıllawçanmıma? qıllawçanmamı? | senqıllawçanmısa? | olqıllawçanmıdı? | bizqıllawçanmıbız? qıllawçanbızmı? | sizqıllawçanmısız? | alaqıllawçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually raise the nap? | menqıllawçan tülmüme? | senqıllawçan tülmüse? | olqıllawçan tülmüdü? | bizqıllawçan tülmübüz? | sizqıllawçan tülmüsüz? | alaqıllawçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has raised the nap and remains so | olqıllabdı | alaqıllabdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he raised the nap? | olqıllabmıdı? | alaqıllabmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of raising the nap | menqıllay turama | senqıllay turasa | olqıllay turadı | bizqıllay turabız | sizqıllay turasız | alaqıllay turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of raising the nap | menqıllay turmayma | senqıllay turmaysa | olqıllay turmaydı | bizqıllay turmaybız | sizqıllay turmaysız | alaqıllay turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of raising the nap? | menqıllay turamıma? qıllay turamamı? | senqıllay turamısa? | olqıllay turamıdı? | bizqıllay turamıbız? qıllay turabızmı? | sizqıllay turamısız? | alaqıllay turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of raising the nap? | menqıllay turmaymıma? qıllay turmaymamı? | senqıllay turmaymısa? | olqıllay turmaymıdı? | bizqıllay turmaymıbız? qıllay turmaybızmı? | sizqıllay turmaymısız? | alaqıllay turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he raised the nap | menqılladım | senqılladıng | olqılladı | bizqılladıq | sizqılladığız | alaqılladıla |
| Simple past (definite)he didn't raise the nap | menqıllamadım | senqıllamadıng | olqıllamadı | bizqıllamadıq | sizqıllamadığız | alaqıllamadıla |
| Simple past (definite)did he raise the nap? | menqılladımmı? | senqılladıngmı? | olqılladımı? | bizqılladıqmı? | sizqılladığızmı? | alaqılladılamı? |
| Simple past (definite)didn't he raise the nap? | menqıllamadımmı? | senqıllamadıngmı? | olqıllamadımı? | bizqıllamadıqmı? | sizqıllamadığızmı? | alaqıllamadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has raised the nap | menqıllağanma | senqıllağansa | olqıllağandı | bizqıllağanbız | sizqıllağansız | alaqıllağandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't raised the nap | menqıllamağanma | senqıllamağansa | olqıllamağandı | bizqıllamağanbız | sizqıllamağansız | alaqıllamağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he raised the nap? | menqıllağanmıma? qıllağanmamı? | senqıllağanmısa? | olqıllağanmıdı? | bizqıllağanmıbız? qıllağanbızmı? | sizqıllağanmısız? | alaqıllağanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he raised the nap? | menqıllamağanmıma? qıllamağanmamı? | senqıllamağanmısa? | olqıllamağanmıdı? | bizqıllamağanmıbız? qıllamağanbızmı? | sizqıllamağanmısız? | alaqıllamağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will raise the nap | menqıllarma | senqıllarsa | olqıllar | bizqıllarbız | sizqıllarsız | alaqıllarla |
| Indefinite future (future I)he won't raise the nap | menqıllamazma | senqıllamazsa | olqıllamaz | bizqıllamazbız | sizqıllamazsız | alaqıllamazla |
| Indefinite future (future I)will he raise the nap? | menqıllarmıma? qıllarmamı? | senqıllarmısa? | olqıllarmı? | bizqıllarmıbız? qıllarbızmı? | sizqıllarmısız? | alaqıllarmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he raise the nap? | menqıllamazmıma? qıllamazmamı? | senqıllamazmısa? | olqıllamazmı? | bizqıllamazmıbız? qıllamazbızmı? | sizqıllamazmısız? | alaqıllamazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to raise the nap | menqıllarıqma | senqıllarıqsa | olqıllarıqdı | bizqıllarıqbız | sizqıllarıqsız | alaqıllarıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to raise the nap | menqıllarıq tülme | senqıllarıq tülse | olqıllarıq tüldü | bizqıllarıq tülbüz | sizqıllarıq tülsüz | alaqıllarıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to raise the nap? | menqıllarıqmıma? qıllarıqmamı? | senqıllarıqmısa? | olqıllarıqmıdı? | bizqıllarıqmıbız? qıllarıqbızmı? | sizqıllarıqmısız? | alaqıllarıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to raise the nap? | menqıllarıq tülmüme? | senqıllarıq tülmüse? | olqıllarıq tülmüdü? | bizqıllarıq tülmübüz? | sizqıllarıq tülmüsüz? | alaqıllarıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had raised the nap | menqıllağan edimqıllağanem | senqıllağan edingqıllağaneng | olqıllağan ediqıllağaned | bizqıllağan edikqıllağanek | sizqıllağan edigizqıllağanegiz | alaqıllağan edileqıllağanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't raised the nap | menqıllamağan edimqıllamağanem | senqıllamağan edingqıllamağaneng | olqıllamağan ediqıllamağaned | bizqıllamağan edikqıllamağanek | sizqıllamağan edigizqıllamağanegiz | alaqıllamağan edileqıllamağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was raising the nap | menqıllay edimqıllayem | senqıllay edingqıllayeng | olqıllay ediqıllayed | bizqıllay edikqıllayek | sizqıllay edigizqıllayegiz | alaqıllay edileqıllayelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't raising the nap | menqıllamay edimqıllamayem | senqıllamay edingqıllamayeng | olqıllamay ediqıllamayed | bizqıllamay edikqıllamayek | sizqıllamay edigizqıllamayegiz | alaqıllamay edileqıllamayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to raise the nap | menqıllawçan edimqıllawçanem | senqıllawçan edingqıllawçaneng | olqıllawçan ediqıllawçaned | bizqıllawçan edikqıllawçanek | sizqıllawçan edigizqıllawçanegiz | alaqıllawçan edileqıllawçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to raise the nap | menqıllawçan tül edimqıllawçan tül em | senqıllawçan tül edingqıllawçan tül eng | olqıllawçan tül ediqıllawçan tül ed | bizqıllawçan tül edikqıllawçan tül ek | sizqıllawçan tül edigizqıllawçan tül egiz | alaqıllawçan tül edileqıllawçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had raised the nap and remained so | olqıllab edi | alaqıllab edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't raised the nap | olqıllab tül edi | alaqıllab tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of raising the nap | menqıllay tura edimqıllay turaem | senqıllay tura edingqıllay turaeng | olqıllay tura ediqıllay turaed | bizqıllay tura edikqıllay turaek | sizqıllay tura edigizqıllay turaegiz | alaqıllay tura edileqıllay turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of raising the nap | menqıllay turmay edimqıllay turmayem | senqıllay turmay edingqıllay turmayeng | olqıllay turmay ediqıllay turmayed | bizqıllay turmay edikqıllay turmayek | sizqıllay turmay edigizqıllay turmayegiz | alaqıllay turmay edileqıllay turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would raise the nap | menqıllar edimqıllar em | senqıllar edingqıllar eng | olqıllar ediqıllar ed | bizqıllar edikqıllar ek | sizqıllar edigizqıllar egiz | alaqıllar edileqıllar elle |
| Conditional result (would)he wouldn't raise the nap | menqıllamaz edimqıllamaz em | senqıllamaz edingqıllamaz eng | olqıllamaz ediqıllamaz ed | bizqıllamaz edikqıllamaz ek | sizqıllamaz edigizqıllamaz egiz | alaqıllamaz edileqıllamaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have raised the nap | menqıllarıq edimqıllarıq em | senqıllarıq edingqıllarıq eng | olqıllarıq ediqıllarıq ed | bizqıllarıq edikqıllarıq ek | sizqıllarıq edigizqıllarıq egiz | alaqıllarıq edileqıllarıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have raised the nap | menqıllarıq tül edimqıllarıq tül em | senqıllarıq tül edingqıllarıq tül eng | olqıllarıq tül ediqıllarıq tül ed | bizqıllarıq tül edikqıllarıq tül ek | sizqıllarıq tül edigizqıllarıq tül egiz | alaqıllarıq tül edileqıllarıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he raises the nap | menqıllasam | senqıllasang | olqıllasa | bizqıllasaq | sizqıllasağız | alaqıllasala |
| Conditionalif he doesn't raise the nap | menqıllamasam | senqıllamasang | olqıllamasa | bizqıllamasaq | sizqıllamasağız | alaqıllamasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is raising the nap | menqıllay esem | senqıllay eseng | olqıllay ese | bizqıllay esek | sizqıllay esegiz | alaqıllay esele |
| Conditional, present realif he is not raising the nap | menqıllamay esem | senqıllamay eseng | olqıllamay ese | bizqıllamay esek | sizqıllamay esegiz | alaqıllamay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he raised the nap | menqıllasam ediqıllasam ed | senqıllasang ediqıllasang ed | olqıllasa ediqıllasaed | bizqıllasaq ediqıllasaq ed | sizqıllasağız ediqıllasağız ed | alaqıllasala ediqıllasalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't raise the nap | menqıllamasam ediqıllamasam ed | senqıllamasang ediqıllamasang ed | olqıllamasa ediqıllamasaed | bizqıllamasaq ediqıllamasaq ed | sizqıllamasağız ediqıllamasağız ed | alaqıllamasala ediqıllamasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he raised the nap | menqılladım esem | senqılladıng eseng | olqılladı ese | bizqılladıq esek | sizqılladığız esegiz | alaqılladıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't raise the nap | menqıllamadım esem | senqıllamadıng eseng | olqıllamadı ese | bizqıllamadıq esek | sizqıllamadığız esegiz | alaqıllamadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did raise the nap (indeed) | menqıllağan esem | senqıllağan eseng | olqıllağan ese | bizqıllağan esek | sizqıllağan esegiz | alaqıllağan esele |
| Conditional, past realif he didn't raise the nap (indeed) | menqıllamağan esem | senqıllamağan eseng | olqıllamağan ese | bizqıllamağan esek | sizqıllamağan esegiz | alaqıllamağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had raised the nap | menqıllağan bolsam | senqıllağan bolsang | olqıllağan bolsa | bizqıllağan bolsaq | sizqıllağan bolsağız | alaqıllağan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't raised the nap | menqıllamağan bolsam | senqıllamağan bolsang | olqıllamağan bolsa | bizqıllamağan bolsaq | sizqıllamağan bolsağız | alaqıllamağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had raised the nap | menqıllağan bolsam ediqıllağan bolsam ed | senqıllağan bolsang ediqıllağan bolsang ed | olqıllağan bolsa ediqıllağan bolsaed | bizqıllağan bolsaq ediqıllağan bolsaq ed | sizqıllağan bolsağız ediqıllağan bolsağız ed | alaqıllağan bolsala ediqıllağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't raised the nap | menqıllamağan bolsam ediqıllamağan bolsam ed | senqıllamağan bolsang ediqıllamağan bolsang ed | olqıllamağan bolsa ediqıllamağan bolsaed | bizqıllamağan bolsaq ediqıllamağan bolsaq ed | sizqıllamağan bolsağız ediqıllamağan bolsağız ed | alaqıllamağan bolsala ediqıllamağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will raise the nap | menqıllar esem | senqıllar eseng | olqıllar ese | bizqıllar esek | sizqıllar esegiz | alaqıllar esele |
| Conditional, aoristif he won't raise the nap | menqıllamaz esem | senqıllamaz eseng | olqıllamaz ese | bizqıllamaz esek | sizqıllamaz esegiz | alaqıllamaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to raise the nap | menqıllarıq esem | senqıllarıq eseng | olqıllarıq ese | bizqıllarıq esek | sizqıllarıq esegiz | alaqıllarıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to raise the nap | menqıllarıq tül esem | senqıllarıq tül eseng | olqıllarıq tül ese | bizqıllarıq tül esek | sizqıllarıq tül esegiz | alaqıllarıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to raise the nap | menqıllarıq bolsam | senqıllarıq bolsang | olqıllarıq bolsa | bizqıllarıq bolsaq | sizqıllarıq bolsağız | alaqıllarıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to raise the nap | menqıllamazlıq bolsam | senqıllamazlıq bolsang | olqıllamazlıq bolsa | bizqıllamazlıq bolsaq | sizqıllamazlıq bolsağız | alaqıllamazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso qılladıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be raising the nap | menqıllay bolurma | senqıllay bolursa | olqıllay bolur | bizqıllay bolurbuz | sizqıllay bolursuz | alaqıllay bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be raising the nap | menqıllamay bolurma | senqıllamay bolursa | olqıllamay bolur | bizqıllamay bolurbuz | sizqıllamay bolursuz | alaqıllamay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of raising the nap | menqıllay tura bolurma | senqıllay tura bolursa | olqıllay tura bolur | bizqıllay tura bolurbuz | sizqıllay tura bolursuz | alaqıllay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not raising the nap | menqıllamay tura bolurma | senqıllamay tura bolursa | olqıllamay tura bolur | bizqıllamay tura bolurbuz | sizqıllamay tura bolursuz | alaqıllamay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have raised the nap | menqıllağan bolurma | senqıllağan bolursa | olqıllağan bolur | bizqıllağan bolurbuz | sizqıllağan bolursuz | alaqıllağan bolurla |
| Inference (must have)he must not have raised the nap | menqıllamağan bolurma | senqıllamağan bolursa | olqıllamağan bolur | bizqıllamağan bolurbuz | sizqıllamağan bolursuz | alaqıllamağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to raise the nap | menqıllarıq bolurma | senqıllarıq bolursa | olqıllarıq bolur | bizqıllarıq bolurbuz | sizqıllarıq bolursuz | alaqıllarıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to raise the nap | menqıllamazlıq bolurma | senqıllamazlıq bolursa | olqıllamazlıq bolur | bizqıllamazlıq bolurbuz | sizqıllamazlıq bolursuz | alaqıllamazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it raise the nap | menqıllayım | senqılla! | olqıllasın | bizqıllayıq | sizqıllağız! | alaqıllasınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not raise the nap | menqıllamayım | senqıllama! | olqıllamasın | bizqıllamayıq | sizqıllamağız! | alaqıllamasınla |
| Commands & suggestionsshould he raise the nap? | menqıllayımmı? | olqıllasınmı? | bizqıllayıqmı? | alaqıllasınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not raise the nap? | menqıllamayımmı? | olqıllamasınmı? | bizqıllamayıqmı? | alaqıllamasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it raise the nap | senqıllaçı2 | olqıllasınçı | sizqıllaçığız | alaqıllasınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not raise the nap | senqıllamaçı2 | olqıllamasınçı | sizqıllamaçığız | alaqıllamasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you raise the nap | senqıllağınqıllağı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not raise the nap | senqıllamağınqıllamağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he raised the nap | menqıllağay edim qıllağa edim | senqıllağay eding qıllağa eding | olqıllağay edi qıllağa edi | bizqıllağay edik qıllağa edik | sizqıllağay edigiz qıllağa edigiz | alaqıllağay edile qıllağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not raise the nap | menqıllamağay edim qıllamağa edim | senqıllamağay eding qıllamağa eding | olqıllamağay edi qıllamağa edi | bizqıllamağay edik qıllamağa edik | sizqıllamağay edigiz qıllamağa edigiz | alaqıllamağay edile qıllamağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to raise the nap | menqıllamağa qoyayımqıllama qoyayım | senqıllamağa qoy!qıllama qoy! | olqıllamağa qoysunqıllama qoysun | bizqıllamağa qoyayıqqıllama qoyayıq | sizqıllamağa qoyuğuz!qıllama qoyuğuz! | alaqıllamağa qoysunlaqıllama qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to raise the nap | menqıllamağa qoymayımqıllama qoymayım | senqıllamağa qoyma!qıllama qoyma! | olqıllamağa qoymasınqıllama qoymasın | bizqıllamağa qoymayıqqıllama qoymayıq | sizqıllamağa qoymağız!qıllama qoymağız! | alaqıllamağa qoymasınlaqıllama qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to raise the nap? | menqıllamağa qoyayımmı?qıllama qoyayımmı? | olqıllamağa qoysunmu?qıllama qoysunmu? | bizqıllamağa qoyayıqmı?qıllama qoyayıqmı? | alaqıllamağa qoysunlamı?qıllama qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to raise the nap? | menqıllamağa qoymayımmı?qıllama qoymayımmı? | olqıllamağa qoymasınmı?qıllama qoymasınmı? | bizqıllamağa qoymayıqmı?qıllama qoymayıqmı? | alaqıllamağa qoymasınlamı?qıllama qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to raise the nap | menqıllamağa qoyamaqıllama qoyama | senqıllamağa qoyasaqıllama qoyasa | olqıllamağa qoyadıqıllama qoyadı | bizqıllamağa qoyabızqıllama qoyabız | sizqıllamağa qoyasızqıllama qoyasız | alaqıllamağa qoyadılaqıllama qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to raise the nap | menqıllamağa qoymaymaqıllama qoymayma | senqıllamağa qoymaysaqıllama qoymaysa | olqıllamağa qoymaydıqıllama qoymaydı | bizqıllamağa qoymaybızqıllama qoymaybız | sizqıllamağa qoymaysızqıllama qoymaysız | alaqıllamağa qoymaydılaqıllama qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to raise the nap? | menqıllamağa qoyamıma?qıllama qoyamıma? | senqıllamağa qoyamısa?qıllama qoyamısa? | olqıllamağa qoyamıdı?qıllama qoyamıdı? | bizqıllamağa qoyamıbız?qıllama qoyamıbız? | sizqıllamağa qoyamısız?qıllama qoyamısız? | alaqıllamağa qoyamıdıla?qıllama qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to raise the nap? | menqıllamağa qoymaymıma?qıllama qoymaymıma? | senqıllamağa qoymaymısa?qıllama qoymaymısa? | olqıllamağa qoymaymıdı?qıllama qoymaymıdı? | bizqıllamağa qoymaymıbız?qıllama qoymaymıbız? | sizqıllamağa qoymaymısız?qıllama qoymaymısız? | alaqıllamağa qoymaymıdıla?qıllama qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to raise the nap | menqıllamağa qoydumqıllama qoydum | senqıllamağa qoydungqıllama qoydung | olqıllamağa qoyduqıllama qoydu | bizqıllamağa qoyduqqıllama qoyduq | sizqıllamağa qoyduğuzqıllama qoyduğuz | alaqıllamağa qoydulaqıllama qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to raise the nap | menqıllamağa qoymadımqıllama qoymadım | senqıllamağa qoymadıngqıllama qoymadıng | olqıllamağa qoymadıqıllama qoymadı | bizqıllamağa qoymadıqqıllama qoymadıq | sizqıllamağa qoymadığızqıllama qoymadığız | alaqıllamağa qoymadılaqıllama qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to raise the nap? | menqıllamağa qoydummu?qıllama qoydummu? | senqıllamağa qoydungmu?qıllama qoydungmu? | olqıllamağa qoydumu?qıllama qoydumu? | bizqıllamağa qoyduqmu?qıllama qoyduqmu? | sizqıllamağa qoyduğuzmu?qıllama qoyduğuzmu? | alaqıllamağa qoydulamı?qıllama qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to raise the nap? | menqıllamağa qoymadımmı?qıllama qoymadımmı? | senqıllamağa qoymadıngmı?qıllama qoymadıngmı? | olqıllamağa qoymadımı?qıllama qoymadımı? | bizqıllamağa qoymadıqmı?qıllama qoymadıqmı? | sizqıllamağa qoymadığızmı?qıllama qoymadığızmı? | alaqıllamağa qoymadılamı?qıllama qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can raise the nap | menqıllayalama | senqıllayalasa | olqıllayaladı | bizqıllayalabız | sizqıllayalasız | alaqıllayaladıla |
| Ability — presenthe can't raise the nap | menqıllayalmayma | senqıllayalmaysa | olqıllayalmaydı | bizqıllayalmaybız | sizqıllayalmaysız | alaqıllayalmaydıla |
| Ability — presentcan he raise the nap? | menqıllayalamıma? qıllayalamamı? | senqıllayalamısa? | olqıllayalamıdı? | bizqıllayalamıbız? qıllayalabızmı? | sizqıllayalamısız? | alaqıllayalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he raise the nap? | menqıllayalmaymıma? qıllayalmaymamı? | senqıllayalmaymısa? | olqıllayalmaymıdı? | bizqıllayalmaymıbız? qıllayalmaybızmı? | sizqıllayalmaymısız? | alaqıllayalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can raise the nap | menqıllayalsam | senqıllayalsang | olqıllayalsa | bizqıllayalsaq | sizqıllayalsağız | alaqıllayalsala |
| Ability — if I can…if he can't raise the nap | menqıllayalmasam | senqıllayalmasang | olqıllayalmasa | bizqıllayalmasaq | sizqıllayalmasağız | alaqıllayalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to raise the nap | menqıllayaldım | senqıllayaldıng | olqıllayaldı | bizqıllayaldıq | sizqıllayaldığız | alaqıllayaldıla |
| Ability — simple pasthe could not raise the nap | menqıllayalmadım | senqıllayalmadıng | olqıllayalmadı | bizqıllayalmadıq | sizqıllayalmadığız | alaqıllayalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to raise the nap? | menqıllayaldımmı? | senqıllayaldıngmı? | olqıllayaldımı? | bizqıllayaldıqmı? | sizqıllayaldığızmı? | alaqıllayaldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he raise the nap? | menqıllayalmadımmı? | senqıllayalmadıngmı? | olqıllayalmadımı? | bizqıllayalmadıqmı? | sizqıllayalmadığızmı? | alaqıllayalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to raise the nap | menqıllayalğanma | senqıllayalğansa | olqıllayalğandı | bizqıllayalğanbız | sizqıllayalğansız | alaqıllayalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to raise the nap | menqıllayalmağanma | senqıllayalmağansa | olqıllayalmağandı | bizqıllayalmağanbız | sizqıllayalmağansız | alaqıllayalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to raise the nap? | menqıllayalğanmıma? qıllayalğanmamı? | senqıllayalğanmısa? | olqıllayalğanmıdı? | bizqıllayalğanmıbız? qıllayalğanbızmı? | sizqıllayalğanmısız? | alaqıllayalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to raise the nap? | menqıllayalmağanmıma? qıllayalmağanmamı? | senqıllayalmağanmısa? | olqıllayalmağanmıdı? | bizqıllayalmağanmıbız? qıllayalmağanbızmı? | sizqıllayalmağanmısız? | alaqıllayalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to raise the nap | menqıllayalğan edimqıllayalğanem | senqıllayalğan edingqıllayalğaneng | olqıllayalğan ediqıllayalğaned | bizqıllayalğan edikqıllayalğanek | sizqıllayalğan edigizqıllayalğanegiz | alaqıllayalğan edileqıllayalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to raise the nap | menqıllayalmağan edimqıllayalmağanem | senqıllayalmağan edingqıllayalmağaneng | olqıllayalmağan ediqıllayalmağaned | bizqıllayalmağan edikqıllayalmağanek | sizqıllayalmağan edigizqıllayalmağanegiz | alaqıllayalmağan edileqıllayalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could raise the nap | menqıllayala edimqıllayalaem | senqıllayala edingqıllayalaeng | olqıllayala ediqıllayalaed | bizqıllayala edikqıllayalaek | sizqıllayala edigizqıllayalaegiz | alaqıllayala edileqıllayalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not raise the nap | menqıllayalmay edimqıllayalmayem | senqıllayalmay edingqıllayalmayeng | olqıllayalmay ediqıllayalmayed | bizqıllayalmay edikqıllayalmayek | sizqıllayalmay edigizqıllayalmayegiz | alaqıllayalmay edileqıllayalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to raise the nap | menqıllayalırma | senqıllayalırsa | olqıllayalır | bizqıllayalırbız | sizqıllayalırsız | alaqıllayalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to raise the nap | menqıllayalmazma | senqıllayalmazsa | olqıllayalmaz | bizqıllayalmazbız | sizqıllayalmazsız | alaqıllayalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to raise the nap? | menqıllayalırmıma? qıllayalırmamı? | senqıllayalırmısa? | olqıllayalırmı? | bizqıllayalırmıbız? qıllayalırbızmı? | sizqıllayalırmısız? | alaqıllayalırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to raise the nap? | menqıllayalmazmıma? qıllayalmazmamı? | senqıllayalmazmısa? | olqıllayalmazmı? | bizqıllayalmazmıbız? qıllayalmazbızmı? | sizqıllayalmazmısız? | alaqıllayalmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to raise the nap | menqıllayallıqma | senqıllayallıqsa | olqıllayallıqdı | bizqıllayallıqbız | sizqıllayallıqsız | alaqıllayallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to raise the nap | menqıllayallıq tülme | senqıllayallıq tülse | olqıllayallıq tüldü | bizqıllayallıq tülbüz | sizqıllayallıq tülsüz | alaqıllayallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to raise the nap? | menqıllayallıqmıma? qıllayallıqmamı? | senqıllayallıqmısa? | olqıllayallıqmıdı? | bizqıllayallıqmıbız? qıllayallıqbızmı? | sizqıllayallıqmısız? | alaqıllayallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to raise the nap? | menqıllayallıq tülmüme? | senqıllayallıq tülmüse? | olqıllayallıq tülmüdü? | bizqıllayallıq tülmübüz? | sizqıllayallıq tülmüsüz? | alaqıllayallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to raise the nap | menqıllayalır edimqıllayalır em | senqıllayalır edingqıllayalır eng | olqıllayalır ediqıllayalır ed | bizqıllayalır edikqıllayalır ek | sizqıllayalır edigizqıllayalır egiz | alaqıllayalır edileqıllayalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to raise the nap | menqıllayalmaz edimqıllayalmaz em | senqıllayalmaz edingqıllayalmaz eng | olqıllayalmaz ediqıllayalmaz ed | bizqıllayalmaz edikqıllayalmaz ek | sizqıllayalmaz edigizqıllayalmaz egiz | alaqıllayalmaz edileqıllayalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to raise the nap | senqıllayalğınqıllayalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to raise the nap | senqıllayalmağınqıllayalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be raising the nap | menqıllay bolmazma | senqıllay bolmazsa | olqıllay bolmaz | bizqıllay bolmazbız | sizqıllay bolmazsız | alaqıllay bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be raising the nap (emphatic) | menqıllamay bolmazma | senqıllamay bolmazsa | olqıllamay bolmaz | bizqıllamay bolmazbız | sizqıllamay bolmazsız | alaqıllamay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of raising the nap | menqıllay tura bolmazma | senqıllay tura bolmazsa | olqıllay tura bolmaz | bizqıllay tura bolmazbız | sizqıllay tura bolmazsız | alaqıllay tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not raising the nap (emphatic) | menqıllamay tura bolmazma | senqıllamay tura bolmazsa | olqıllamay tura bolmaz | bizqıllamay tura bolmazbız | sizqıllamay tura bolmazsız | alaqıllamay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not raising the nap | menqıllamay turama | senqıllamay turasa | olqıllamay turadı | bizqıllamay turabız | sizqıllamay turasız | alaqıllamay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not raising the nap | menqıllamay turmayma | senqıllamay turmaysa | olqıllamay turmaydı | bizqıllamay turmaybız | sizqıllamay turmaysız | alaqıllamay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not raising the nap? | menqıllamay turmaymıma | senqıllamay turmaymısa | olqıllamay turmaymıdı | bizqıllamay turmaymıbız | sizqıllamay turmaymısız | alaqıllamay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have raised the nap | menqıllağan bolmazma | senqıllağan bolmazsa | olqıllağan bolmaz | bizqıllağan bolmazbız | sizqıllağan bolmazsız | alaqıllağan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have raised the nap (emphatic) | menqıllamağan bolmazma | senqıllamağan bolmazsa | olqıllamağan bolmaz | bizqıllamağan bolmazbız | sizqıllamağan bolmazsız | alaqıllamağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had raised the nap | menqıllağan bolmasam | senqıllağan bolmasang | olqıllağan bolmasa | bizqıllağan bolmasaq | sizqıllağan bolmasağız | alaqıllağan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't raised the nap | menqıllamağan bolmasam | senqıllamağan bolmasang | olqıllamağan bolmasa | bizqıllamağan bolmasaq | sizqıllamağan bolmasağız | alaqıllamağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to raise the nap | menqıllarıq bolmazma | senqıllarıq bolmazsa | olqıllarıq bolmaz | bizqıllarıq bolmazbız | sizqıllarıq bolmazsız | alaqıllarıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to raise the nap (emphatic) | menqıllamazlıq bolmazma | senqıllamazlıq bolmazsa | olqıllamazlıq bolmaz | bizqıllamazlıq bolmazbız | sizqıllamazlıq bolmazsız | alaqıllamazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to raise the nap | menqıllarıq bolmasam | senqıllarıq bolmasang | olqıllarıq bolmasa | bizqıllarıq bolmasaq | sizqıllarıq bolmasağız | alaqıllarıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to raise the nap | menqıllamazlıq bolmasam | senqıllamazlıq bolmasang | olqıllamazlıq bolmasa | bizqıllamazlıq bolmasaq | sizqıllamazlıq bolmasağız | alaqıllamazlıq bolmasala |