hılımılı
/xɯlɯmɯlɯ/
1. dirty, slovenly, careless
- hılımılı kiyim — slovenly clothing
- arbaz hılımılı bolğandı — the yard has become filthy
- hılımılı bolurğa — to become dirty and cluttered
2. disgraceful, outrageous
- hılımılıla eterge — to behave outrageously
- hılımılıla ete aylanadı — he goes about behaving disgracefully
- hılımılı işge qatışırğa — to get mixed up in a disgraceful business
3. worn-out things, junk
- hılımılı zatla — junk, worn-out things
- hılımılı eski zatla — worn-out old things
- hılımılı juqla — worn-out belongings
4. muddled, confused, unclear
- alanı araları hılımılı bolğandı — things between them have become muddled
- hılımılı iş — a muddled business
- hılımılı hapar — a confused account
5. a slob, a sloven
- ol hılımılıdı — he is a slob
- hılımılını jürüşü da hılımılı — even a sloven's walk is slovenly
- hılımılı adam — a slovenly person
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are dirty | menhılımılıma | senhılımılısa | olhılımılıdı | bizhılımılıbız | sizhılımılısız | alahılımılıdıla |
| comparative — moream/is/are dirtier | menhılımılıraqma | senhılımılıraqsa | olhılımılıraqdı | bizhılımılıraqbız | sizhılımılıraqsız | alahılımılıraqdıla |
| intensifier — veryam/is/are very dirty | menbek hılımılıma | senbek hılımılısa | olbek hılımılıdı | bizbek hılımılıbız | sizbek hılımılısız | alabek hılımılıdıla |
| superlative — mostam/is/are the dirtiest | menem hılımılıma | senem hılımılısa | olem hılımılıdı | bizem hılımılıbız | sizem hılımılısız | alaem hılımılıdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden hılımılıdı — "compared to me, he is dirty."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are dirty | menikimeniki hılımılıdı | senikiseniki hılımılıdı | anıqıanıqı hılımılıdı | biznikibizniki hılımılıdı | siznikisizniki hılımılıdı | alanıqıalanıqı hılımılıdı |
| comparative — moreis / are dirtier | menikimeniki hılımılıraqdı | senikiseniki hılımılıraqdı | anıqıanıqı hılımılıraqdı | biznikibizniki hılımılıraqdı | siznikisizniki hılımılıraqdı | alanıqıalanıqı hılımılıraqdı |
| intensifier — veryis / are very dirty | menikimeniki bek hılımılıdı | senikiseniki bek hılımılıdı | anıqıanıqı bek hılımılıdı | biznikibizniki bek hılımılıdı | siznikisizniki bek hılımılıdı | alanıqıalanıqı bek hılımılıdı |
| superlative — mostis / are the dirtiest | menikimeniki em hılımılıdı | senikiseniki em hılımılıdı | anıqıanıqı em hılımılıdı | biznikibizniki em hılımılıdı | siznikisizniki em hılımılıdı | alanıqıalanıqı em hılımılıdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are dirty | menikilemenikile hılımılıdıla | senikilesenikile hılımılıdıla | anıqılaanıqıla hılımılıdıla | biznikilebiznikile hılımılıdıla | siznikilesiznikile hılımılıdıla | alanıqılaalanıqıla hılımılıdıla |
| comparative — moreis / are dirtier | menikilemenikile hılımılıraqdıla | senikilesenikile hılımılıraqdıla | anıqılaanıqıla hılımılıraqdıla | biznikilebiznikile hılımılıraqdıla | siznikilesiznikile hılımılıraqdıla | alanıqılaalanıqıla hılımılıraqdıla |
| intensifier — veryis / are very dirty | menikilemenikile bek hılımılıdıla | senikilesenikile bek hılımılıdıla | anıqılaanıqıla bek hılımılıdıla | biznikilebiznikile bek hılımılıdıla | siznikilesiznikile bek hılımılıdıla | alanıqılaalanıqıla bek hılımılıdıla |
| superlative — mostis / are the dirtiest | menikilemenikile em hılımılıdıla | senikilesenikile em hılımılıdıla | anıqılaanıqıla em hılımılıdıla | biznikilebiznikile em hılımılıdıla | siznikilesiznikile em hılımılıdıla | alanıqılaalanıqıla em hılımılıdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu hılımılıdı, bıla hılımılıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".