hılımılı
/xɯlɯmɯlɯ/
1. dirty, slovenly, careless — Also used adverbially, of something done carelessly or left untidy: hılımılı etilgen iş "carelessly done work".
- hılımılı kiyim — slovenly clothing
- hılımılı adam — a slovenly person
- hılımılı otow — a messy room
- arbaz hılımılı bolğandı — the yard has become filthy
- hılımılı bolurğa — to become dirty and cluttered
- hılımılı kiyinirge — to dress slovenly
- hılımılı etilgen iş — carelessly done work
- hılımılı qalanŋan huna — a carelessly built stone wall
2. slob, sloven — Used on its own as a name for the person, of a man or a woman alike. one source
- ol hılımılıdı — he is a slob
- anı qarnaşı hılımılıdı — his brother is a slob
- hılımılını jürüşü da hılımılı — even a sloven's walk is slovenly
3. disgraceful, outrageous
- hılımılı işle — disgraceful deeds
- hılımılıla eterge — to behave outrageously
- hılımılıla ete aylanadı — he goes about behaving disgracefully
- hılımılı işge qatışırğa — to get mixed up in a disgraceful business
4. muddled, confused, unclear
- hılımılı hapar — a confused account
- hılımılı iş — a muddled business
- alanı araları hılımılı bolğandı — relations between them have become muddled
- bir hılımılı zatla janşaydı — is babbling some muddled things
5. worn-out things, junk — Said of old things that have become useless.
- hılımılı zatla — junk, worn-out things
- hılımılı eski zatla — worn-out old things
- hılımılı zatlanı atdıla — they threw out the junk
- başha hılımılılanı — other junk
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | hılımılımaI am dirty | hılımılısayou are dirty | hılımılıdıhe is dirty | hılımılıbızwe are dirty | hılımılısızyou all are dirty | hılımılıdılathey are dirty |
| comparative — more | hılımılıraqmaI am dirtier | hılımılıraqsayou are dirtier | hılımılıraqdıhe is dirtier | hılımılıraqbızwe are dirtier | hılımılıraqsızyou all are dirtier | hılımılıraqdılathey are dirtier |
| intensifier — very | bek hılımılımaI am very dirty | bek hılımılısayou are very dirty | bek hılımılıdıhe is very dirty | bek hılımılıbızwe are very dirty | bek hılımılısızyou all are very dirty | bek hılımılıdılathey are very dirty |
| superlative — most | em hılımılımaI am the dirtiest | em hılımılısayou are the dirtiest | em hılımılıdıhe is the dirtiest | em hılımılıbızwe are the dirtiest | em hılımılısızyou all are the dirtiest | em hılımılıdılathey are the dirtiest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden hılımılıdı — "compared to me, he is dirty."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki hılımılıdımine is dirty | seniki hılımılıdıyours is dirty | anıqı hılımılıdıhis is dirty | bizniki hılımılıdıours is dirty | sizniki hılımılıdıyours (pl.) is dirty | alanıqı hılımılıdıtheirs is dirty |
| comparative — more | meniki hılımılıraqdımine is dirtier | seniki hılımılıraqdıyours is dirtier | anıqı hılımılıraqdıhis is dirtier | bizniki hılımılıraqdıours is dirtier | sizniki hılımılıraqdıyours (pl.) is dirtier | alanıqı hılımılıraqdıtheirs is dirtier |
| intensifier — very | meniki bek hılımılıdımine is very dirty | seniki bek hılımılıdıyours is very dirty | anıqı bek hılımılıdıhis is very dirty | bizniki bek hılımılıdıours is very dirty | sizniki bek hılımılıdıyours (pl.) is very dirty | alanıqı bek hılımılıdıtheirs is very dirty |
| superlative — most | meniki em hılımılıdımine is the dirtiest | seniki em hılımılıdıyours is the dirtiest | anıqı em hılımılıdıhis is the dirtiest | bizniki em hılımılıdıours is the dirtiest | sizniki em hılımılıdıyours (pl.) is the dirtiest | alanıqı em hılımılıdıtheirs is the dirtiest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile hılımılıdılamine are dirty | senikile hılımılıdılayours are dirty | anıqıla hılımılıdılahis are dirty | biznikile hılımılıdılaours are dirty | siznikile hılımılıdılayours (pl.) are dirty | alanıqıla hılımılıdılatheirs are dirty |
| comparative — more | menikile hılımılıraqdılamine are dirtier | senikile hılımılıraqdılayours are dirtier | anıqıla hılımılıraqdılahis are dirtier | biznikile hılımılıraqdılaours are dirtier | siznikile hılımılıraqdılayours (pl.) are dirtier | alanıqıla hılımılıraqdılatheirs are dirtier |
| intensifier — very | menikile bek hılımılıdılamine are very dirty | senikile bek hılımılıdılayours are very dirty | anıqıla bek hılımılıdılahis are very dirty | biznikile bek hılımılıdılaours are very dirty | siznikile bek hılımılıdılayours (pl.) are very dirty | alanıqıla bek hılımılıdılatheirs are very dirty |
| superlative — most | menikile em hılımılıdılamine are the dirtiest | senikile em hılımılıdılayours are the dirtiest | anıqıla em hılımılıdılahis are the dirtiest | biznikile em hılımılıdılaours are the dirtiest | siznikile em hılımılıdılayours (pl.) are the dirtiest | alanıqıla em hılımılıdılatheirs are the dirtiest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu hılımılıdı, bıla hılımılıdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".