arırğa
/arɯrʁa/
get tired, grow weary, be exhausted
- bek arığınçı işledik — we worked until we were exhausted
- arığanın tanıdım — I realised that he was tired
- men bügün arığanma — I am tired today
- sabiyle arıdıla — the children got tired
Conjugation
Common forms
- arıydıhe is getting tired
- arıdıhe got tired
- arığandıhe has got tired
- arırhe will get tired
- arırıqdıhe is going to get tired
- arıy edihe was getting tired
- arısaif he gets tired
- arı!get tired!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is getting tired | menarıyma | senarıysa | olarıydı | bizarıybız | sizarıysız | alaarıydıla |
| Present (simple & continuous)he is not getting tired | menarımayma | senarımaysa | olarımaydı | bizarımaybız | sizarımaysız | alaarımaydıla |
| Present (simple & continuous)is he getting tired? | menarıymıma? arıymamı? | senarıymısa? | olarıymıdı? | bizarıymıbız? arıybızmı? | sizarıymısız? | alaarıymıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he getting tired? | menarımaymıma? arımaymamı? | senarımaymısa? | olarımaymıdı? | bizarımaymıbız? arımaybızmı? | sizarımaymısız? | alaarımaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually gets tired | menarıwçanma | senarıwçansa | olarıwçandı | bizarıwçanbız | sizarıwçansız | alaarıwçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually get tired | menarıwçan tülme | senarıwçan tülse | olarıwçan tüldü | bizarıwçan tülbüz | sizarıwçan tülsüz | alaarıwçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually get tired? | menarıwçanmıma? arıwçanmamı? | senarıwçanmısa? | olarıwçanmıdı? | bizarıwçanmıbız? arıwçanbızmı? | sizarıwçanmısız? | alaarıwçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually get tired? | menarıwçan tülmüme? | senarıwçan tülmüse? | olarıwçan tülmüdü? | bizarıwçan tülmübüz? | sizarıwçan tülmüsüz? | alaarıwçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has got tired and remains so | olarıbdı | alaarıbdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he got tired? | olarıbmıdı? | alaarıbmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of getting tired | menarıy turama | senarıy turasa | olarıy turadı | bizarıy turabız | sizarıy turasız | alaarıy turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of getting tired | menarıy turmayma | senarıy turmaysa | olarıy turmaydı | bizarıy turmaybız | sizarıy turmaysız | alaarıy turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of getting tired? | menarıy turamıma? arıy turamamı? | senarıy turamısa? | olarıy turamıdı? | bizarıy turamıbız? arıy turabızmı? | sizarıy turamısız? | alaarıy turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of getting tired? | menarıy turmaymıma? arıy turmaymamı? | senarıy turmaymısa? | olarıy turmaymıdı? | bizarıy turmaymıbız? arıy turmaybızmı? | sizarıy turmaymısız? | alaarıy turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he got tired | menarıdım | senarıdıŋ | olarıdı | bizarıdıq | sizarıdığız | alaarıdıla |
| Simple past (definite)he didn't get tired | menarımadım | senarımadıŋ | olarımadı | bizarımadıq | sizarımadığız | alaarımadıla |
| Simple past (definite)did he get tired? | menarıdımmı? | senarıdıŋmı? | olarıdımı? | bizarıdıqmı? | sizarıdığızmı? | alaarıdılamı? |
| Simple past (definite)didn't he get tired? | menarımadımmı? | senarımadıŋmı? | olarımadımı? | bizarımadıqmı? | sizarımadığızmı? | alaarımadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has got tired | menarığanma | senarığansa | olarığandı | bizarığanbız | sizarığansız | alaarığandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't got tired | menarımağanma | senarımağansa | olarımağandı | bizarımağanbız | sizarımağansız | alaarımağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he got tired? | menarığanmıma? arığanmamı? | senarığanmısa? | olarığanmıdı? | bizarığanmıbız? arığanbızmı? | sizarığanmısız? | alaarığanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he got tired? | menarımağanmıma? arımağanmamı? | senarımağanmısa? | olarımağanmıdı? | bizarımağanmıbız? arımağanbızmı? | sizarımağanmısız? | alaarımağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will get tired | menarırma | senarırsa | olarır | bizarırbız | sizarırsız | alaarırla |
| Indefinite future (future I)he won't get tired | menarımazma | senarımazsa | olarımaz | bizarımazbız | sizarımazsız | alaarımazla |
| Indefinite future (future I)will he get tired? | menarırmıma? arırmamı? | senarırmısa? | olarırmı? | bizarırmıbız? arırbızmı? | sizarırmısız? | alaarırmıla? arırlamı? |
| Indefinite future (future I)won't he get tired? | menarımazmıma? arımazmamı? | senarımazmısa? | olarımazmı? | bizarımazmıbız? arımazbızmı? | sizarımazmısız? | alaarımazmıla? arımazlamı? |
| Definite future (future II)he is going to get tired | menarırıqma | senarırıqsa | olarırıqdı | bizarırıqbız | sizarırıqsız | alaarırıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to get tired | menarırıq tülme | senarırıq tülse | olarırıq tüldü | bizarırıq tülbüz | sizarırıq tülsüz | alaarırıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to get tired? | menarırıqmıma? arırıqmamı? | senarırıqmısa? | olarırıqmıdı? | bizarırıqmıbız? arırıqbızmı? | sizarırıqmısız? | alaarırıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to get tired? | menarırıq tülmüme? | senarırıq tülmüse? | olarırıq tülmüdü? | bizarırıq tülmübüz? | sizarırıq tülmüsüz? | alaarırıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had got tired | menarığan edimarığanem | senarığan ediŋarığaneŋ | olarığan ediarığaned | bizarığan edikarığanek | sizarığan edigizarığanegiz | alaarığan edilearığanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't got tired | menarımağan edimarımağanem | senarımağan ediŋarımağaneŋ | olarımağan ediarımağaned | bizarımağan edikarımağanek | sizarımağan edigizarımağanegiz | alaarımağan edilearımağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was getting tired | menarıy edimarıyem | senarıy ediŋarıyeŋ | olarıy ediarıyed | bizarıy edikarıyek | sizarıy edigizarıyegiz | alaarıy edilearıyelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't getting tired | menarımay edimarımayem | senarımay ediŋarımayeŋ | olarımay ediarımayed | bizarımay edikarımayek | sizarımay edigizarımayegiz | alaarımay edilearımayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to get tired | menarıwçan edimarıwçanem | senarıwçan ediŋarıwçaneŋ | olarıwçan ediarıwçaned | bizarıwçan edikarıwçanek | sizarıwçan edigizarıwçanegiz | alaarıwçan edilearıwçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to get tired | menarıwçan tül edimarıwçan tül em | senarıwçan tül ediŋarıwçan tül eŋ | olarıwçan tül ediarıwçan tül ed | bizarıwçan tül edikarıwçan tül ek | sizarıwçan tül edigizarıwçan tül egiz | alaarıwçan tül edilearıwçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had got tired and remained so | olarıb edi | alaarıb edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't got tired | olarıb tül edi | alaarıb tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of getting tired | menarıy tura edimarıy turaem | senarıy tura ediŋarıy turaeŋ | olarıy tura ediarıy turaed | bizarıy tura edikarıy turaek | sizarıy tura edigizarıy turaegiz | alaarıy tura edilearıy turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of getting tired | menarıy turmay edimarıy turmayem | senarıy turmay ediŋarıy turmayeŋ | olarıy turmay ediarıy turmayed | bizarıy turmay edikarıy turmayek | sizarıy turmay edigizarıy turmayegiz | alaarıy turmay edilearıy turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would get tired | menarır edimarır em | senarır ediŋarır eŋ | olarır ediarır ed | bizarır edikarır ek | sizarır edigizarır egiz | alaarır edilearır elle |
| Conditional result (would)he wouldn't get tired | menarımaz edimarımaz em | senarımaz ediŋarımaz eŋ | olarımaz ediarımaz ed | bizarımaz edikarımaz ek | sizarımaz edigizarımaz egiz | alaarımaz edilearımaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have got tired | menarırıq edimarırıq em | senarırıq ediŋarırıq eŋ | olarırıq ediarırıq ed | bizarırıq edikarırıq ek | sizarırıq edigizarırıq egiz | alaarırıq edilearırıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have got tired | menarırıq tül edimarırıq tül em | senarırıq tül ediŋarırıq tül eŋ | olarırıq tül ediarırıq tül ed | bizarırıq tül edikarırıq tül ek | sizarırıq tül edigizarırıq tül egiz | alaarırıq tül edilearırıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he gets tired | menarısam | senarısaŋ | olarısa | bizarısaq | sizarısağız | alaarısala |
| Conditionalif he doesn't get tired | menarımasam | senarımasaŋ | olarımasa | bizarımasaq | sizarımasağız | alaarımasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is getting tired | menarıy esem | senarıy eseŋ | olarıy ese | bizarıy esek | sizarıy esegiz | alaarıy esele |
| Conditional, present realif he is not getting tired | menarımay esem | senarımay eseŋ | olarımay ese | bizarımay esek | sizarımay esegiz | alaarımay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he got tired | menarısam ediarısam ed | senarısaŋ ediarısaŋ ed | olarısa ediarısaed | bizarısaq ediarısaq ed | sizarısağız ediarısağız ed | alaarısala ediarısalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't get tired | menarımasam ediarımasam ed | senarımasaŋ ediarımasaŋ ed | olarımasa ediarımasaed | bizarımasaq ediarımasaq ed | sizarımasağız ediarımasağız ed | alaarımasala ediarımasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Progressive conditionalif he keeps getting tired | menarıy tursam | senarıy tursaŋ | olarıy tursa | bizarıy tursaq | sizarıy tursağız | alaarıy tursala |
| Progressive conditionalif he keeps on not getting tired | menarımay tursam | senarımay tursaŋ | olarımay tursa | bizarımay tursaq | sizarımay tursağız | alaarımay tursala |
| Progressive conditionalno such form | ||||||
| Progressive conditionalno such form | ||||||
| Progressive conditional, present realif he is in the middle of getting tired | menarıy tura esem | senarıy tura eseŋ | olarıy tura ese | bizarıy tura esek | sizarıy tura esegiz | alaarıy tura esele |
| Progressive conditional, present realif he keeps on not getting tired | menarımay tura esem | senarımay tura eseŋ | olarımay tura ese | bizarımay tura esek | sizarımay tura esegiz | alaarımay tura esele |
| Progressive conditional, present realno such form | ||||||
| Progressive conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he got tired | menarıdım esem | senarıdıŋ eseŋ | olarıdı ese | bizarıdıq esek | sizarıdığız esegiz | alaarıdıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't get tired | menarımadım esem | senarımadıŋ eseŋ | olarımadı ese | bizarımadıq esek | sizarımadığız esegiz | alaarımadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did get tired (indeed) | menarığan esem | senarığan eseŋ | olarığan ese | bizarığan esek | sizarığan esegiz | alaarığan esele |
| Conditional, past realif he didn't get tired (indeed) | menarımağan esem | senarımağan eseŋ | olarımağan ese | bizarımağan esek | sizarımağan esegiz | alaarımağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had got tired | menarığan bolsam | senarığan bolsaŋ | olarığan bolsa | bizarığan bolsaq | sizarığan bolsağız | alaarığan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't got tired | menarımağan bolsam | senarımağan bolsaŋ | olarımağan bolsa | bizarımağan bolsaq | sizarımağan bolsağız | alaarımağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had got tired | menarığan bolsam ediarığan bolsam ed | senarığan bolsaŋ ediarığan bolsaŋ ed | olarığan bolsa ediarığan bolsaed | bizarığan bolsaq ediarığan bolsaq ed | sizarığan bolsağız ediarığan bolsağız ed | alaarığan bolsala ediarığan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't got tired | menarımağan bolsam ediarımağan bolsam ed | senarımağan bolsaŋ ediarımağan bolsaŋ ed | olarımağan bolsa ediarımağan bolsaed | bizarımağan bolsaq ediarımağan bolsaq ed | sizarımağan bolsağız ediarımağan bolsağız ed | alaarımağan bolsala ediarımağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will get tired | menarır esem | senarır eseŋ | olarır ese | bizarır esek | sizarır esegiz | alaarır esele |
| Conditional, aoristif he won't get tired | menarımaz esem | senarımaz eseŋ | olarımaz ese | bizarımaz esek | sizarımaz esegiz | alaarımaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to get tired | menarırıq esem | senarırıq eseŋ | olarırıq ese | bizarırıq esek | sizarırıq esegiz | alaarırıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to get tired | menarırıq tül esem | senarırıq tül eseŋ | olarırıq tül ese | bizarırıq tül esek | sizarırıq tül esegiz | alaarırıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to get tired | menarırıq bolsam | senarırıq bolsaŋ | olarırıq bolsa | bizarırıq bolsaq | sizarırıq bolsağız | alaarırıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to get tired | menarımazlıq bolsam | senarımazlıq bolsaŋ | olarımazlıq bolsa | bizarımazlıq bolsaq | sizarımazlıq bolsağız | alaarımazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso arıdıŋ ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be getting tired | menarıy bolurma | senarıy bolursa | olarıy bolur | bizarıy bolurbuz | sizarıy bolursuz | alaarıy bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be getting tired | menarımay bolurma | senarımay bolursa | olarımay bolur | bizarımay bolurbuz | sizarımay bolursuz | alaarımay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of getting tired | menarıy tura bolurma | senarıy tura bolursa | olarıy tura bolur | bizarıy tura bolurbuz | sizarıy tura bolursuz | alaarıy tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not getting tired | menarımay tura bolurma | senarımay tura bolursa | olarımay tura bolur | bizarımay tura bolurbuz | sizarımay tura bolursuz | alaarımay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have got tired | menarığan bolurma | senarığan bolursa | olarığan bolur | bizarığan bolurbuz | sizarığan bolursuz | alaarığan bolurla |
| Inference (must have)he must not have got tired | menarımağan bolurma | senarımağan bolursa | olarımağan bolur | bizarımağan bolurbuz | sizarımağan bolursuz | alaarımağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to get tired | menarırıq bolurma | senarırıq bolursa | olarırıq bolur | bizarırıq bolurbuz | sizarırıq bolursuz | alaarırıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to get tired | menarımazlıq bolurma | senarımazlıq bolursa | olarımazlıq bolur | bizarımazlıq bolurbuz | sizarımazlıq bolursuz | alaarımazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it get tired | menarıyım | senarı! | olarısın | bizarıyıq | sizarığız! | alaarısınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not get tired | menarımayım | senarıma! | olarımasın | bizarımayıq | sizarımağız! | alaarımasınla |
| Commands & suggestionsshould he get tired? | menarıyımmı? | olarısınmı? | bizarıyıqmı? | alaarısınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not get tired? | menarımayımmı? | olarımasınmı? | bizarımayıqmı? | alaarımasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it get tired | senarıçı2 | olarısınçı | sizarıçığız | alaarısınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not get tired | senarımaçı2 | olarımasınçı | sizarımaçığız | alaarımasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you get tired | senarığınarığı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not get tired | senarımağınarımağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he got tired | menarığay edim arığa edim | senarığay ediŋ arığa ediŋ | olarığay edi arığa edi | bizarığay edik arığa edik | sizarığay edigiz arığa edigiz | alaarığay edile arığa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not get tired | menarımağay edim arımağa edim | senarımağay ediŋ arımağa ediŋ | olarımağay edi arımağa edi | bizarımağay edik arımağa edik | sizarımağay edigiz arımağa edigiz | alaarımağay edile arımağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to get tired | menarımağa qoyayımarıma qoyayım | senarımağa qoy!arıma qoy! | olarımağa qoysunarıma qoysun | bizarımağa qoyayıqarıma qoyayıq | sizarımağa qoyuğuz!arıma qoyuğuz! | alaarımağa qoysunlaarıma qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to get tired | menarımağa qoymayımarıma qoymayım | senarımağa qoyma!arıma qoyma! | olarımağa qoymasınarıma qoymasın | bizarımağa qoymayıqarıma qoymayıq | sizarımağa qoymağız!arıma qoymağız! | alaarımağa qoymasınlaarıma qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to get tired? | menarımağa qoyayımmı?arıma qoyayımmı? | olarımağa qoysunmu?arıma qoysunmu? | bizarımağa qoyayıqmı?arıma qoyayıqmı? | alaarımağa qoysunlamı?arıma qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to get tired? | menarımağa qoymayımmı?arıma qoymayımmı? | olarımağa qoymasınmı?arıma qoymasınmı? | bizarımağa qoymayıqmı?arıma qoymayıqmı? | alaarımağa qoymasınlamı?arıma qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to get tired | menarımağa qoyamaarıma qoyama | senarımağa qoyasaarıma qoyasa | olarımağa qoyadıarıma qoyadı | bizarımağa qoyabızarıma qoyabız | sizarımağa qoyasızarıma qoyasız | alaarımağa qoyadılaarıma qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to get tired | menarımağa qoymaymaarıma qoymayma | senarımağa qoymaysaarıma qoymaysa | olarımağa qoymaydıarıma qoymaydı | bizarımağa qoymaybızarıma qoymaybız | sizarımağa qoymaysızarıma qoymaysız | alaarımağa qoymaydılaarıma qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to get tired? | menarımağa qoyamıma?arıma qoyamıma? | senarımağa qoyamısa?arıma qoyamısa? | olarımağa qoyamıdı?arıma qoyamıdı? | bizarımağa qoyamıbız?arıma qoyamıbız? | sizarımağa qoyamısız?arıma qoyamısız? | alaarımağa qoyamıdıla?arıma qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to get tired? | menarımağa qoymaymıma?arıma qoymaymıma? | senarımağa qoymaymısa?arıma qoymaymısa? | olarımağa qoymaymıdı?arıma qoymaymıdı? | bizarımağa qoymaymıbız?arıma qoymaymıbız? | sizarımağa qoymaymısız?arıma qoymaymısız? | alaarımağa qoymaymıdıla?arıma qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to get tired | menarımağa qoydumarıma qoydum | senarımağa qoyduŋarıma qoyduŋ | olarımağa qoyduarıma qoydu | bizarımağa qoyduqarıma qoyduq | sizarımağa qoyduğuzarıma qoyduğuz | alaarımağa qoydulaarıma qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to get tired | menarımağa qoymadımarıma qoymadım | senarımağa qoymadıŋarıma qoymadıŋ | olarımağa qoymadıarıma qoymadı | bizarımağa qoymadıqarıma qoymadıq | sizarımağa qoymadığızarıma qoymadığız | alaarımağa qoymadılaarıma qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to get tired? | menarımağa qoydummu?arıma qoydummu? | senarımağa qoyduŋmu?arıma qoyduŋmu? | olarımağa qoydumu?arıma qoydumu? | bizarımağa qoyduqmu?arıma qoyduqmu? | sizarımağa qoyduğuzmu?arıma qoyduğuzmu? | alaarımağa qoydulamı?arıma qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to get tired? | menarımağa qoymadımmı?arıma qoymadımmı? | senarımağa qoymadıŋmı?arıma qoymadıŋmı? | olarımağa qoymadımı?arıma qoymadımı? | bizarımağa qoymadıqmı?arıma qoymadıqmı? | sizarımağa qoymadığızmı?arıma qoymadığızmı? | alaarımağa qoymadılamı?arıma qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can get tired | menarıyalama | senarıyalasa | olarıyaladı | bizarıyalabız | sizarıyalasız | alaarıyaladıla |
| Ability — presenthe can't get tired | menarıyalmayma | senarıyalmaysa | olarıyalmaydı | bizarıyalmaybız | sizarıyalmaysız | alaarıyalmaydıla |
| Ability — presentcan he get tired? | menarıyalamıma? arıyalamamı? | senarıyalamısa? | olarıyalamıdı? | bizarıyalamıbız? arıyalabızmı? | sizarıyalamısız? | alaarıyalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he get tired? | menarıyalmaymıma? arıyalmaymamı? | senarıyalmaymısa? | olarıyalmaymıdı? | bizarıyalmaymıbız? arıyalmaybızmı? | sizarıyalmaymısız? | alaarıyalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can get tired | menarıyalsam | senarıyalsaŋ | olarıyalsa | bizarıyalsaq | sizarıyalsağız | alaarıyalsala |
| Ability — if I can…if he can't get tired | menarıyalmasam | senarıyalmasaŋ | olarıyalmasa | bizarıyalmasaq | sizarıyalmasağız | alaarıyalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to get tired | menarıyaldım | senarıyaldıŋ | olarıyaldı | bizarıyaldıq | sizarıyaldığız | alaarıyaldıla |
| Ability — simple pasthe could not get tired | menarıyalmadım | senarıyalmadıŋ | olarıyalmadı | bizarıyalmadıq | sizarıyalmadığız | alaarıyalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to get tired? | menarıyaldımmı? | senarıyaldıŋmı? | olarıyaldımı? | bizarıyaldıqmı? | sizarıyaldığızmı? | alaarıyaldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he get tired? | menarıyalmadımmı? | senarıyalmadıŋmı? | olarıyalmadımı? | bizarıyalmadıqmı? | sizarıyalmadığızmı? | alaarıyalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to get tired | menarıyalğanma | senarıyalğansa | olarıyalğandı | bizarıyalğanbız | sizarıyalğansız | alaarıyalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to get tired | menarıyalmağanma | senarıyalmağansa | olarıyalmağandı | bizarıyalmağanbız | sizarıyalmağansız | alaarıyalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to get tired? | menarıyalğanmıma? arıyalğanmamı? | senarıyalğanmısa? | olarıyalğanmıdı? | bizarıyalğanmıbız? arıyalğanbızmı? | sizarıyalğanmısız? | alaarıyalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to get tired? | menarıyalmağanmıma? arıyalmağanmamı? | senarıyalmağanmısa? | olarıyalmağanmıdı? | bizarıyalmağanmıbız? arıyalmağanbızmı? | sizarıyalmağanmısız? | alaarıyalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to get tired | menarıyalğan edimarıyalğanem | senarıyalğan ediŋarıyalğaneŋ | olarıyalğan ediarıyalğaned | bizarıyalğan edikarıyalğanek | sizarıyalğan edigizarıyalğanegiz | alaarıyalğan edilearıyalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to get tired | menarıyalmağan edimarıyalmağanem | senarıyalmağan ediŋarıyalmağaneŋ | olarıyalmağan ediarıyalmağaned | bizarıyalmağan edikarıyalmağanek | sizarıyalmağan edigizarıyalmağanegiz | alaarıyalmağan edilearıyalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could get tired | menarıyala edimarıyalaem | senarıyala ediŋarıyalaeŋ | olarıyala ediarıyalaed | bizarıyala edikarıyalaek | sizarıyala edigizarıyalaegiz | alaarıyala edilearıyalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not get tired | menarıyalmay edimarıyalmayem | senarıyalmay ediŋarıyalmayeŋ | olarıyalmay ediarıyalmayed | bizarıyalmay edikarıyalmayek | sizarıyalmay edigizarıyalmayegiz | alaarıyalmay edilearıyalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to get tired | menarıyalırma | senarıyalırsa | olarıyalır | bizarıyalırbız | sizarıyalırsız | alaarıyalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to get tired | menarıyalmazma | senarıyalmazsa | olarıyalmaz | bizarıyalmazbız | sizarıyalmazsız | alaarıyalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to get tired? | menarıyalırmıma? arıyalırmamı? | senarıyalırmısa? | olarıyalırmı? | bizarıyalırmıbız? arıyalırbızmı? | sizarıyalırmısız? | alaarıyalırmıla? arıyalırlamı? |
| Ability — future Iwon't he be able to get tired? | menarıyalmazmıma? arıyalmazmamı? | senarıyalmazmısa? | olarıyalmazmı? | bizarıyalmazmıbız? arıyalmazbızmı? | sizarıyalmazmısız? | alaarıyalmazmıla? arıyalmazlamı? |
| Ability — future IIhe is going to be able to get tired | menarıyallıqma | senarıyallıqsa | olarıyallıqdı | bizarıyallıqbız | sizarıyallıqsız | alaarıyallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to get tired | menarıyallıq tülme | senarıyallıq tülse | olarıyallıq tüldü | bizarıyallıq tülbüz | sizarıyallıq tülsüz | alaarıyallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to get tired? | menarıyallıqmıma? arıyallıqmamı? | senarıyallıqmısa? | olarıyallıqmıdı? | bizarıyallıqmıbız? arıyallıqbızmı? | sizarıyallıqmısız? | alaarıyallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to get tired? | menarıyallıq tülmüme? | senarıyallıq tülmüse? | olarıyallıq tülmüdü? | bizarıyallıq tülmübüz? | sizarıyallıq tülmüsüz? | alaarıyallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to get tired | menarıyalır edimarıyalır em | senarıyalır ediŋarıyalır eŋ | olarıyalır ediarıyalır ed | bizarıyalır edikarıyalır ek | sizarıyalır edigizarıyalır egiz | alaarıyalır edilearıyalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to get tired | menarıyalmaz edimarıyalmaz em | senarıyalmaz ediŋarıyalmaz eŋ | olarıyalmaz ediarıyalmaz ed | bizarıyalmaz edikarıyalmaz ek | sizarıyalmaz edigizarıyalmaz egiz | alaarıyalmaz edilearıyalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to get tired | senarıyalğınarıyalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to get tired | senarıyalmağınarıyalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
With another word
| Frame | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Wanting and intending | ||||||
| want tohe wants to get tired | menarırğa izleyme | senarırğa izleyse | olarırğa izleydi | bizarırğa izleybiz | sizarırğa izleysiz | alaarırğa izleydile |
| want tohe does not want to get tired | menarırğa izlemeyme | senarırğa izlemeyse | olarırğa izlemeydi | bizarırğa izlemeybiz | sizarırğa izlemeysiz | alaarırğa izlemeydile |
| would like tohe would like to get tired | menarırğa süeme | senarırğa süese | olarırğa süedi | bizarırğa süebiz | sizarırğa süesiz | alaarırğa süedile |
| would like tohe would not like to get tired | menarırğa süymeyme | senarırğa süymeyse | olarırğa süymeydi | bizarırğa süymeybiz | sizarırğa süymeysiz | alaarırğa süymeydile |
| hope tohe hopes to get tired | menarırğa umutlanama | senarırğa umutlanasa | olarırğa umutlanadı | bizarırğa umutlanabız | sizarırğa umutlanasız | alaarırğa umutlanadıla |
| hope tohe does not hope to get tired | menarırğa umutlanmayma | senarırğa umutlanmaysa | olarırğa umutlanmaydı | bizarırğa umutlanmaybız | sizarırğa umutlanmaysız | alaarırğa umutlanmaydıla |
| be about tohe is about to get tired | menarırğa deb turama | senarırğa deb turasa | olarırğa deb turadı | bizarırğa deb turabız | sizarırğa deb turasız | alaarırğa deb turadıla |
| be about tohe is not about to get tired | menarırğa deb turmayma | senarırğa deb turmaysa | olarırğa deb turmaydı | bizarırğa deb turmaybız | sizarırğa deb turmaysız | alaarırğa deb turmaydıla |
| Need and obligation | ||||||
| need tohe needs to get tired | menarırğa kerekme | senarırğa kerekse | olarırğa kerekdi | bizarırğa kerekbiz | sizarırğa kereksiz | alaarırğa kerekdile |
| need tohe does not need to get tired | menarırğa kerek tülme | senarırğa kerek tülse | olarırğa kerek tüldü | bizarırğa kerek tülbüz | sizarırğa kerek tülsüz | alaarırğa kerek tüldüle |
| have tohe has to get tired | menmenŋe arırğa tüşedi | sensenŋe arırğa tüşedi | olaŋa arırğa tüşedi | bizbizge arırğa tüşedi | sizsizge arırğa tüşedi | alaalağa arırğa tüşedi |
| have tohe does not have to get tired | menmenŋe arırğa tüşmeydi | sensenŋe arırğa tüşmeydi | olaŋa arırğa tüşmeydi | bizbizge arırğa tüşmeydi | sizsizge arırğa tüşmeydi | alaalağa arırğa tüşmeydi |
| be obliged tohe is obliged to get tired | menarırğa borçluma | senarırğa borçlusa | olarırğa borçludu | bizarırğa borçlubuz | sizarırğa borçlusuz | alaarırğa borçludula |
| be obliged tohe is not obliged to get tired | menarırğa borçlu tülme | senarırğa borçlu tülse | olarırğa borçlu tüldü | bizarırğa borçlu tülbüz | sizarırğa borçlu tülsüz | alaarırğa borçlu tüldüle |
| Possibility and permission | ||||||
| have a way tohe has a way to get tired | menarırğa madarım bardı | senarırğa madarıŋ bardı | olarırğa madarı bardı | bizarırğa madarıbız bardı | sizarırğa madarığız bardı | alaarırğa madarları bardı |
| have a way tohe has no way to get tired | menarırğa madarım joqdu | senarırğa madarıŋ joqdu | olarırğa madarı joqdu | bizarırğa madarıbız joqdu | sizarırğa madarığız joqdu | alaarırğa madarları joqdu |
| be free tohe is free to get tired | menarırğa erkinligim bardı | senarırğa erkinligiŋ bardı | olarırğa erkinligi bardı | bizarırğa erkinligibiz bardı | sizarırğa erkinligigiz bardı | alaarırğa erkinlikleri bardı |
| be free tohe is not free to get tired | menarırğa erkinligim joqdu | senarırğa erkinligiŋ joqdu | olarırğa erkinligi joqdu | bizarırğa erkinligibiz joqdu | sizarırğa erkinligigiz joqdu | alaarırğa erkinlikleri joqdu |
| be possible toit is possible for him to get tired | menmenŋe arırğa bolluqdu | sensenŋe arırğa bolluqdu | olaŋa arırğa bolluqdu | bizbizge arırğa bolluqdu | sizsizge arırğa bolluqdu | alaalağa arırğa bolluqdu |
| be possible toit is not possible for him to get tired | menmenŋe arırğa bolluq tüldü | sensenŋe arırğa bolluq tüldü | olaŋa arırğa bolluq tüldü | bizbizge arırğa bolluq tüldü | sizsizge arırğa bolluq tüldü | alaalağa arırğa bolluq tüldü |
| be ready tohe is ready to get tired | menarırğa hazırma | senarırğa hazırsa | olarırğa hazırdı | bizarırğa hazırbız | sizarırğa hazırsız | alaarırğa hazırdıla |
| be ready tohe is not ready to get tired | menarırğa hazır tülme | senarırğa hazır tülse | olarırğa hazır tüldü | bizarırğa hazır tülbüz | sizarırğa hazır tülsüz | alaarırğa hazır tüldüle |
| Trying, agreeing, hurrying, fearing | ||||||
| try tohe is trying to get tired | menarırğa küreşeme | senarırğa küreşese | olarırğa küreşedi | bizarırğa küreşebiz | sizarırğa küreşesiz | alaarırğa küreşedile |
| try tohe is not trying to get tired | menarırğa küreşmeyme | senarırğa küreşmeyse | olarırğa küreşmeydi | bizarırğa küreşmeybiz | sizarırğa küreşmeysiz | alaarırğa küreşmeydile |
| agree tohe agrees to get tired | menarırğa unayma | senarırğa unaysa | olarırğa unaydı | bizarırğa unaybız | sizarırğa unaysız | alaarırğa unaydıla |
| agree tohe refuses to get tired | menarırğa unamayma | senarırğa unamaysa | olarırğa unamaydı | bizarırğa unamaybız | sizarırğa unamaysız | alaarırğa unamaydıla |
| hurry tohe is in a hurry to get tired | menarırğa aşığama | senarırğa aşığasa | olarırğa aşığadı | bizarırğa aşığabız | sizarırğa aşığasız | alaarırğa aşığadıla |
| hurry tohe is in no hurry to get tired | menarırğa aşıqmayma | senarırğa aşıqmaysa | olarırğa aşıqmaydı | bizarırğa aşıqmaybız | sizarırğa aşıqmaysız | alaarırğa aşıqmaydıla |
| be afraid tohe is afraid to get tired | menarırğa qorqama | senarırğa qorqasa | olarırğa qorqadı | bizarırğa qorqabız | sizarırğa qorqasız | alaarırğa qorqadıla |
| be afraid tohe is not afraid to get tired | menarırğa qorqmayma | senarırğa qorqmaysa | olarırğa qorqmaydı | bizarırğa qorqmaybız | sizarırğa qorqmaysız | alaarırğa qorqmaydıla |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be getting tired | menarıy bolmazma | senarıy bolmazsa | olarıy bolmaz | bizarıy bolmazbız | sizarıy bolmazsız | alaarıy bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be getting tired (emphatic) | menarımay bolmazma | senarımay bolmazsa | olarımay bolmaz | bizarımay bolmazbız | sizarımay bolmazsız | alaarımay bolmazla |
| Progressive conditional — auxiliary negatedif he doesn't keep getting tired | menarıy turmasam | senarıy turmasaŋ | olarıy turmasa | bizarıy turmasaq | sizarıy turmasağız | alaarıy turmasala |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of getting tired | menarıy tura bolmazma | senarıy tura bolmazsa | olarıy tura bolmaz | bizarıy tura bolmazbız | sizarıy tura bolmazsız | alaarıy tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not getting tired (emphatic) | menarımay tura bolmazma | senarımay tura bolmazsa | olarımay tura bolmaz | bizarımay tura bolmazbız | sizarımay tura bolmazsız | alaarımay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not getting tired | menarımay turama | senarımay turasa | olarımay turadı | bizarımay turabız | sizarımay turasız | alaarımay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not getting tired | menarımay turmayma | senarımay turmaysa | olarımay turmaydı | bizarımay turmaybız | sizarımay turmaysız | alaarımay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not getting tired? | menarımay turmaymıma | senarımay turmaymısa | olarımay turmaymıdı | bizarımay turmaymıbız | sizarımay turmaymısız | alaarımay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have got tired | menarığan bolmazma | senarığan bolmazsa | olarığan bolmaz | bizarığan bolmazbız | sizarığan bolmazsız | alaarığan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have got tired (emphatic) | menarımağan bolmazma | senarımağan bolmazsa | olarımağan bolmaz | bizarımağan bolmazbız | sizarımağan bolmazsız | alaarımağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had got tired | menarığan bolmasam | senarığan bolmasaŋ | olarığan bolmasa | bizarığan bolmasaq | sizarığan bolmasağız | alaarığan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't got tired | menarımağan bolmasam | senarımağan bolmasaŋ | olarımağan bolmasa | bizarımağan bolmasaq | sizarımağan bolmasağız | alaarımağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to get tired | menarırıq bolmazma | senarırıq bolmazsa | olarırıq bolmaz | bizarırıq bolmazbız | sizarırıq bolmazsız | alaarırıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to get tired (emphatic) | menarımazlıq bolmazma | senarımazlıq bolmazsa | olarımazlıq bolmaz | bizarımazlıq bolmazbız | sizarımazlıq bolmazsız | alaarımazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to get tired | menarırıq bolmasam | senarırıq bolmasaŋ | olarırıq bolmasa | bizarırıq bolmasaq | sizarırıq bolmasağız | alaarırıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to get tired | menarımazlıq bolmasam | senarımazlıq bolmasaŋ | olarımazlıq bolmasa | bizarımazlıq bolmasaq | sizarımazlıq bolmasağız | alaarımazlıq bolmasala |