şam
/ʃam/
1. sacred, holy, hallowed
- şam jer — a sacred place
- şam kün — a holy day
- şam söz — a hallowed word
2. own, native, one's very own
- şam topuraq — one's native soil
- şam jurt — one's own homeland
- şam el — one's native village
3. splendid, beautiful, fine
- şam Teberdi — splendid Teberda
- kirgen edik şam Teberdige tizilib — we entered splendid Teberda drawn up in a line
- sen ösdürgen şam bahçanı kögetleri — the fruits of the splendid garden you have raised
Saying it about someone
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are sacred | menşamma | senşamsa | olşamdı | bizşambız | sizşamsız | alaşamdıla |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden şamdı — "compared to me, he is sacred."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are sacred | menikimeniki şamdı | senikiseniki şamdı | anıqıanıqı şamdı | biznikibizniki şamdı | siznikisizniki şamdı | alanıqıalanıqı şamdı |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are sacred | menikilemenikile şamdıla | senikilesenikile şamdıla | anıqılaanıqıla şamdıla | biznikilebiznikile şamdıla | siznikilesiznikile şamdıla | alanıqılaalanıqıla şamdıla |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu şamdı, bıla şamdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".