çaçıratırğa
/tʃatʃɯratɯrʁa/
1. to make something crack, split or burst open
- gardoşnu çaçıratırğa — to make the potatoes burst open
- jerni çaçıratırğa — to make the ground crack
- suwuq erinleni çaçıratadı — the cold chaps one's lips
2. to make something crackle, to send sparks flying
- suwuq çaçıratadı — the frost makes everything crack
- urub közlerimden jiltinle çaçıratdı — he struck me so that sparks flew from my eyes
- ot jiltin çaçıratadı — the fire sends sparks flying
3. to strike fear into someone, to terrify
- ol sabiyleni çaçıratdı — he struck fear into the children
- çaçıratıb qoyarğa — to strike terror into someone
- jawğa qorquw çaçıratırğa — to strike fear into the enemy
Conjugation
Common forms
- çaçıratadıhe is making something crack
- çaçıratdıhe made something crack
- çaçırathandıhe has made something crack
- çaçıratırhe will make something crack
- çaçıratırıqdıhe is going to make something crack
- çaçırata edihe was making something crack
- çaçıratsaif he makes something crack
- çaçırat!make something crack!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is making something crack | mençaçıratama | sençaçıratasa | olçaçıratadı | bizçaçıratabız | sizçaçıratasız | alaçaçıratadıla |
| Present (simple & continuous)he is not making something crack | mençaçıratmayma | sençaçıratmaysa | olçaçıratmaydı | bizçaçıratmaybız | sizçaçıratmaysız | alaçaçıratmaydıla |
| Present (simple & continuous)is he making something crack? | mençaçıratamıma? çaçıratamamı? | sençaçıratamısa? | olçaçıratamıdı? | bizçaçıratamıbız? çaçıratabızmı? | sizçaçıratamısız? | alaçaçıratamıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he making something crack? | mençaçıratmaymıma? çaçıratmaymamı? | sençaçıratmaymısa? | olçaçıratmaymıdı? | bizçaçıratmaymıbız? çaçıratmaybızmı? | sizçaçıratmaymısız? | alaçaçıratmaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually makes something crack | mençaçıratıwçanma | sençaçıratıwçansa | olçaçıratıwçandı | bizçaçıratıwçanbız | sizçaçıratıwçansız | alaçaçıratıwçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually make something crack | mençaçıratıwçan tülme | sençaçıratıwçan tülse | olçaçıratıwçan tüldü | bizçaçıratıwçan tülbüz | sizçaçıratıwçan tülsüz | alaçaçıratıwçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually make something crack? | mençaçıratıwçanmıma? çaçıratıwçanmamı? | sençaçıratıwçanmısa? | olçaçıratıwçanmıdı? | bizçaçıratıwçanmıbız? çaçıratıwçanbızmı? | sizçaçıratıwçanmısız? | alaçaçıratıwçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually make something crack? | mençaçıratıwçan tülmüme? | sençaçıratıwçan tülmüse? | olçaçıratıwçan tülmüdü? | bizçaçıratıwçan tülmübüz? | sizçaçıratıwçan tülmüsüz? | alaçaçıratıwçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has made something crack and remains so | olçaçıratıbdı | alaçaçıratıbdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he made something crack? | olçaçıratıbmıdı? | alaçaçıratıbmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of making something crack | mençaçırata turama | sençaçırata turasa | olçaçırata turadı | bizçaçırata turabız | sizçaçırata turasız | alaçaçırata turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of making something crack | mençaçırata turmayma | sençaçırata turmaysa | olçaçırata turmaydı | bizçaçırata turmaybız | sizçaçırata turmaysız | alaçaçırata turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of making something crack? | mençaçırata turamıma? çaçırata turamamı? | sençaçırata turamısa? | olçaçırata turamıdı? | bizçaçırata turamıbız? çaçırata turabızmı? | sizçaçırata turamısız? | alaçaçırata turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of making something crack? | mençaçırata turmaymıma? çaçırata turmaymamı? | sençaçırata turmaymısa? | olçaçırata turmaymıdı? | bizçaçırata turmaymıbız? çaçırata turmaybızmı? | sizçaçırata turmaymısız? | alaçaçırata turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he made something crack | mençaçıratdım | sençaçıratdıng | olçaçıratdı | bizçaçıratdıq | sizçaçıratdığız | alaçaçıratdıla |
| Simple past (definite)he didn't make something crack | mençaçıratmadım | sençaçıratmadıng | olçaçıratmadı | bizçaçıratmadıq | sizçaçıratmadığız | alaçaçıratmadıla |
| Simple past (definite)did he make something crack? | mençaçıratdımmı? | sençaçıratdıngmı? | olçaçıratdımı? | bizçaçıratdıqmı? | sizçaçıratdığızmı? | alaçaçıratdılamı? |
| Simple past (definite)didn't he make something crack? | mençaçıratmadımmı? | sençaçıratmadıngmı? | olçaçıratmadımı? | bizçaçıratmadıqmı? | sizçaçıratmadığızmı? | alaçaçıratmadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has made something crack | mençaçırathanma | sençaçırathansa | olçaçırathandı | bizçaçırathanbız | sizçaçırathansız | alaçaçırathandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't made something crack | mençaçıratmağanma | sençaçıratmağansa | olçaçıratmağandı | bizçaçıratmağanbız | sizçaçıratmağansız | alaçaçıratmağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he made something crack? | mençaçırathanmıma? çaçırathanmamı? | sençaçırathanmısa? | olçaçırathanmıdı? | bizçaçırathanmıbız? çaçırathanbızmı? | sizçaçırathanmısız? | alaçaçırathanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he made something crack? | mençaçıratmağanmıma? çaçıratmağanmamı? | sençaçıratmağanmısa? | olçaçıratmağanmıdı? | bizçaçıratmağanmıbız? çaçıratmağanbızmı? | sizçaçıratmağanmısız? | alaçaçıratmağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will make something crack | mençaçıratırma | sençaçıratırsa | olçaçıratır | bizçaçıratırbız | sizçaçıratırsız | alaçaçıratırla |
| Indefinite future (future I)he won't make something crack | mençaçıratmazma | sençaçıratmazsa | olçaçıratmaz | bizçaçıratmazbız | sizçaçıratmazsız | alaçaçıratmazla |
| Indefinite future (future I)will he make something crack? | mençaçıratırmıma? çaçıratırmamı? | sençaçıratırmısa? | olçaçıratırmı? | bizçaçıratırmıbız? çaçıratırbızmı? | sizçaçıratırmısız? | alaçaçıratırmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he make something crack? | mençaçıratmazmıma? çaçıratmazmamı? | sençaçıratmazmısa? | olçaçıratmazmı? | bizçaçıratmazmıbız? çaçıratmazbızmı? | sizçaçıratmazmısız? | alaçaçıratmazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to make something crack | mençaçıratırıqma | sençaçıratırıqsa | olçaçıratırıqdı | bizçaçıratırıqbız | sizçaçıratırıqsız | alaçaçıratırıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to make something crack | mençaçıratırıq tülme | sençaçıratırıq tülse | olçaçıratırıq tüldü | bizçaçıratırıq tülbüz | sizçaçıratırıq tülsüz | alaçaçıratırıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to make something crack? | mençaçıratırıqmıma? çaçıratırıqmamı? | sençaçıratırıqmısa? | olçaçıratırıqmıdı? | bizçaçıratırıqmıbız? çaçıratırıqbızmı? | sizçaçıratırıqmısız? | alaçaçıratırıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to make something crack? | mençaçıratırıq tülmüme? | sençaçıratırıq tülmüse? | olçaçıratırıq tülmüdü? | bizçaçıratırıq tülmübüz? | sizçaçıratırıq tülmüsüz? | alaçaçıratırıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had made something crack | mençaçırathan edimçaçırathanem | sençaçırathan edingçaçırathaneng | olçaçırathan ediçaçırathaned | bizçaçırathan edikçaçırathanek | sizçaçırathan edigizçaçırathanegiz | alaçaçırathan edileçaçırathanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't made something crack | mençaçıratmağan edimçaçıratmağanem | sençaçıratmağan edingçaçıratmağaneng | olçaçıratmağan ediçaçıratmağaned | bizçaçıratmağan edikçaçıratmağanek | sizçaçıratmağan edigizçaçıratmağanegiz | alaçaçıratmağan edileçaçıratmağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was making something crack | mençaçırata edimçaçırataem | sençaçırata edingçaçırataeng | olçaçırata ediçaçırataed | bizçaçırata edikçaçırataek | sizçaçırata edigizçaçırataegiz | alaçaçırata edileçaçırataelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't making something crack | mençaçıratmay edimçaçıratmayem | sençaçıratmay edingçaçıratmayeng | olçaçıratmay ediçaçıratmayed | bizçaçıratmay edikçaçıratmayek | sizçaçıratmay edigizçaçıratmayegiz | alaçaçıratmay edileçaçıratmayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to make something crack | mençaçıratıwçan edimçaçıratıwçanem | sençaçıratıwçan edingçaçıratıwçaneng | olçaçıratıwçan ediçaçıratıwçaned | bizçaçıratıwçan edikçaçıratıwçanek | sizçaçıratıwçan edigizçaçıratıwçanegiz | alaçaçıratıwçan edileçaçıratıwçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to make something crack | mençaçıratıwçan tül edimçaçıratıwçan tül em | sençaçıratıwçan tül edingçaçıratıwçan tül eng | olçaçıratıwçan tül ediçaçıratıwçan tül ed | bizçaçıratıwçan tül edikçaçıratıwçan tül ek | sizçaçıratıwçan tül edigizçaçıratıwçan tül egiz | alaçaçıratıwçan tül edileçaçıratıwçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had made something crack and remained so | olçaçıratıb edi | alaçaçıratıb edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't made something crack | olçaçıratıb tül edi | alaçaçıratıb tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of making something crack | mençaçırata tura edimçaçırata turaem | sençaçırata tura edingçaçırata turaeng | olçaçırata tura ediçaçırata turaed | bizçaçırata tura edikçaçırata turaek | sizçaçırata tura edigizçaçırata turaegiz | alaçaçırata tura edileçaçırata turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of making something crack | mençaçırata turmay edimçaçırata turmayem | sençaçırata turmay edingçaçırata turmayeng | olçaçırata turmay ediçaçırata turmayed | bizçaçırata turmay edikçaçırata turmayek | sizçaçırata turmay edigizçaçırata turmayegiz | alaçaçırata turmay edileçaçırata turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would make something crack | mençaçıratır edimçaçıratır em | sençaçıratır edingçaçıratır eng | olçaçıratır ediçaçıratır ed | bizçaçıratır edikçaçıratır ek | sizçaçıratır edigizçaçıratır egiz | alaçaçıratır edileçaçıratır elle |
| Conditional result (would)he wouldn't make something crack | mençaçıratmaz edimçaçıratmaz em | sençaçıratmaz edingçaçıratmaz eng | olçaçıratmaz ediçaçıratmaz ed | bizçaçıratmaz edikçaçıratmaz ek | sizçaçıratmaz edigizçaçıratmaz egiz | alaçaçıratmaz edileçaçıratmaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have made something crack | mençaçıratırıq edimçaçıratırıq em | sençaçıratırıq edingçaçıratırıq eng | olçaçıratırıq ediçaçıratırıq ed | bizçaçıratırıq edikçaçıratırıq ek | sizçaçıratırıq edigizçaçıratırıq egiz | alaçaçıratırıq edileçaçıratırıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have made something crack | mençaçıratırıq tül edimçaçıratırıq tül em | sençaçıratırıq tül edingçaçıratırıq tül eng | olçaçıratırıq tül ediçaçıratırıq tül ed | bizçaçıratırıq tül edikçaçıratırıq tül ek | sizçaçıratırıq tül edigizçaçıratırıq tül egiz | alaçaçıratırıq tül edileçaçıratırıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he makes something crack | mençaçıratsam | sençaçıratsang | olçaçıratsa | bizçaçıratsaq | sizçaçıratsağız | alaçaçıratsala |
| Conditionalif he doesn't make something crack | mençaçıratmasam | sençaçıratmasang | olçaçıratmasa | bizçaçıratmasaq | sizçaçıratmasağız | alaçaçıratmasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is making something crack | mençaçırata esem | sençaçırata eseng | olçaçırata ese | bizçaçırata esek | sizçaçırata esegiz | alaçaçırata esele |
| Conditional, present realif he is not making something crack | mençaçıratmay esem | sençaçıratmay eseng | olçaçıratmay ese | bizçaçıratmay esek | sizçaçıratmay esegiz | alaçaçıratmay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he made something crack | mençaçıratsam ediçaçıratsam ed | sençaçıratsang ediçaçıratsang ed | olçaçıratsa ediçaçıratsaed | bizçaçıratsaq ediçaçıratsaq ed | sizçaçıratsağız ediçaçıratsağız ed | alaçaçıratsala ediçaçıratsalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't make something crack | mençaçıratmasam ediçaçıratmasam ed | sençaçıratmasang ediçaçıratmasang ed | olçaçıratmasa ediçaçıratmasaed | bizçaçıratmasaq ediçaçıratmasaq ed | sizçaçıratmasağız ediçaçıratmasağız ed | alaçaçıratmasala ediçaçıratmasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he made something crack | mençaçıratdım esem | sençaçıratdıng eseng | olçaçıratdı ese | bizçaçıratdıq esek | sizçaçıratdığız esegiz | alaçaçıratdıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't make something crack | mençaçıratmadım esem | sençaçıratmadıng eseng | olçaçıratmadı ese | bizçaçıratmadıq esek | sizçaçıratmadığız esegiz | alaçaçıratmadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did make something crack (indeed) | mençaçırathan esem | sençaçırathan eseng | olçaçırathan ese | bizçaçırathan esek | sizçaçırathan esegiz | alaçaçırathan esele |
| Conditional, past realif he didn't make something crack (indeed) | mençaçıratmağan esem | sençaçıratmağan eseng | olçaçıratmağan ese | bizçaçıratmağan esek | sizçaçıratmağan esegiz | alaçaçıratmağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had made something crack | mençaçırathan bolsam | sençaçırathan bolsang | olçaçırathan bolsa | bizçaçırathan bolsaq | sizçaçırathan bolsağız | alaçaçırathan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't made something crack | mençaçıratmağan bolsam | sençaçıratmağan bolsang | olçaçıratmağan bolsa | bizçaçıratmağan bolsaq | sizçaçıratmağan bolsağız | alaçaçıratmağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had made something crack | mençaçırathan bolsam ediçaçırathan bolsam ed | sençaçırathan bolsang ediçaçırathan bolsang ed | olçaçırathan bolsa ediçaçırathan bolsaed | bizçaçırathan bolsaq ediçaçırathan bolsaq ed | sizçaçırathan bolsağız ediçaçırathan bolsağız ed | alaçaçırathan bolsala ediçaçırathan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't made something crack | mençaçıratmağan bolsam ediçaçıratmağan bolsam ed | sençaçıratmağan bolsang ediçaçıratmağan bolsang ed | olçaçıratmağan bolsa ediçaçıratmağan bolsaed | bizçaçıratmağan bolsaq ediçaçıratmağan bolsaq ed | sizçaçıratmağan bolsağız ediçaçıratmağan bolsağız ed | alaçaçıratmağan bolsala ediçaçıratmağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will make something crack | mençaçıratır esem | sençaçıratır eseng | olçaçıratır ese | bizçaçıratır esek | sizçaçıratır esegiz | alaçaçıratır esele |
| Conditional, aoristif he won't make something crack | mençaçıratmaz esem | sençaçıratmaz eseng | olçaçıratmaz ese | bizçaçıratmaz esek | sizçaçıratmaz esegiz | alaçaçıratmaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to make something crack | mençaçıratırıq esem | sençaçıratırıq eseng | olçaçıratırıq ese | bizçaçıratırıq esek | sizçaçıratırıq esegiz | alaçaçıratırıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to make something crack | mençaçıratırıq tül esem | sençaçıratırıq tül eseng | olçaçıratırıq tül ese | bizçaçıratırıq tül esek | sizçaçıratırıq tül esegiz | alaçaçıratırıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to make something crack | mençaçıratırıq bolsam | sençaçıratırıq bolsang | olçaçıratırıq bolsa | bizçaçıratırıq bolsaq | sizçaçıratırıq bolsağız | alaçaçıratırıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to make something crack | mençaçıratmazlıq bolsam | sençaçıratmazlıq bolsang | olçaçıratmazlıq bolsa | bizçaçıratmazlıq bolsaq | sizçaçıratmazlıq bolsağız | alaçaçıratmazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso çaçıratdıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be making something crack | mençaçırata bolurma | sençaçırata bolursa | olçaçırata bolur | bizçaçırata bolurbuz | sizçaçırata bolursuz | alaçaçırata bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be making something crack | mençaçıratmay bolurma | sençaçıratmay bolursa | olçaçıratmay bolur | bizçaçıratmay bolurbuz | sizçaçıratmay bolursuz | alaçaçıratmay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of making something crack | mençaçırata tura bolurma | sençaçırata tura bolursa | olçaçırata tura bolur | bizçaçırata tura bolurbuz | sizçaçırata tura bolursuz | alaçaçırata tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not making something crack | mençaçıratmay tura bolurma | sençaçıratmay tura bolursa | olçaçıratmay tura bolur | bizçaçıratmay tura bolurbuz | sizçaçıratmay tura bolursuz | alaçaçıratmay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have made something crack | mençaçırathan bolurma | sençaçırathan bolursa | olçaçırathan bolur | bizçaçırathan bolurbuz | sizçaçırathan bolursuz | alaçaçırathan bolurla |
| Inference (must have)he must not have made something crack | mençaçıratmağan bolurma | sençaçıratmağan bolursa | olçaçıratmağan bolur | bizçaçıratmağan bolurbuz | sizçaçıratmağan bolursuz | alaçaçıratmağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to make something crack | mençaçıratırıq bolurma | sençaçıratırıq bolursa | olçaçıratırıq bolur | bizçaçıratırıq bolurbuz | sizçaçıratırıq bolursuz | alaçaçıratırıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to make something crack | mençaçıratmazlıq bolurma | sençaçıratmazlıq bolursa | olçaçıratmazlıq bolur | bizçaçıratmazlıq bolurbuz | sizçaçıratmazlıq bolursuz | alaçaçıratmazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it make something crack | mençaçıratayım | sençaçırat! | olçaçıratsın | bizçaçıratayıq | sizçaçıratığız! | alaçaçıratsınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not make something crack | mençaçıratmayım | sençaçıratma! | olçaçıratmasın | bizçaçıratmayıq | sizçaçıratmağız! | alaçaçıratmasınla |
| Commands & suggestionsshould he make something crack? | mençaçıratayımmı? | olçaçıratsınmı? | bizçaçıratayıqmı? | alaçaçıratsınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not make something crack? | mençaçıratmayımmı? | olçaçıratmasınmı? | bizçaçıratmayıqmı? | alaçaçıratmasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it make something crack | sençaçıratçı2 | olçaçıratsınçı | sizçaçıratçığız | alaçaçıratsınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not make something crack | sençaçıratmaçı2 | olçaçıratmasınçı | sizçaçıratmaçığız | alaçaçıratmasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you make something crack | sençaçırathınçaçırathı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not make something crack | sençaçıratmağınçaçıratmağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he made something crack | mençaçırathay edim çaçıratha edim | sençaçırathay eding çaçıratha eding | olçaçırathay edi çaçıratha edi | bizçaçırathay edik çaçıratha edik | sizçaçırathay edigiz çaçıratha edigiz | alaçaçırathay edile çaçıratha edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not make something crack | mençaçıratmağay edim çaçıratmağa edim | sençaçıratmağay eding çaçıratmağa eding | olçaçıratmağay edi çaçıratmağa edi | bizçaçıratmağay edik çaçıratmağa edik | sizçaçıratmağay edigiz çaçıratmağa edigiz | alaçaçıratmağay edile çaçıratmağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to make something crack | mençaçıratmağa qoyayımçaçıratma qoyayım | sençaçıratmağa qoy!çaçıratma qoy! | olçaçıratmağa qoysunçaçıratma qoysun | bizçaçıratmağa qoyayıqçaçıratma qoyayıq | sizçaçıratmağa qoyuğuz!çaçıratma qoyuğuz! | alaçaçıratmağa qoysunlaçaçıratma qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to make something crack | mençaçıratmağa qoymayımçaçıratma qoymayım | sençaçıratmağa qoyma!çaçıratma qoyma! | olçaçıratmağa qoymasınçaçıratma qoymasın | bizçaçıratmağa qoymayıqçaçıratma qoymayıq | sizçaçıratmağa qoymağız!çaçıratma qoymağız! | alaçaçıratmağa qoymasınlaçaçıratma qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to make something crack? | mençaçıratmağa qoyayımmı?çaçıratma qoyayımmı? | olçaçıratmağa qoysunmu?çaçıratma qoysunmu? | bizçaçıratmağa qoyayıqmı?çaçıratma qoyayıqmı? | alaçaçıratmağa qoysunlamı?çaçıratma qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to make something crack? | mençaçıratmağa qoymayımmı?çaçıratma qoymayımmı? | olçaçıratmağa qoymasınmı?çaçıratma qoymasınmı? | bizçaçıratmağa qoymayıqmı?çaçıratma qoymayıqmı? | alaçaçıratmağa qoymasınlamı?çaçıratma qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to make something crack | mençaçıratmağa qoyamaçaçıratma qoyama | sençaçıratmağa qoyasaçaçıratma qoyasa | olçaçıratmağa qoyadıçaçıratma qoyadı | bizçaçıratmağa qoyabızçaçıratma qoyabız | sizçaçıratmağa qoyasızçaçıratma qoyasız | alaçaçıratmağa qoyadılaçaçıratma qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to make something crack | mençaçıratmağa qoymaymaçaçıratma qoymayma | sençaçıratmağa qoymaysaçaçıratma qoymaysa | olçaçıratmağa qoymaydıçaçıratma qoymaydı | bizçaçıratmağa qoymaybızçaçıratma qoymaybız | sizçaçıratmağa qoymaysızçaçıratma qoymaysız | alaçaçıratmağa qoymaydılaçaçıratma qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to make something crack? | mençaçıratmağa qoyamıma?çaçıratma qoyamıma? | sençaçıratmağa qoyamısa?çaçıratma qoyamısa? | olçaçıratmağa qoyamıdı?çaçıratma qoyamıdı? | bizçaçıratmağa qoyamıbız?çaçıratma qoyamıbız? | sizçaçıratmağa qoyamısız?çaçıratma qoyamısız? | alaçaçıratmağa qoyamıdıla?çaçıratma qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to make something crack? | mençaçıratmağa qoymaymıma?çaçıratma qoymaymıma? | sençaçıratmağa qoymaymısa?çaçıratma qoymaymısa? | olçaçıratmağa qoymaymıdı?çaçıratma qoymaymıdı? | bizçaçıratmağa qoymaymıbız?çaçıratma qoymaymıbız? | sizçaçıratmağa qoymaymısız?çaçıratma qoymaymısız? | alaçaçıratmağa qoymaymıdıla?çaçıratma qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to make something crack | mençaçıratmağa qoydumçaçıratma qoydum | sençaçıratmağa qoydungçaçıratma qoydung | olçaçıratmağa qoyduçaçıratma qoydu | bizçaçıratmağa qoyduqçaçıratma qoyduq | sizçaçıratmağa qoyduğuzçaçıratma qoyduğuz | alaçaçıratmağa qoydulaçaçıratma qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to make something crack | mençaçıratmağa qoymadımçaçıratma qoymadım | sençaçıratmağa qoymadıngçaçıratma qoymadıng | olçaçıratmağa qoymadıçaçıratma qoymadı | bizçaçıratmağa qoymadıqçaçıratma qoymadıq | sizçaçıratmağa qoymadığızçaçıratma qoymadığız | alaçaçıratmağa qoymadılaçaçıratma qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to make something crack? | mençaçıratmağa qoydummu?çaçıratma qoydummu? | sençaçıratmağa qoydungmu?çaçıratma qoydungmu? | olçaçıratmağa qoydumu?çaçıratma qoydumu? | bizçaçıratmağa qoyduqmu?çaçıratma qoyduqmu? | sizçaçıratmağa qoyduğuzmu?çaçıratma qoyduğuzmu? | alaçaçıratmağa qoydulamı?çaçıratma qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to make something crack? | mençaçıratmağa qoymadımmı?çaçıratma qoymadımmı? | sençaçıratmağa qoymadıngmı?çaçıratma qoymadıngmı? | olçaçıratmağa qoymadımı?çaçıratma qoymadımı? | bizçaçıratmağa qoymadıqmı?çaçıratma qoymadıqmı? | sizçaçıratmağa qoymadığızmı?çaçıratma qoymadığızmı? | alaçaçıratmağa qoymadılamı?çaçıratma qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can make something crack | mençaçıratalama | sençaçıratalasa | olçaçırataladı | bizçaçıratalabız | sizçaçıratalasız | alaçaçırataladıla |
| Ability — presenthe can't make something crack | mençaçıratalmayma | sençaçıratalmaysa | olçaçıratalmaydı | bizçaçıratalmaybız | sizçaçıratalmaysız | alaçaçıratalmaydıla |
| Ability — presentcan he make something crack? | mençaçıratalamıma? çaçıratalamamı? | sençaçıratalamısa? | olçaçıratalamıdı? | bizçaçıratalamıbız? çaçıratalabızmı? | sizçaçıratalamısız? | alaçaçıratalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he make something crack? | mençaçıratalmaymıma? çaçıratalmaymamı? | sençaçıratalmaymısa? | olçaçıratalmaymıdı? | bizçaçıratalmaymıbız? çaçıratalmaybızmı? | sizçaçıratalmaymısız? | alaçaçıratalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can make something crack | mençaçıratalsam | sençaçıratalsang | olçaçıratalsa | bizçaçıratalsaq | sizçaçıratalsağız | alaçaçıratalsala |
| Ability — if I can…if he can't make something crack | mençaçıratalmasam | sençaçıratalmasang | olçaçıratalmasa | bizçaçıratalmasaq | sizçaçıratalmasağız | alaçaçıratalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to make something crack | mençaçırataldım | sençaçırataldıng | olçaçırataldı | bizçaçırataldıq | sizçaçırataldığız | alaçaçırataldıla |
| Ability — simple pasthe could not make something crack | mençaçıratalmadım | sençaçıratalmadıng | olçaçıratalmadı | bizçaçıratalmadıq | sizçaçıratalmadığız | alaçaçıratalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to make something crack? | mençaçırataldımmı? | sençaçırataldıngmı? | olçaçırataldımı? | bizçaçırataldıqmı? | sizçaçırataldığızmı? | alaçaçırataldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he make something crack? | mençaçıratalmadımmı? | sençaçıratalmadıngmı? | olçaçıratalmadımı? | bizçaçıratalmadıqmı? | sizçaçıratalmadığızmı? | alaçaçıratalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to make something crack | mençaçıratalğanma | sençaçıratalğansa | olçaçıratalğandı | bizçaçıratalğanbız | sizçaçıratalğansız | alaçaçıratalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to make something crack | mençaçıratalmağanma | sençaçıratalmağansa | olçaçıratalmağandı | bizçaçıratalmağanbız | sizçaçıratalmağansız | alaçaçıratalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to make something crack? | mençaçıratalğanmıma? çaçıratalğanmamı? | sençaçıratalğanmısa? | olçaçıratalğanmıdı? | bizçaçıratalğanmıbız? çaçıratalğanbızmı? | sizçaçıratalğanmısız? | alaçaçıratalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to make something crack? | mençaçıratalmağanmıma? çaçıratalmağanmamı? | sençaçıratalmağanmısa? | olçaçıratalmağanmıdı? | bizçaçıratalmağanmıbız? çaçıratalmağanbızmı? | sizçaçıratalmağanmısız? | alaçaçıratalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to make something crack | mençaçıratalğan edimçaçıratalğanem | sençaçıratalğan edingçaçıratalğaneng | olçaçıratalğan ediçaçıratalğaned | bizçaçıratalğan edikçaçıratalğanek | sizçaçıratalğan edigizçaçıratalğanegiz | alaçaçıratalğan edileçaçıratalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to make something crack | mençaçıratalmağan edimçaçıratalmağanem | sençaçıratalmağan edingçaçıratalmağaneng | olçaçıratalmağan ediçaçıratalmağaned | bizçaçıratalmağan edikçaçıratalmağanek | sizçaçıratalmağan edigizçaçıratalmağanegiz | alaçaçıratalmağan edileçaçıratalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could make something crack | mençaçıratala edimçaçıratalaem | sençaçıratala edingçaçıratalaeng | olçaçıratala ediçaçıratalaed | bizçaçıratala edikçaçıratalaek | sizçaçıratala edigizçaçıratalaegiz | alaçaçıratala edileçaçıratalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not make something crack | mençaçıratalmay edimçaçıratalmayem | sençaçıratalmay edingçaçıratalmayeng | olçaçıratalmay ediçaçıratalmayed | bizçaçıratalmay edikçaçıratalmayek | sizçaçıratalmay edigizçaçıratalmayegiz | alaçaçıratalmay edileçaçıratalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to make something crack | mençaçıratalırma | sençaçıratalırsa | olçaçıratalır | bizçaçıratalırbız | sizçaçıratalırsız | alaçaçıratalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to make something crack | mençaçıratalmazma | sençaçıratalmazsa | olçaçıratalmaz | bizçaçıratalmazbız | sizçaçıratalmazsız | alaçaçıratalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to make something crack? | mençaçıratalırmıma? çaçıratalırmamı? | sençaçıratalırmısa? | olçaçıratalırmı? | bizçaçıratalırmıbız? çaçıratalırbızmı? | sizçaçıratalırmısız? | alaçaçıratalırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to make something crack? | mençaçıratalmazmıma? çaçıratalmazmamı? | sençaçıratalmazmısa? | olçaçıratalmazmı? | bizçaçıratalmazmıbız? çaçıratalmazbızmı? | sizçaçıratalmazmısız? | alaçaçıratalmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to make something crack | mençaçıratallıqma | sençaçıratallıqsa | olçaçıratallıqdı | bizçaçıratallıqbız | sizçaçıratallıqsız | alaçaçıratallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to make something crack | mençaçıratallıq tülme | sençaçıratallıq tülse | olçaçıratallıq tüldü | bizçaçıratallıq tülbüz | sizçaçıratallıq tülsüz | alaçaçıratallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to make something crack? | mençaçıratallıqmıma? çaçıratallıqmamı? | sençaçıratallıqmısa? | olçaçıratallıqmıdı? | bizçaçıratallıqmıbız? çaçıratallıqbızmı? | sizçaçıratallıqmısız? | alaçaçıratallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to make something crack? | mençaçıratallıq tülmüme? | sençaçıratallıq tülmüse? | olçaçıratallıq tülmüdü? | bizçaçıratallıq tülmübüz? | sizçaçıratallıq tülmüsüz? | alaçaçıratallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to make something crack | mençaçıratalır edimçaçıratalır em | sençaçıratalır edingçaçıratalır eng | olçaçıratalır ediçaçıratalır ed | bizçaçıratalır edikçaçıratalır ek | sizçaçıratalır edigizçaçıratalır egiz | alaçaçıratalır edileçaçıratalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to make something crack | mençaçıratalmaz edimçaçıratalmaz em | sençaçıratalmaz edingçaçıratalmaz eng | olçaçıratalmaz ediçaçıratalmaz ed | bizçaçıratalmaz edikçaçıratalmaz ek | sizçaçıratalmaz edigizçaçıratalmaz egiz | alaçaçıratalmaz edileçaçıratalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to make something crack | sençaçıratalğınçaçıratalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to make something crack | sençaçıratalmağınçaçıratalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be making something crack | mençaçırata bolmazma | sençaçırata bolmazsa | olçaçırata bolmaz | bizçaçırata bolmazbız | sizçaçırata bolmazsız | alaçaçırata bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be making something crack (emphatic) | mençaçıratmay bolmazma | sençaçıratmay bolmazsa | olçaçıratmay bolmaz | bizçaçıratmay bolmazbız | sizçaçıratmay bolmazsız | alaçaçıratmay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of making something crack | mençaçırata tura bolmazma | sençaçırata tura bolmazsa | olçaçırata tura bolmaz | bizçaçırata tura bolmazbız | sizçaçırata tura bolmazsız | alaçaçırata tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not making something crack (emphatic) | mençaçıratmay tura bolmazma | sençaçıratmay tura bolmazsa | olçaçıratmay tura bolmaz | bizçaçıratmay tura bolmazbız | sizçaçıratmay tura bolmazsız | alaçaçıratmay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not making something crack | mençaçıratmay turama | sençaçıratmay turasa | olçaçıratmay turadı | bizçaçıratmay turabız | sizçaçıratmay turasız | alaçaçıratmay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not making something crack | mençaçıratmay turmayma | sençaçıratmay turmaysa | olçaçıratmay turmaydı | bizçaçıratmay turmaybız | sizçaçıratmay turmaysız | alaçaçıratmay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not making something crack? | mençaçıratmay turmaymıma | sençaçıratmay turmaymısa | olçaçıratmay turmaymıdı | bizçaçıratmay turmaymıbız | sizçaçıratmay turmaymısız | alaçaçıratmay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have made something crack | mençaçırathan bolmazma | sençaçırathan bolmazsa | olçaçırathan bolmaz | bizçaçırathan bolmazbız | sizçaçırathan bolmazsız | alaçaçırathan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have made something crack (emphatic) | mençaçıratmağan bolmazma | sençaçıratmağan bolmazsa | olçaçıratmağan bolmaz | bizçaçıratmağan bolmazbız | sizçaçıratmağan bolmazsız | alaçaçıratmağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had made something crack | mençaçırathan bolmasam | sençaçırathan bolmasang | olçaçırathan bolmasa | bizçaçırathan bolmasaq | sizçaçırathan bolmasağız | alaçaçırathan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't made something crack | mençaçıratmağan bolmasam | sençaçıratmağan bolmasang | olçaçıratmağan bolmasa | bizçaçıratmağan bolmasaq | sizçaçıratmağan bolmasağız | alaçaçıratmağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to make something crack | mençaçıratırıq bolmazma | sençaçıratırıq bolmazsa | olçaçıratırıq bolmaz | bizçaçıratırıq bolmazbız | sizçaçıratırıq bolmazsız | alaçaçıratırıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to make something crack (emphatic) | mençaçıratmazlıq bolmazma | sençaçıratmazlıq bolmazsa | olçaçıratmazlıq bolmaz | bizçaçıratmazlıq bolmazbız | sizçaçıratmazlıq bolmazsız | alaçaçıratmazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to make something crack | mençaçıratırıq bolmasam | sençaçıratırıq bolmasang | olçaçıratırıq bolmasa | bizçaçıratırıq bolmasaq | sizçaçıratırıq bolmasağız | alaçaçıratırıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to make something crack | mençaçıratmazlıq bolmasam | sençaçıratmazlıq bolmasang | olçaçıratmazlıq bolmasa | bizçaçıratmazlıq bolmasaq | sizçaçıratmazlıq bolmasağız | alaçaçıratmazlıq bolmasala |