çaçılışırğa

/tʃatʃɯlɯʃɯrʁa/

1. (v.) to disperse, to scatter, to go their separate ways

har kim üyüne çaçılışdı — everyone went off to his own home
jıyılğanla çaçılışdıla — those who had gathered went their separate ways
çaçılışıb ketdile — they scattered and went away

2. (v.) to break up, to fall apart (of a family)

üydegi çaçılışdı — the family broke up
ol üydegi çaçılışhandı — that family has fallen apart
qoşla çaçılışdıla — the camps broke up

Conjugation

Common forms

çaçılışadıhe is dispersing
çaçılışdıhe dispersed
çaçılışhandıhe has dispersed
çaçılışırhe will disperse
çaçılışırıqdıhe is going to disperse
çaçılışa edihe was dispersing
çaçılışsaif he disperses
çaçılış!disperse!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of çaçılışırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is dispersing	mençaçılışama	sençaçılışasa	olçaçılışadı	bizçaçılışabız	sizçaçılışasız	alaçaçılışadıla
Present (simple & continuous)he is not dispersing	mençaçılışmayma	sençaçılışmaysa	olçaçılışmaydı	bizçaçılışmaybız	sizçaçılışmaysız	alaçaçılışmaydıla
Present (simple & continuous)is he dispersing?	mençaçılışamıma? çaçılışamamı?	sençaçılışamısa?	olçaçılışamıdı?	bizçaçılışamıbız? çaçılışabızmı?	sizçaçılışamısız?	alaçaçılışamıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he dispersing?	mençaçılışmaymıma? çaçılışmaymamı?	sençaçılışmaymısa?	olçaçılışmaymıdı?	bizçaçılışmaymıbız? çaçılışmaybızmı?	sizçaçılışmaymısız?	alaçaçılışmaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he usually disperses	mençaçılışıwçanma	sençaçılışıwçansa	olçaçılışıwçandı	bizçaçılışıwçanbız	sizçaçılışıwçansız	alaçaçılışıwçandıla
Habitual (usually, tends to)he doesn't usually disperse	mençaçılışıwçan tülme	sençaçılışıwçan tülse	olçaçılışıwçan tüldü	bizçaçılışıwçan tülbüz	sizçaçılışıwçan tülsüz	alaçaçılışıwçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)does he usually disperse?	mençaçılışıwçanmıma? çaçılışıwçanmamı?	sençaçılışıwçanmısa?	olçaçılışıwçanmıdı?	bizçaçılışıwçanmıbız? çaçılışıwçanbızmı?	sizçaçılışıwçanmısız?	alaçaçılışıwçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)doesn't he usually disperse?	mençaçılışıwçan tülmüme?	sençaçılışıwçan tülmüse?	olçaçılışıwçan tülmüdü?	bizçaçılışıwçan tülmübüz?	sizçaçılışıwçan tülmüsüz?	alaçaçılışıwçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has dispersed and remains so			olçaçılışıbdı			alaçaçılışıbdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he dispersed?			olçaçılışıbmıdı?			alaçaçılışıbmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of dispersing	mençaçılışa turama	sençaçılışa turasa	olçaçılışa turadı	bizçaçılışa turabız	sizçaçılışa turasız	alaçaçılışa turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of dispersing	mençaçılışa turmayma	sençaçılışa turmaysa	olçaçılışa turmaydı	bizçaçılışa turmaybız	sizçaçılışa turmaysız	alaçaçılışa turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of dispersing?	mençaçılışa turamıma? çaçılışa turamamı?	sençaçılışa turamısa?	olçaçılışa turamıdı?	bizçaçılışa turamıbız? çaçılışa turabızmı?	sizçaçılışa turamısız?	alaçaçılışa turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of dispersing?	mençaçılışa turmaymıma? çaçılışa turmaymamı?	sençaçılışa turmaymısa?	olçaçılışa turmaymıdı?	bizçaçılışa turmaymıbız? çaçılışa turmaybızmı?	sizçaçılışa turmaymısız?	alaçaçılışa turmaymıdıla?
Simple past (definite)he dispersed	mençaçılışdım	sençaçılışdıng	olçaçılışdı	bizçaçılışdıq	sizçaçılışdığız	alaçaçılışdıla
Simple past (definite)he didn't disperse	mençaçılışmadım	sençaçılışmadıng	olçaçılışmadı	bizçaçılışmadıq	sizçaçılışmadığız	alaçaçılışmadıla
Simple past (definite)did he disperse?	mençaçılışdımmı?	sençaçılışdıngmı?	olçaçılışdımı?	bizçaçılışdıqmı?	sizçaçılışdığızmı?	alaçaçılışdılamı?
Simple past (definite)didn't he disperse?	mençaçılışmadımmı?	sençaçılışmadıngmı?	olçaçılışmadımı?	bizçaçılışmadıqmı?	sizçaçılışmadığızmı?	alaçaçılışmadılamı?
Perfect (past indefinite)he has dispersed	mençaçılışhanma	sençaçılışhansa	olçaçılışhandı	bizçaçılışhanbız	sizçaçılışhansız	alaçaçılışhandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't dispersed	mençaçılışmağanma	sençaçılışmağansa	olçaçılışmağandı	bizçaçılışmağanbız	sizçaçılışmağansız	alaçaçılışmağandıla
Perfect (past indefinite)has he dispersed?	mençaçılışhanmıma? çaçılışhanmamı?	sençaçılışhanmısa?	olçaçılışhanmıdı?	bizçaçılışhanmıbız? çaçılışhanbızmı?	sizçaçılışhanmısız?	alaçaçılışhanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he dispersed?	mençaçılışmağanmıma? çaçılışmağanmamı?	sençaçılışmağanmısa?	olçaçılışmağanmıdı?	bizçaçılışmağanmıbız? çaçılışmağanbızmı?	sizçaçılışmağanmısız?	alaçaçılışmağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will disperse	mençaçılışırma	sençaçılışırsa	olçaçılışır	bizçaçılışırbız	sizçaçılışırsız	alaçaçılışırla
Indefinite future (future I)he won't disperse	mençaçılışmazma	sençaçılışmazsa	olçaçılışmaz	bizçaçılışmazbız	sizçaçılışmazsız	alaçaçılışmazla
Indefinite future (future I)will he disperse?	mençaçılışırmıma? çaçılışırmamı?	sençaçılışırmısa?	olçaçılışırmı?	bizçaçılışırmıbız? çaçılışırbızmı?	sizçaçılışırmısız?	alaçaçılışırmıla?
Indefinite future (future I)won't he disperse?	mençaçılışmazmıma? çaçılışmazmamı?	sençaçılışmazmısa?	olçaçılışmazmı?	bizçaçılışmazmıbız? çaçılışmazbızmı?	sizçaçılışmazmısız?	alaçaçılışmazmıla?
Definite future (future II)he is going to disperse	mençaçılışırıqma	sençaçılışırıqsa	olçaçılışırıqdı	bizçaçılışırıqbız	sizçaçılışırıqsız	alaçaçılışırıqdıla
Definite future (future II)he is not going to disperse	mençaçılışırıq tülme	sençaçılışırıq tülse	olçaçılışırıq tüldü	bizçaçılışırıq tülbüz	sizçaçılışırıq tülsüz	alaçaçılışırıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to disperse?	mençaçılışırıqmıma? çaçılışırıqmamı?	sençaçılışırıqmısa?	olçaçılışırıqmıdı?	bizçaçılışırıqmıbız? çaçılışırıqbızmı?	sizçaçılışırıqmısız?	alaçaçılışırıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to disperse?	mençaçılışırıq tülmüme?	sençaçılışırıq tülmüse?	olçaçılışırıq tülmüdü?	bizçaçılışırıq tülmübüz?	sizçaçılışırıq tülmüsüz?	alaçaçılışırıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of çaçılışırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had dispersed	mençaçılışhan edimçaçılışhanem	sençaçılışhan edingçaçılışhaneng	olçaçılışhan ediçaçılışhaned	bizçaçılışhan edikçaçılışhanek	sizçaçılışhan edigizçaçılışhanegiz	alaçaçılışhan edileçaçılışhanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't dispersed	mençaçılışmağan edimçaçılışmağanem	sençaçılışmağan edingçaçılışmağaneng	olçaçılışmağan ediçaçılışmağaned	bizçaçılışmağan edikçaçılışmağanek	sizçaçılışmağan edigizçaçılışmağanegiz	alaçaçılışmağan edileçaçılışmağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was dispersing	mençaçılışa edimçaçılışaem	sençaçılışa edingçaçılışaeng	olçaçılışa ediçaçılışaed	bizçaçılışa edikçaçılışaek	sizçaçılışa edigizçaçılışaegiz	alaçaçılışa edileçaçılışaelle
Past continuous (imperfect)he wasn't dispersing	mençaçılışmay edimçaçılışmayem	sençaçılışmay edingçaçılışmayeng	olçaçılışmay ediçaçılışmayed	bizçaçılışmay edikçaçılışmayek	sizçaçılışmay edigizçaçılışmayegiz	alaçaçılışmay edileçaçılışmayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to disperse	mençaçılışıwçan edimçaçılışıwçanem	sençaçılışıwçan edingçaçılışıwçaneng	olçaçılışıwçan ediçaçılışıwçaned	bizçaçılışıwçan edikçaçılışıwçanek	sizçaçılışıwçan edigizçaçılışıwçanegiz	alaçaçılışıwçan edileçaçılışıwçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to disperse	mençaçılışıwçan tül edimçaçılışıwçan tül em	sençaçılışıwçan tül edingçaçılışıwçan tül eng	olçaçılışıwçan tül ediçaçılışıwçan tül ed	bizçaçılışıwçan tül edikçaçılışıwçan tül ek	sizçaçılışıwçan tül edigizçaçılışıwçan tül egiz	alaçaçılışıwçan tül edileçaçılışıwçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had dispersed and remained so			olçaçılışıb edi			alaçaçılışıb edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't dispersed			olçaçılışıb tül edi			alaçaçılışıb tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of dispersing	mençaçılışa tura edimçaçılışa turaem	sençaçılışa tura edingçaçılışa turaeng	olçaçılışa tura ediçaçılışa turaed	bizçaçılışa tura edikçaçılışa turaek	sizçaçılışa tura edigizçaçılışa turaegiz	alaçaçılışa tura edileçaçılışa turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of dispersing	mençaçılışa turmay edimçaçılışa turmayem	sençaçılışa turmay edingçaçılışa turmayeng	olçaçılışa turmay ediçaçılışa turmayed	bizçaçılışa turmay edikçaçılışa turmayek	sizçaçılışa turmay edigizçaçılışa turmayegiz	alaçaçılışa turmay edileçaçılışa turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would disperse	mençaçılışır edimçaçılışır em	sençaçılışır edingçaçılışır eng	olçaçılışır ediçaçılışır ed	bizçaçılışır edikçaçılışır ek	sizçaçılışır edigizçaçılışır egiz	alaçaçılışır edileçaçılışır elle
Conditional result (would)he wouldn't disperse	mençaçılışmaz edimçaçılışmaz em	sençaçılışmaz edingçaçılışmaz eng	olçaçılışmaz ediçaçılışmaz ed	bizçaçılışmaz edikçaçılışmaz ek	sizçaçılışmaz edigizçaçılışmaz egiz	alaçaçılışmaz edileçaçılışmaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have dispersed	mençaçılışırıq edimçaçılışırıq em	sençaçılışırıq edingçaçılışırıq eng	olçaçılışırıq ediçaçılışırıq ed	bizçaçılışırıq edikçaçılışırıq ek	sizçaçılışırıq edigizçaçılışırıq egiz	alaçaçılışırıq edileçaçılışırıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have dispersed	mençaçılışırıq tül edimçaçılışırıq tül em	sençaçılışırıq tül edingçaçılışırıq tül eng	olçaçılışırıq tül ediçaçılışırıq tül ed	bizçaçılışırıq tül edikçaçılışırıq tül ek	sizçaçılışırıq tül edigizçaçılışırıq tül egiz	alaçaçılışırıq tül edileçaçılışırıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of çaçılışırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he disperses	mençaçılışsam	sençaçılışsang	olçaçılışsa	bizçaçılışsaq	sizçaçılışsağız	alaçaçılışsala
Conditionalif he doesn't disperse	mençaçılışmasam	sençaçılışmasang	olçaçılışmasa	bizçaçılışmasaq	sizçaçılışmasağız	alaçaçılışmasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is dispersing	mençaçılışa esem	sençaçılışa eseng	olçaçılışa ese	bizçaçılışa esek	sizçaçılışa esegiz	alaçaçılışa esele
Conditional, present realif he is not dispersing	mençaçılışmay esem	sençaçılışmay eseng	olçaçılışmay ese	bizçaçılışmay esek	sizçaçılışmay esegiz	alaçaçılışmay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he dispersed	mençaçılışsam ediçaçılışsam ed	sençaçılışsang ediçaçılışsang ed	olçaçılışsa ediçaçılışsaed	bizçaçılışsaq ediçaçılışsaq ed	sizçaçılışsağız ediçaçılışsağız ed	alaçaçılışsala ediçaçılışsalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't disperse	mençaçılışmasam ediçaçılışmasam ed	sençaçılışmasang ediçaçılışmasang ed	olçaçılışmasa ediçaçılışmasaed	bizçaçılışmasaq ediçaçılışmasaq ed	sizçaçılışmasağız ediçaçılışmasağız ed	alaçaçılışmasala ediçaçılışmasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he dispersed	mençaçılışdım esem	sençaçılışdıng eseng	olçaçılışdı ese	bizçaçılışdıq esek	sizçaçılışdığız esegiz	alaçaçılışdıla esele
Conditional, definite past¹if he didn't disperse	mençaçılışmadım esem	sençaçılışmadıng eseng	olçaçılışmadı ese	bizçaçılışmadıq esek	sizçaçılışmadığız esegiz	alaçaçılışmadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he did disperse (indeed)	mençaçılışhan esem	sençaçılışhan eseng	olçaçılışhan ese	bizçaçılışhan esek	sizçaçılışhan esegiz	alaçaçılışhan esele
Conditional, past realif he didn't disperse (indeed)	mençaçılışmağan esem	sençaçılışmağan eseng	olçaçılışmağan ese	bizçaçılışmağan esek	sizçaçılışmağan esegiz	alaçaçılışmağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had dispersed	mençaçılışhan bolsam	sençaçılışhan bolsang	olçaçılışhan bolsa	bizçaçılışhan bolsaq	sizçaçılışhan bolsağız	alaçaçılışhan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't dispersed	mençaçılışmağan bolsam	sençaçılışmağan bolsang	olçaçılışmağan bolsa	bizçaçılışmağan bolsaq	sizçaçılışmağan bolsağız	alaçaçılışmağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had dispersed	mençaçılışhan bolsam ediçaçılışhan bolsam ed	sençaçılışhan bolsang ediçaçılışhan bolsang ed	olçaçılışhan bolsa ediçaçılışhan bolsaed	bizçaçılışhan bolsaq ediçaçılışhan bolsaq ed	sizçaçılışhan bolsağız ediçaçılışhan bolsağız ed	alaçaçılışhan bolsala ediçaçılışhan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't dispersed	mençaçılışmağan bolsam ediçaçılışmağan bolsam ed	sençaçılışmağan bolsang ediçaçılışmağan bolsang ed	olçaçılışmağan bolsa ediçaçılışmağan bolsaed	bizçaçılışmağan bolsaq ediçaçılışmağan bolsaq ed	sizçaçılışmağan bolsağız ediçaçılışmağan bolsağız ed	alaçaçılışmağan bolsala ediçaçılışmağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will disperse	mençaçılışır esem	sençaçılışır eseng	olçaçılışır ese	bizçaçılışır esek	sizçaçılışır esegiz	alaçaçılışır esele
Conditional, aoristif he won't disperse	mençaçılışmaz esem	sençaçılışmaz eseng	olçaçılışmaz ese	bizçaçılışmaz esek	sizçaçılışmaz esegiz	alaçaçılışmaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to disperse	mençaçılışırıq esem	sençaçılışırıq eseng	olçaçılışırıq ese	bizçaçılışırıq esek	sizçaçılışırıq esegiz	alaçaçılışırıq esele
Conditional, futureif he is not going to disperse	mençaçılışırıq tül esem	sençaçılışırıq tül eseng	olçaçılışırıq tül ese	bizçaçılışırıq tül esek	sizçaçılışırıq tül esegiz	alaçaçılışırıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to disperse	mençaçılışırıq bolsam	sençaçılışırıq bolsang	olçaçılışırıq bolsa	bizçaçılışırıq bolsaq	sizçaçılışırıq bolsağız	alaçaçılışırıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to disperse	mençaçılışmazlıq bolsam	sençaçılışmazlıq bolsang	olçaçılışmazlıq bolsa	bizçaçılışmazlıq bolsaq	sizçaçılışmazlıq bolsağız	alaçaçılışmazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso çaçılışdıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of çaçılışırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be dispersing	mençaçılışa bolurma	sençaçılışa bolursa	olçaçılışa bolur	bizçaçılışa bolurbuz	sizçaçılışa bolursuz	alaçaçılışa bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be dispersing	mençaçılışmay bolurma	sençaçılışmay bolursa	olçaçılışmay bolur	bizçaçılışmay bolurbuz	sizçaçılışmay bolursuz	alaçaçılışmay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of dispersing	mençaçılışa tura bolurma	sençaçılışa tura bolursa	olçaçılışa tura bolur	bizçaçılışa tura bolurbuz	sizçaçılışa tura bolursuz	alaçaçılışa tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not dispersing	mençaçılışmay tura bolurma	sençaçılışmay tura bolursa	olçaçılışmay tura bolur	bizçaçılışmay tura bolurbuz	sizçaçılışmay tura bolursuz	alaçaçılışmay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have dispersed	mençaçılışhan bolurma	sençaçılışhan bolursa	olçaçılışhan bolur	bizçaçılışhan bolurbuz	sizçaçılışhan bolursuz	alaçaçılışhan bolurla
Inference (must have)he must not have dispersed	mençaçılışmağan bolurma	sençaçılışmağan bolursa	olçaçılışmağan bolur	bizçaçılışmağan bolurbuz	sizçaçılışmağan bolursuz	alaçaçılışmağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to disperse	mençaçılışırıq bolurma	sençaçılışırıq bolursa	olçaçılışırıq bolur	bizçaçılışırıq bolurbuz	sizçaçılışırıq bolursuz	alaçaçılışırıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to disperse	mençaçılışmazlıq bolurma	sençaçılışmazlıq bolursa	olçaçılışmazlıq bolur	bizçaçılışmazlıq bolurbuz	sizçaçılışmazlıq bolursuz	alaçaçılışmazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of çaçılışırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it disperse	mençaçılışayım	sençaçılış!	olçaçılışsın	bizçaçılışayıq	sizçaçılışığız!	alaçaçılışsınla
Commands & suggestionslet him/her/it not disperse	mençaçılışmayım	sençaçılışma!	olçaçılışmasın	bizçaçılışmayıq	sizçaçılışmağız!	alaçaçılışmasınla
Commands & suggestionsshould he disperse?	mençaçılışayımmı?		olçaçılışsınmı?	bizçaçılışayıqmı?		alaçaçılışsınlamı?
Commands & suggestionsshould he not disperse?	mençaçılışmayımmı?		olçaçılışmasınmı?	bizçaçılışmayıqmı?		alaçaçılışmasınlamı?
Requestsdo let him/her/it disperse		sençaçılışçı²	olçaçılışsınçı		sizçaçılışçığız	alaçaçılışsınlaçı
Requestsdo let him/her/it not disperse		sençaçılışmaçı²	olçaçılışmasınçı		sizçaçılışmaçığız	alaçaçılışmasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you disperse		sençaçılışhınçaçılışhı
Blessings & curses — may you…may you not disperse		sençaçılışmağınçaçılışmağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he dispersed	mençaçılışhay edim çaçılışha edim	sençaçılışhay eding çaçılışha eding	olçaçılışhay edi çaçılışha edi	bizçaçılışhay edik çaçılışha edik	sizçaçılışhay edigiz çaçılışha edigiz	alaçaçılışhay edile çaçılışha edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he did not disperse	mençaçılışmağay edim çaçılışmağa edim	sençaçılışmağay eding çaçılışmağa eding	olçaçılışmağay edi çaçılışmağa edi	bizçaçılışmağay edik çaçılışmağa edik	sizçaçılışmağay edigiz çaçılışmağa edigiz	alaçaçılışmağay edile çaçılışmağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to disperse	mençaçılışmağa qoyayımçaçılışma qoyayım	sençaçılışmağa qoy!çaçılışma qoy!	olçaçılışmağa qoysunçaçılışma qoysun	bizçaçılışmağa qoyayıqçaçılışma qoyayıq	sizçaçılışmağa qoyuğuz!çaçılışma qoyuğuz!	alaçaçılışmağa qoysunlaçaçılışma qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to disperse	mençaçılışmağa qoymayımçaçılışma qoymayım	sençaçılışmağa qoyma!çaçılışma qoyma!	olçaçılışmağa qoymasınçaçılışma qoymasın	bizçaçılışmağa qoymayıqçaçılışma qoymayıq	sizçaçılışmağa qoymağız!çaçılışma qoymağız!	alaçaçılışmağa qoymasınlaçaçılışma qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to disperse?	mençaçılışmağa qoyayımmı?çaçılışma qoyayımmı?		olçaçılışmağa qoysunmu?çaçılışma qoysunmu?	bizçaçılışmağa qoyayıqmı?çaçılışma qoyayıqmı?		alaçaçılışmağa qoysunlamı?çaçılışma qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to disperse?	mençaçılışmağa qoymayımmı?çaçılışma qoymayımmı?		olçaçılışmağa qoymasınmı?çaçılışma qoymasınmı?	bizçaçılışmağa qoymayıqmı?çaçılışma qoymayıqmı?		alaçaçılışmağa qoymasınlamı?çaçılışma qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to disperse	mençaçılışmağa qoyamaçaçılışma qoyama	sençaçılışmağa qoyasaçaçılışma qoyasa	olçaçılışmağa qoyadıçaçılışma qoyadı	bizçaçılışmağa qoyabızçaçılışma qoyabız	sizçaçılışmağa qoyasızçaçılışma qoyasız	alaçaçılışmağa qoyadılaçaçılışma qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to disperse	mençaçılışmağa qoymaymaçaçılışma qoymayma	sençaçılışmağa qoymaysaçaçılışma qoymaysa	olçaçılışmağa qoymaydıçaçılışma qoymaydı	bizçaçılışmağa qoymaybızçaçılışma qoymaybız	sizçaçılışmağa qoymaysızçaçılışma qoymaysız	alaçaçılışmağa qoymaydılaçaçılışma qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to disperse?	mençaçılışmağa qoyamıma?çaçılışma qoyamıma?	sençaçılışmağa qoyamısa?çaçılışma qoyamısa?	olçaçılışmağa qoyamıdı?çaçılışma qoyamıdı?	bizçaçılışmağa qoyamıbız?çaçılışma qoyamıbız?	sizçaçılışmağa qoyamısız?çaçılışma qoyamısız?	alaçaçılışmağa qoyamıdıla?çaçılışma qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to disperse?	mençaçılışmağa qoymaymıma?çaçılışma qoymaymıma?	sençaçılışmağa qoymaymısa?çaçılışma qoymaymısa?	olçaçılışmağa qoymaymıdı?çaçılışma qoymaymıdı?	bizçaçılışmağa qoymaymıbız?çaçılışma qoymaymıbız?	sizçaçılışmağa qoymaymısız?çaçılışma qoymaymısız?	alaçaçılışmağa qoymaymıdıla?çaçılışma qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to disperse	mençaçılışmağa qoydumçaçılışma qoydum	sençaçılışmağa qoydungçaçılışma qoydung	olçaçılışmağa qoyduçaçılışma qoydu	bizçaçılışmağa qoyduqçaçılışma qoyduq	sizçaçılışmağa qoyduğuzçaçılışma qoyduğuz	alaçaçılışmağa qoydulaçaçılışma qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to disperse	mençaçılışmağa qoymadımçaçılışma qoymadım	sençaçılışmağa qoymadıngçaçılışma qoymadıng	olçaçılışmağa qoymadıçaçılışma qoymadı	bizçaçılışmağa qoymadıqçaçılışma qoymadıq	sizçaçılışmağa qoymadığızçaçılışma qoymadığız	alaçaçılışmağa qoymadılaçaçılışma qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to disperse?	mençaçılışmağa qoydummu?çaçılışma qoydummu?	sençaçılışmağa qoydungmu?çaçılışma qoydungmu?	olçaçılışmağa qoydumu?çaçılışma qoydumu?	bizçaçılışmağa qoyduqmu?çaçılışma qoyduqmu?	sizçaçılışmağa qoyduğuzmu?çaçılışma qoyduğuzmu?	alaçaçılışmağa qoydulamı?çaçılışma qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to disperse?	mençaçılışmağa qoymadımmı?çaçılışma qoymadımmı?	sençaçılışmağa qoymadıngmı?çaçılışma qoymadıngmı?	olçaçılışmağa qoymadımı?çaçılışma qoymadımı?	bizçaçılışmağa qoymadıqmı?çaçılışma qoymadıqmı?	sizçaçılışmağa qoymadığızmı?çaçılışma qoymadığızmı?	alaçaçılışmağa qoymadılamı?çaçılışma qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of çaçılışırğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can disperse	mençaçılışalama	sençaçılışalasa	olçaçılışaladı	bizçaçılışalabız	sizçaçılışalasız	alaçaçılışaladıla
Ability — presenthe can't disperse	mençaçılışalmayma	sençaçılışalmaysa	olçaçılışalmaydı	bizçaçılışalmaybız	sizçaçılışalmaysız	alaçaçılışalmaydıla
Ability — presentcan he disperse?	mençaçılışalamıma? çaçılışalamamı?	sençaçılışalamısa?	olçaçılışalamıdı?	bizçaçılışalamıbız? çaçılışalabızmı?	sizçaçılışalamısız?	alaçaçılışalamıdıla?
Ability — presentcan't he disperse?	mençaçılışalmaymıma? çaçılışalmaymamı?	sençaçılışalmaymısa?	olçaçılışalmaymıdı?	bizçaçılışalmaymıbız? çaçılışalmaybızmı?	sizçaçılışalmaymısız?	alaçaçılışalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can disperse	mençaçılışalsam	sençaçılışalsang	olçaçılışalsa	bizçaçılışalsaq	sizçaçılışalsağız	alaçaçılışalsala
Ability — if I can…if he can't disperse	mençaçılışalmasam	sençaçılışalmasang	olçaçılışalmasa	bizçaçılışalmasaq	sizçaçılışalmasağız	alaçaçılışalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to disperse	mençaçılışaldım	sençaçılışaldıng	olçaçılışaldı	bizçaçılışaldıq	sizçaçılışaldığız	alaçaçılışaldıla
Ability — simple pasthe could not disperse	mençaçılışalmadım	sençaçılışalmadıng	olçaçılışalmadı	bizçaçılışalmadıq	sizçaçılışalmadığız	alaçaçılışalmadıla
Ability — simple pastwas he able to disperse?	mençaçılışaldımmı?	sençaçılışaldıngmı?	olçaçılışaldımı?	bizçaçılışaldıqmı?	sizçaçılışaldığızmı?	alaçaçılışaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he disperse?	mençaçılışalmadımmı?	sençaçılışalmadıngmı?	olçaçılışalmadımı?	bizçaçılışalmadıqmı?	sizçaçılışalmadığızmı?	alaçaçılışalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to disperse	mençaçılışalğanma	sençaçılışalğansa	olçaçılışalğandı	bizçaçılışalğanbız	sizçaçılışalğansız	alaçaçılışalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to disperse	mençaçılışalmağanma	sençaçılışalmağansa	olçaçılışalmağandı	bizçaçılışalmağanbız	sizçaçılışalmağansız	alaçaçılışalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to disperse?	mençaçılışalğanmıma? çaçılışalğanmamı?	sençaçılışalğanmısa?	olçaçılışalğanmıdı?	bizçaçılışalğanmıbız? çaçılışalğanbızmı?	sizçaçılışalğanmısız?	alaçaçılışalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to disperse?	mençaçılışalmağanmıma? çaçılışalmağanmamı?	sençaçılışalmağanmısa?	olçaçılışalmağanmıdı?	bizçaçılışalmağanmıbız? çaçılışalmağanbızmı?	sizçaçılışalmağanmısız?	alaçaçılışalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to disperse	mençaçılışalğan edimçaçılışalğanem	sençaçılışalğan edingçaçılışalğaneng	olçaçılışalğan ediçaçılışalğaned	bizçaçılışalğan edikçaçılışalğanek	sizçaçılışalğan edigizçaçılışalğanegiz	alaçaçılışalğan edileçaçılışalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to disperse	mençaçılışalmağan edimçaçılışalmağanem	sençaçılışalmağan edingçaçılışalmağaneng	olçaçılışalmağan ediçaçılışalmağaned	bizçaçılışalmağan edikçaçılışalmağanek	sizçaçılışalmağan edigizçaçılışalmağanegiz	alaçaçılışalmağan edileçaçılışalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could disperse	mençaçılışala edimçaçılışalaem	sençaçılışala edingçaçılışalaeng	olçaçılışala ediçaçılışalaed	bizçaçılışala edikçaçılışalaek	sizçaçılışala edigizçaçılışalaegiz	alaçaçılışala edileçaçılışalaelle
Ability — past backgroundhe could not disperse	mençaçılışalmay edimçaçılışalmayem	sençaçılışalmay edingçaçılışalmayeng	olçaçılışalmay ediçaçılışalmayed	bizçaçılışalmay edikçaçılışalmayek	sizçaçılışalmay edigizçaçılışalmayegiz	alaçaçılışalmay edileçaçılışalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to disperse	mençaçılışalırma	sençaçılışalırsa	olçaçılışalır	bizçaçılışalırbız	sizçaçılışalırsız	alaçaçılışalırla
Ability — future Ihe won't be able to disperse	mençaçılışalmazma	sençaçılışalmazsa	olçaçılışalmaz	bizçaçılışalmazbız	sizçaçılışalmazsız	alaçaçılışalmazla
Ability — future Iwill he be able to disperse?	mençaçılışalırmıma? çaçılışalırmamı?	sençaçılışalırmısa?	olçaçılışalırmı?	bizçaçılışalırmıbız? çaçılışalırbızmı?	sizçaçılışalırmısız?	alaçaçılışalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to disperse?	mençaçılışalmazmıma? çaçılışalmazmamı?	sençaçılışalmazmısa?	olçaçılışalmazmı?	bizçaçılışalmazmıbız? çaçılışalmazbızmı?	sizçaçılışalmazmısız?	alaçaçılışalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to disperse	mençaçılışallıqma	sençaçılışallıqsa	olçaçılışallıqdı	bizçaçılışallıqbız	sizçaçılışallıqsız	alaçaçılışallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to disperse	mençaçılışallıq tülme	sençaçılışallıq tülse	olçaçılışallıq tüldü	bizçaçılışallıq tülbüz	sizçaçılışallıq tülsüz	alaçaçılışallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to disperse?	mençaçılışallıqmıma? çaçılışallıqmamı?	sençaçılışallıqmısa?	olçaçılışallıqmıdı?	bizçaçılışallıqmıbız? çaçılışallıqbızmı?	sizçaçılışallıqmısız?	alaçaçılışallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to disperse?	mençaçılışallıq tülmüme?	sençaçılışallıq tülmüse?	olçaçılışallıq tülmüdü?	bizçaçılışallıq tülmübüz?	sizçaçılışallıq tülmüsüz?	alaçaçılışallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to disperse	mençaçılışalır edimçaçılışalır em	sençaçılışalır edingçaçılışalır eng	olçaçılışalır ediçaçılışalır ed	bizçaçılışalır edikçaçılışalır ek	sizçaçılışalır edigizçaçılışalır egiz	alaçaçılışalır edileçaçılışalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to disperse	mençaçılışalmaz edimçaçılışalmaz em	sençaçılışalmaz edingçaçılışalmaz eng	olçaçılışalmaz ediçaçılışalmaz ed	bizçaçılışalmaz edikçaçılışalmaz ek	sizçaçılışalmaz edigizçaçılışalmaz egiz	alaçaçılışalmaz edileçaçılışalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to disperse		sençaçılışalğınçaçılışalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to disperse		sençaçılışalmağınçaçılışalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of çaçılışırğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be dispersing	mençaçılışa bolmazma	sençaçılışa bolmazsa	olçaçılışa bolmaz	bizçaçılışa bolmazbız	sizçaçılışa bolmazsız	alaçaçılışa bolmazla
Inference, present — double negationhe must be dispersing (emphatic)	mençaçılışmay bolmazma	sençaçılışmay bolmazsa	olçaçılışmay bolmaz	bizçaçılışmay bolmazbız	sizçaçılışmay bolmazsız	alaçaçılışmay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of dispersing	mençaçılışa tura bolmazma	sençaçılışa tura bolmazsa	olçaçılışa tura bolmaz	bizçaçılışa tura bolmazbız	sizçaçılışa tura bolmazsız	alaçaçılışa tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not dispersing (emphatic)	mençaçılışmay tura bolmazma	sençaçılışmay tura bolmazsa	olçaçılışmay tura bolmaz	bizçaçılışmay tura bolmazbız	sizçaçılışmay tura bolmazsız	alaçaçılışmay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not dispersing	mençaçılışmay turama	sençaçılışmay turasa	olçaçılışmay turadı	bizçaçılışmay turabız	sizçaçılışmay turasız	alaçaçılışmay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not dispersing	mençaçılışmay turmayma	sençaçılışmay turmaysa	olçaçılışmay turmaydı	bizçaçılışmay turmaybız	sizçaçılışmay turmaysız	alaçaçılışmay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not dispersing?	mençaçılışmay turmaymıma	sençaçılışmay turmaymısa	olçaçılışmay turmaymıdı	bizçaçılışmay turmaymıbız	sizçaçılışmay turmaymısız	alaçaçılışmay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have dispersed	mençaçılışhan bolmazma	sençaçılışhan bolmazsa	olçaçılışhan bolmaz	bizçaçılışhan bolmazbız	sizçaçılışhan bolmazsız	alaçaçılışhan bolmazla
Inference — double negationhe must have dispersed (emphatic)	mençaçılışmağan bolmazma	sençaçılışmağan bolmazsa	olçaçılışmağan bolmaz	bizçaçılışmağan bolmazbız	sizçaçılışmağan bolmazsız	alaçaçılışmağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had dispersed	mençaçılışhan bolmasam	sençaçılışhan bolmasang	olçaçılışhan bolmasa	bizçaçılışhan bolmasaq	sizçaçılışhan bolmasağız	alaçaçılışhan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't dispersed	mençaçılışmağan bolmasam	sençaçılışmağan bolmasang	olçaçılışmağan bolmasa	bizçaçılışmağan bolmasaq	sizçaçılışmağan bolmasağız	alaçaçılışmağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to disperse	mençaçılışırıq bolmazma	sençaçılışırıq bolmazsa	olçaçılışırıq bolmaz	bizçaçılışırıq bolmazbız	sizçaçılışırıq bolmazsız	alaçaçılışırıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to disperse (emphatic)	mençaçılışmazlıq bolmazma	sençaçılışmazlıq bolmazsa	olçaçılışmazlıq bolmaz	bizçaçılışmazlıq bolmazbız	sizçaçılışmazlıq bolmazsız	alaçaçılışmazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to disperse	mençaçılışırıq bolmasam	sençaçılışırıq bolmasang	olçaçılışırıq bolmasa	bizçaçılışırıq bolmasaq	sizçaçılışırıq bolmasağız	alaçaçılışırıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to disperse	mençaçılışmazlıq bolmasam	sençaçılışmazlıq bolmasang	olçaçılışmazlıq bolmasa	bizçaçılışmazlıq bolmasaq	sizçaçılışmazlıq bolmasağız	alaçaçılışmazlıq bolmasala