çıqırdawuq
/tʃɯqɯrdawuq/ · plural çıqırdawuqla
1. rattle, a child's noisy toy; clapper — With the verb çıqırdatırğa it means shake a rattle.
- çıqırdawuqnu çıqırdatırğa — to shake a rattle
- çıqırdawuq bla oynağan sabiy — a child playing with a rattle
2. creaky, squeaky, crackling
- çıqırdawuq eşik — a creaky door
- çıqırdawuq arba — a creaky cart
- eski çıqırdawuq tapçanŋa olturadı — sits down on an old creaky plank bed
As a noun
Cases and owners
Singular
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | çıqırdawuqthe rattle | çıqırdawuğummy rattle | çıqırdawuğuŋyour rattle | çıqırdawuğuhis rattle | çıqırdawuğubuzour rattle | çıqırdawuğuğuzyou all's rattle | çıqırdawuqlarıtheir rattles |
| Genitive | çıqırdawuqnuthe rattle's | çıqırdawuğumumy rattle's | çıqırdawuğuŋuyour rattle's | çıqırdawuğunuhis rattle's | çıqırdawuğubuznuour rattle's | çıqırdawuğuğuznuyou all's rattle's | çıqırdawuqlarınıtheir rattles' |
| Accusative | çıqırdawuqnuthe rattle (as the object) | çıqırdawuğumumy rattle (as the object) | çıqırdawuğuŋuyour rattle (as the object) | çıqırdawuğunhis rattle (as the object) | çıqırdawuğubuznuour rattle (as the object) | çıqırdawuğuğuznuyou all's rattle (as the object) | çıqırdawuqlarıntheir rattles (as the object) |
| Dative | çıqırdawuqğato the rattle | çıqırdawuğumato my rattle | çıqırdawuğuŋato your rattle | çıqırdawuğunato his rattle | çıqırdawuğubuzğato our rattle | çıqırdawuğuğuzğato you all's rattle | çıqırdawuqlarınato their rattles |
| Locative | çıqırdawuqdain / at the rattle | çıqırdawuğumdain / at my rattle | çıqırdawuğuŋdain / at your rattle | çıqırdawuğundain / at his rattle | çıqırdawuğubuzdain / at our rattle | çıqırdawuğuğuzdain / at you all's rattle | çıqırdawuqlarındain / at their rattles |
| Ablative | çıqırdawuqdanfrom the rattle | çıqırdawuğumdanfrom my rattle | çıqırdawuğuŋdanfrom your rattle | çıqırdawuğundanfrom his rattle | çıqırdawuğubuzdanfrom our rattle | çıqırdawuğuğuzdanfrom you all's rattle | çıqırdawuqlarındanfrom their rattles |
Plural
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | çıqırdawuqlathe rattles | çıqırdawuqlarımmy rattles | çıqırdawuqlarıŋyour rattles | çıqırdawuqlarıhis rattles | çıqırdawuqlarıbızour rattles | çıqırdawuqlarığızyou all's rattles | çıqırdawuqlarıtheir rattles |
| Genitive | çıqırdawuqlanıthe rattles' | çıqırdawuqlarımımy rattles' | çıqırdawuqlarıŋıyour rattles' | çıqırdawuqlarınıhis rattles' | çıqırdawuqlarıbıznıour rattles' | çıqırdawuqlarığıznıyou all's rattles' | çıqırdawuqlarınıtheir rattles' |
| Accusative | çıqırdawuqlanıthe rattles (as the object) | çıqırdawuqlarımımy rattles (as the object) | çıqırdawuqlarıŋıyour rattles (as the object) | çıqırdawuqlarınhis rattles (as the object) | çıqırdawuqlarıbıznıour rattles (as the object) | çıqırdawuqlarığıznıyou all's rattles (as the object) | çıqırdawuqlarıntheir rattles (as the object) |
| Dative | çıqırdawuqlağato the rattles | çıqırdawuqlarımato my rattles | çıqırdawuqlarıŋato your rattles | çıqırdawuqlarınato his rattles | çıqırdawuqlarıbızğato our rattles | çıqırdawuqlarığızğato you all's rattles | çıqırdawuqlarınato their rattles |
| Locative | çıqırdawuqladain / at the rattles | çıqırdawuqlarımdain / at my rattles | çıqırdawuqlarıŋdain / at your rattles | çıqırdawuqlarındain / at his rattles | çıqırdawuqlarıbızdain / at our rattles | çıqırdawuqlarığızdain / at you all's rattles | çıqırdawuqlarındain / at their rattles |
| Ablative | çıqırdawuqladanfrom the rattles | çıqırdawuqlarımdanfrom my rattles | çıqırdawuqlarıŋdanfrom your rattles | çıqırdawuqlarındanfrom his rattles | çıqırdawuqlarıbızdanfrom our rattles | çıqırdawuqlarığızdanfrom you all's rattles | çıqırdawuqlarındanfrom their rattles |
The overlap in the last rows is real, not a mistake: çıqırdawuqları can mean "his / her rattles", "their rattle", or "their rattles" — context decides.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | çıqırdawuqmaI am creaky | çıqırdawuqsayou are creaky | çıqırdawuqduhe is creaky | çıqırdawuqbuzwe are creaky | çıqırdawuqsuzyou all are creaky | çıqırdawuqdulathey are creaky |
| comparative — more | çıqırdawuğuraqmaI am creakier | çıqırdawuğuraqsayou are creakier | çıqırdawuğuraqdıhe is creakier | çıqırdawuğuraqbızwe are creakier | çıqırdawuğuraqsızyou all are creakier | çıqırdawuğuraqdılathey are creakier |
| intensifier — very | bek çıqırdawuqmaI am very creaky | bek çıqırdawuqsayou are very creaky | bek çıqırdawuqduhe is very creaky | bek çıqırdawuqbuzwe are very creaky | bek çıqırdawuqsuzyou all are very creaky | bek çıqırdawuqdulathey are very creaky |
| superlative — most | em çıqırdawuqmaI am the creakiest | em çıqırdawuqsayou are the creakiest | em çıqırdawuqduhe is the creakiest | em çıqırdawuqbuzwe are the creakiest | em çıqırdawuqsuzyou all are the creakiest | em çıqırdawuqdulathey are the creakiest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden çıqırdawuqdu — "compared to me, he is creaky."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki çıqırdawuqdumine is creaky | seniki çıqırdawuqduyours is creaky | anıqı çıqırdawuqduhis is creaky | bizniki çıqırdawuqduours is creaky | sizniki çıqırdawuqduyours (pl.) is creaky | alanıqı çıqırdawuqdutheirs is creaky |
| comparative — more | meniki çıqırdawuğuraqdımine is creakier | seniki çıqırdawuğuraqdıyours is creakier | anıqı çıqırdawuğuraqdıhis is creakier | bizniki çıqırdawuğuraqdıours is creakier | sizniki çıqırdawuğuraqdıyours (pl.) is creakier | alanıqı çıqırdawuğuraqdıtheirs is creakier |
| intensifier — very | meniki bek çıqırdawuqdumine is very creaky | seniki bek çıqırdawuqduyours is very creaky | anıqı bek çıqırdawuqduhis is very creaky | bizniki bek çıqırdawuqduours is very creaky | sizniki bek çıqırdawuqduyours (pl.) is very creaky | alanıqı bek çıqırdawuqdutheirs is very creaky |
| superlative — most | meniki em çıqırdawuqdumine is the creakiest | seniki em çıqırdawuqduyours is the creakiest | anıqı em çıqırdawuqduhis is the creakiest | bizniki em çıqırdawuqduours is the creakiest | sizniki em çıqırdawuqduyours (pl.) is the creakiest | alanıqı em çıqırdawuqdutheirs is the creakiest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile çıqırdawuqdulamine are creaky | senikile çıqırdawuqdulayours are creaky | anıqıla çıqırdawuqdulahis are creaky | biznikile çıqırdawuqdulaours are creaky | siznikile çıqırdawuqdulayours (pl.) are creaky | alanıqıla çıqırdawuqdulatheirs are creaky |
| comparative — more | menikile çıqırdawuğuraqdılamine are creakier | senikile çıqırdawuğuraqdılayours are creakier | anıqıla çıqırdawuğuraqdılahis are creakier | biznikile çıqırdawuğuraqdılaours are creakier | siznikile çıqırdawuğuraqdılayours (pl.) are creakier | alanıqıla çıqırdawuğuraqdılatheirs are creakier |
| intensifier — very | menikile bek çıqırdawuqdulamine are very creaky | senikile bek çıqırdawuqdulayours are very creaky | anıqıla bek çıqırdawuqdulahis are very creaky | biznikile bek çıqırdawuqdulaours are very creaky | siznikile bek çıqırdawuqdulayours (pl.) are very creaky | alanıqıla bek çıqırdawuqdulatheirs are very creaky |
| superlative — most | menikile em çıqırdawuqdulamine are the creakiest | senikile em çıqırdawuqdulayours are the creakiest | anıqıla em çıqırdawuqdulahis are the creakiest | biznikile em çıqırdawuqdulaours are the creakiest | siznikile em çıqırdawuqdulayours (pl.) are the creakiest | alanıqıla em çıqırdawuqdulatheirs are the creakiest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu çıqırdawuqdu, bıla çıqırdawuqdula. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".