çüyre
/tʃyjre/
1. inside out, wrong way round, reversed
- çüyre kiyim — clothes put on inside out
- kölegi çüyredi — his shirt is inside out
- çüyre janı — the reverse side
2. inside out, the wrong way round, at cross purposes
- çüyre söleşirge — to talk at cross purposes
- çüyre aylandırırğa — to turn something inside out
3. the wrong side, reverse, back (of cloth)
- kölekni çüyresi — the wrong side of the shirt
- tonnu çüyresin aylandırırğa — to turn the coat inside out
- çüyresinde jazılıbdı — it is written on the reverse
4. contrary, perverse, obstinate, wrong-headed
- çüyre adam — an obstinate man
- çüyre qılıq — an obstinate character
- çüyre iş — a perverse business
5. In the expression tonun çüyresine kiyerge, to become angry or display one's displeasure.
As an adjective
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are inside out | mençüyreme | sençüyrese | olçüyredi | bizçüyrebiz | sizçüyresiz | alaçüyredile |
| comparative — moream/is/are more inside out | mençüyrerekme | sençüyrerekse | olçüyrerekdi | bizçüyrerekbiz | sizçüyrereksiz | alaçüyrerekdile |
| intensifier — veryam/is/are very inside out | menbek çüyreme | senbek çüyrese | olbek çüyredi | bizbek çüyrebiz | sizbek çüyresiz | alabek çüyredile |
| superlative — mostam/is/are the most inside out | menem çüyreme | senem çüyrese | olem çüyredi | bizem çüyrebiz | sizem çüyresiz | alaem çüyredile |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden çüyredi — "compared to me, he is inside out."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are inside out | menikimeniki çüyredi | senikiseniki çüyredi | anıqıanıqı çüyredi | biznikibizniki çüyredi | siznikisizniki çüyredi | alanıqıalanıqı çüyredi |
| comparative — moreis / are more inside out | menikimeniki çüyrerekdi | senikiseniki çüyrerekdi | anıqıanıqı çüyrerekdi | biznikibizniki çüyrerekdi | siznikisizniki çüyrerekdi | alanıqıalanıqı çüyrerekdi |
| intensifier — veryis / are very inside out | menikimeniki bek çüyredi | senikiseniki bek çüyredi | anıqıanıqı bek çüyredi | biznikibizniki bek çüyredi | siznikisizniki bek çüyredi | alanıqıalanıqı bek çüyredi |
| superlative — mostis / are the most inside out | menikimeniki em çüyredi | senikiseniki em çüyredi | anıqıanıqı em çüyredi | biznikibizniki em çüyredi | siznikisizniki em çüyredi | alanıqıalanıqı em çüyredi |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are inside out | menikilemenikile çüyredile | senikilesenikile çüyredile | anıqılaanıqıla çüyredile | biznikilebiznikile çüyredile | siznikilesiznikile çüyredile | alanıqılaalanıqıla çüyredile |
| comparative — moreis / are more inside out | menikilemenikile çüyrerekdile | senikilesenikile çüyrerekdile | anıqılaanıqıla çüyrerekdile | biznikilebiznikile çüyrerekdile | siznikilesiznikile çüyrerekdile | alanıqılaalanıqıla çüyrerekdile |
| intensifier — veryis / are very inside out | menikilemenikile bek çüyredile | senikilesenikile bek çüyredile | anıqılaanıqıla bek çüyredile | biznikilebiznikile bek çüyredile | siznikilesiznikile bek çüyredile | alanıqılaalanıqıla bek çüyredile |
| superlative — mostis / are the most inside out | menikilemenikile em çüyredile | senikilesenikile em çüyredile | anıqılaanıqıla em çüyredile | biznikilebiznikile em çüyredile | siznikilesiznikile em çüyredile | alanıqılaalanıqıla em çüyredile |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu çüyredi, bıla çüyredile. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".
As a noun
Cases and owners
| Case | —plain | menimy | seniyour | anıhis / her | bizniour | sizniyou all's | alanıtheir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominativethe reverse | —çüyre | meniçüyrem | seniçüyreng | anıçüyresi | bizniçüyrebiz | sizniçüyregiz | alanıçüyreleri |
| Genitivethe reverse's | —çüyreni | meniçüyremi | seniçüyrengi | anıçüyresini | bizniçüyrebizni | sizniçüyregizni | alanıçüyrelerini |
| Accusativethe reverse (as the object) | —çüyreni | meniçüyremi | seniçüyrengi | anıçüyresin | bizniçüyrebizni | sizniçüyregizni | alanıçüyrelerin |
| Dativeto the reverse | —çüyrege | meniçüyreme | seniçüyrenge | anıçüyresine | bizniçüyrebizge | sizniçüyregizge | alanıçüyrelerine |
| Locativeat / in the reverse | —çüyrede | meniçüyremde | seniçüyrengde | anıçüyresinde | bizniçüyrebizde | sizniçüyregizde | alanıçüyrelerinde |
| Ablativefrom the reverse | —çüyreden | meniçüyremden | seniçüyrengden | anıçüyresinden | bizniçüyrebizden | sizniçüyregizden | alanıçüyrelerinden |
There is no plural of this word. The ending would attach like any other — it is the word, not the grammar, that refuses: this is not something Karachay counts.
The endings are the same ones the pronouns wear — that page explains when each case is used.