şatık
/ʃatɯk/
1. crisp, brittle, easily snapped
- şatık ağaç — brittle wood
- şatık tayaq — a brittle stick
- şatık butaq — a brittle branch
- şatık terek mort sındı — the brittle tree snapped short
- şatık ağaç sınŋan tawuş — the sound of brittle wood snapping
2. juicy, succulent, plump, full (of fruit, vegetables, grass) — Typical phrases: şatık kırdık 'juicy grass', şatık almala 'juicy apples'.
- şatık hans — juicy grass
- şatık kırdık — juicy grass
- şatık almala — juicy apples
- şatık sohan — juicy onion
- kırdık şatıkdı da, çalırğa tınçdı — the grass is juicy and easy to mow
- tahtala şatıklay turadıla — the garden beds stay lush and full
3. firm, sturdy, strong (of a body, muscles, a young man, livestock)
- şatık jaş — a strapping young man
- şatık mal — sturdy livestock
4. clear, ringing, distinct (of a voice or speech) — Two dictionaries mark this meaning as Balkar, but the others give it with no variety label. Typical phrase: şatık awaz 'a ringing voice'.
- şatık awaz — a ringing voice
- şatık sözle — clear, distinct words
- şatık tawuş — a clear sound
- şatık sözlü, qoŋuraw awazlı — clear of speech, with a bell-like voice
- bir tatıwlu, şatık awazı — a pleasing, ringing voice of his
5. clearly, distinctly, ringingly — Typical phrase: şatık söleşirge 'speak clearly'. One dictionary marks this as Balkar; the others give no variety label.
- şatık söleşirge — to speak clearly
- ol şatık söleşedi — he speaks clearly
- anı sözleri şatık çığadıla — his words come out clearly
- şatık aytırğa — to say it clearly
- tekstleni şatık oquydula — they read the texts clearly
- balta bla şatık sermeb — striking sharply with an axe
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | şatıkmaI am crisp | şatıksayou are crisp | şatıkdıhe is crisp | şatıkbızwe are crisp | şatıksızyou all are crisp | şatıkdılathey are crisp |
| comparative — more | şatıgıraqmaI am crisper | şatıgıraqsayou are crisper | şatıgıraqdıhe is crisper | şatıgıraqbızwe are crisper | şatıgıraqsızyou all are crisper | şatıgıraqdılathey are crisper |
| intensifier — very | bek şatıkmaI am very crisp | bek şatıksayou are very crisp | bek şatıkdıhe is very crisp | bek şatıkbızwe are very crisp | bek şatıksızyou all are very crisp | bek şatıkdılathey are very crisp |
| superlative — most | em şatıkmaI am the crispest | em şatıksayou are the crispest | em şatıkdıhe is the crispest | em şatıkbızwe are the crispest | em şatıksızyou all are the crispest | em şatıkdılathey are the crispest |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden şatıkdı — "compared to me, he is crisp."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki şatıkdımine is crisp | seniki şatıkdıyours is crisp | anıqı şatıkdıhis is crisp | bizniki şatıkdıours is crisp | sizniki şatıkdıyours (pl.) is crisp | alanıqı şatıkdıtheirs is crisp |
| comparative — more | meniki şatıgıraqdımine is crisper | seniki şatıgıraqdıyours is crisper | anıqı şatıgıraqdıhis is crisper | bizniki şatıgıraqdıours is crisper | sizniki şatıgıraqdıyours (pl.) is crisper | alanıqı şatıgıraqdıtheirs is crisper |
| intensifier — very | meniki bek şatıkdımine is very crisp | seniki bek şatıkdıyours is very crisp | anıqı bek şatıkdıhis is very crisp | bizniki bek şatıkdıours is very crisp | sizniki bek şatıkdıyours (pl.) is very crisp | alanıqı bek şatıkdıtheirs is very crisp |
| superlative — most | meniki em şatıkdımine is the crispest | seniki em şatıkdıyours is the crispest | anıqı em şatıkdıhis is the crispest | bizniki em şatıkdıours is the crispest | sizniki em şatıkdıyours (pl.) is the crispest | alanıqı em şatıkdıtheirs is the crispest |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile şatıkdılamine are crisp | senikile şatıkdılayours are crisp | anıqıla şatıkdılahis are crisp | biznikile şatıkdılaours are crisp | siznikile şatıkdılayours (pl.) are crisp | alanıqıla şatıkdılatheirs are crisp |
| comparative — more | menikile şatıgıraqdılamine are crisper | senikile şatıgıraqdılayours are crisper | anıqıla şatıgıraqdılahis are crisper | biznikile şatıgıraqdılaours are crisper | siznikile şatıgıraqdılayours (pl.) are crisper | alanıqıla şatıgıraqdılatheirs are crisper |
| intensifier — very | menikile bek şatıkdılamine are very crisp | senikile bek şatıkdılayours are very crisp | anıqıla bek şatıkdılahis are very crisp | biznikile bek şatıkdılaours are very crisp | siznikile bek şatıkdılayours (pl.) are very crisp | alanıqıla bek şatıkdılatheirs are very crisp |
| superlative — most | menikile em şatıkdılamine are the crispest | senikile em şatıkdılayours are the crispest | anıqıla em şatıkdılahis are the crispest | biznikile em şatıkdılaours are the crispest | siznikile em şatıkdılayours (pl.) are the crispest | alanıqıla em şatıkdılatheirs are the crispest |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu şatıkdı, bıla şatıkdıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".