çalıqlarğa

/tʃalɯqlarʁa/

1. (v.) to be fretful, to fuss, to be capricious (of a sick child)

sabiy juqlamay, çalıqlab turadı — the child will not sleep, he keeps fretting
awruğan sabiy çalıqlaydı — a sick child is fretful
çalıqlab başladı — he began to fuss

2. (v.) to shirk, to dodge, to keep away from something

işden çalıqlarğa — to shirk work
üydegisinden çalıqlab ketgendi ol — he drew away from his family and left
küewlük bir janına çalıqladı — the bridegroom drew off to one side

3. (v.) to shy away, to refuse to be caught (of animals)

at çalıqlaydı — the horse will not let itself be caught
tana çalıqlab qaçdı — the calf shied away and ran off
mal çalıqlasa, tuthan qıyındı — when the beast shies, it is hard to catch

Conjugation

Common forms

çalıqlaydıhe is being fretful
çalıqladıhe was fretful
çalıqlağandıhe has been fretful
çalıqlarhe will be fretful
çalıqlarıqdıhe is going to be fretful
çalıqlay edihe was being fretful
çalıqlasaif he is fretful
çalıqla!be fretful!

Simple tenses

affirmativenegativequestionnegative question

Simple tenses — forms of çalıqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Present (simple & continuous)he is being fretful	mençalıqlayma	sençalıqlaysa	olçalıqlaydı	bizçalıqlaybız	sizçalıqlaysız	alaçalıqlaydıla
Present (simple & continuous)he is not being fretful	mençalıqlamayma	sençalıqlamaysa	olçalıqlamaydı	bizçalıqlamaybız	sizçalıqlamaysız	alaçalıqlamaydıla
Present (simple & continuous)is he being fretful?	mençalıqlaymıma? çalıqlaymamı?	sençalıqlaymısa?	olçalıqlaymıdı?	bizçalıqlaymıbız? çalıqlaybızmı?	sizçalıqlaymısız?	alaçalıqlaymıdıla?
Present (simple & continuous)isn't he being fretful?	mençalıqlamaymıma? çalıqlamaymamı?	sençalıqlamaymısa?	olçalıqlamaymıdı?	bizçalıqlamaymıbız? çalıqlamaybızmı?	sizçalıqlamaymısız?	alaçalıqlamaymıdıla?
Habitual (usually, tends to)he is usually fretful	mençalıqlawçanma	sençalıqlawçansa	olçalıqlawçandı	bizçalıqlawçanbız	sizçalıqlawçansız	alaçalıqlawçandıla
Habitual (usually, tends to)he is not usually fretful	mençalıqlawçan tülme	sençalıqlawçan tülse	olçalıqlawçan tüldü	bizçalıqlawçan tülbüz	sizçalıqlawçan tülsüz	alaçalıqlawçan tüldüle
Habitual (usually, tends to)is he usually fretful?	mençalıqlawçanmıma? çalıqlawçanmamı?	sençalıqlawçanmısa?	olçalıqlawçanmıdı?	bizçalıqlawçanmıbız? çalıqlawçanbızmı?	sizçalıqlawçanmısız?	alaçalıqlawçanmıdıla?
Habitual (usually, tends to)isn't he usually fretful?	mençalıqlawçan tülmüme?	sençalıqlawçan tülmüse?	olçalıqlawçan tülmüdü?	bizçalıqlawçan tülmübüz?	sizçalıqlawçan tülmüsüz?	alaçalıqlawçan tülmüdüle?
Resultative (has become and stays)he has been fretful and remains so			olçalıqlabdı			alaçalıqlabdıla
Resultative (has become and stays)no such form
Resultative (has become and stays)has he been fretful?			olçalıqlabmıdı?			alaçalıqlabmıdıla?
Resultative (has become and stays)no such form
Progressive (in the middle of)he is in the middle of being fretful	mençalıqlay turama	sençalıqlay turasa	olçalıqlay turadı	bizçalıqlay turabız	sizçalıqlay turasız	alaçalıqlay turadıla
Progressive (in the middle of)he is not in the middle of being fretful	mençalıqlay turmayma	sençalıqlay turmaysa	olçalıqlay turmaydı	bizçalıqlay turmaybız	sizçalıqlay turmaysız	alaçalıqlay turmaydıla
Progressive (in the middle of)is he in the middle of being fretful?	mençalıqlay turamıma? çalıqlay turamamı?	sençalıqlay turamısa?	olçalıqlay turamıdı?	bizçalıqlay turamıbız? çalıqlay turabızmı?	sizçalıqlay turamısız?	alaçalıqlay turamıdıla?
Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of being fretful?	mençalıqlay turmaymıma? çalıqlay turmaymamı?	sençalıqlay turmaymısa?	olçalıqlay turmaymıdı?	bizçalıqlay turmaymıbız? çalıqlay turmaybızmı?	sizçalıqlay turmaymısız?	alaçalıqlay turmaymıdıla?
Simple past (definite)he was fretful	mençalıqladım	sençalıqladıng	olçalıqladı	bizçalıqladıq	sizçalıqladığız	alaçalıqladıla
Simple past (definite)he wasn't fretful	mençalıqlamadım	sençalıqlamadıng	olçalıqlamadı	bizçalıqlamadıq	sizçalıqlamadığız	alaçalıqlamadıla
Simple past (definite)was he fretful?	mençalıqladımmı?	sençalıqladıngmı?	olçalıqladımı?	bizçalıqladıqmı?	sizçalıqladığızmı?	alaçalıqladılamı?
Simple past (definite)wasn't he fretful?	mençalıqlamadımmı?	sençalıqlamadıngmı?	olçalıqlamadımı?	bizçalıqlamadıqmı?	sizçalıqlamadığızmı?	alaçalıqlamadılamı?
Perfect (past indefinite)he has been fretful	mençalıqlağanma	sençalıqlağansa	olçalıqlağandı	bizçalıqlağanbız	sizçalıqlağansız	alaçalıqlağandıla
Perfect (past indefinite)he hasn't been fretful	mençalıqlamağanma	sençalıqlamağansa	olçalıqlamağandı	bizçalıqlamağanbız	sizçalıqlamağansız	alaçalıqlamağandıla
Perfect (past indefinite)has he been fretful?	mençalıqlağanmıma? çalıqlağanmamı?	sençalıqlağanmısa?	olçalıqlağanmıdı?	bizçalıqlağanmıbız? çalıqlağanbızmı?	sizçalıqlağanmısız?	alaçalıqlağanmıdıla?
Perfect (past indefinite)hasn't he been fretful?	mençalıqlamağanmıma? çalıqlamağanmamı?	sençalıqlamağanmısa?	olçalıqlamağanmıdı?	bizçalıqlamağanmıbız? çalıqlamağanbızmı?	sizçalıqlamağanmısız?	alaçalıqlamağanmıdıla?
Indefinite future (future I)he will be fretful	mençalıqlarma	sençalıqlarsa	olçalıqlar	bizçalıqlarbız	sizçalıqlarsız	alaçalıqlarla
Indefinite future (future I)he won't be fretful	mençalıqlamazma	sençalıqlamazsa	olçalıqlamaz	bizçalıqlamazbız	sizçalıqlamazsız	alaçalıqlamazla
Indefinite future (future I)will he be fretful?	mençalıqlarmıma? çalıqlarmamı?	sençalıqlarmısa?	olçalıqlarmı?	bizçalıqlarmıbız? çalıqlarbızmı?	sizçalıqlarmısız?	alaçalıqlarmıla?
Indefinite future (future I)won't he be fretful?	mençalıqlamazmıma? çalıqlamazmamı?	sençalıqlamazmısa?	olçalıqlamazmı?	bizçalıqlamazmıbız? çalıqlamazbızmı?	sizçalıqlamazmısız?	alaçalıqlamazmıla?
Definite future (future II)he is going to be fretful	mençalıqlarıqma	sençalıqlarıqsa	olçalıqlarıqdı	bizçalıqlarıqbız	sizçalıqlarıqsız	alaçalıqlarıqdıla
Definite future (future II)he is not going to be fretful	mençalıqlarıq tülme	sençalıqlarıq tülse	olçalıqlarıq tüldü	bizçalıqlarıq tülbüz	sizçalıqlarıq tülsüz	alaçalıqlarıq tüldüle
Definite future (future II)is he going to be fretful?	mençalıqlarıqmıma? çalıqlarıqmamı?	sençalıqlarıqmısa?	olçalıqlarıqmıdı?	bizçalıqlarıqmıbız? çalıqlarıqbızmı?	sizçalıqlarıqmısız?	alaçalıqlarıqmıdıla?
Definite future (future II)isn't he going to be fretful?	mençalıqlarıq tülmüme?	sençalıqlarıq tülmüse?	olçalıqlarıq tülmüdü?	bizçalıqlarıq tülmübüz?	sizçalıqlarıq tülmüsüz?	alaçalıqlarıq tülmüdüle?

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Past compound tenses

affirmativenegative

Past compound tenses — forms of çalıqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Past perfect (pluperfect)he had been fretful	mençalıqlağan edimçalıqlağanem	sençalıqlağan edingçalıqlağaneng	olçalıqlağan ediçalıqlağaned	bizçalıqlağan edikçalıqlağanek	sizçalıqlağan edigizçalıqlağanegiz	alaçalıqlağan edileçalıqlağanelle
Past perfect (pluperfect)he hadn't been fretful	mençalıqlamağan edimçalıqlamağanem	sençalıqlamağan edingçalıqlamağaneng	olçalıqlamağan ediçalıqlamağaned	bizçalıqlamağan edikçalıqlamağanek	sizçalıqlamağan edigizçalıqlamağanegiz	alaçalıqlamağan edileçalıqlamağanelle
Past perfect (pluperfect)no such form
Past perfect (pluperfect)no such form
Past continuous (imperfect)he was being fretful	mençalıqlay edimçalıqlayem	sençalıqlay edingçalıqlayeng	olçalıqlay ediçalıqlayed	bizçalıqlay edikçalıqlayek	sizçalıqlay edigizçalıqlayegiz	alaçalıqlay edileçalıqlayelle
Past continuous (imperfect)he wasn't being fretful	mençalıqlamay edimçalıqlamayem	sençalıqlamay edingçalıqlamayeng	olçalıqlamay ediçalıqlamayed	bizçalıqlamay edikçalıqlamayek	sizçalıqlamay edigizçalıqlamayegiz	alaçalıqlamay edileçalıqlamayelle
Past continuous (imperfect)no such form
Past continuous (imperfect)no such form
Habitual past (used to)he used to be fretful	mençalıqlawçan edimçalıqlawçanem	sençalıqlawçan edingçalıqlawçaneng	olçalıqlawçan ediçalıqlawçaned	bizçalıqlawçan edikçalıqlawçanek	sizçalıqlawçan edigizçalıqlawçanegiz	alaçalıqlawçan edileçalıqlawçanelle
Habitual past (used to)he didn't use to be fretful	mençalıqlawçan tül edimçalıqlawçan tül em	sençalıqlawçan tül edingçalıqlawçan tül eng	olçalıqlawçan tül ediçalıqlawçan tül ed	bizçalıqlawçan tül edikçalıqlawçan tül ek	sizçalıqlawçan tül edigizçalıqlawçan tül egiz	alaçalıqlawçan tül edileçalıqlawçan tül elle
Habitual past (used to)no such form
Habitual past (used to)no such form
Resultative past (had become and stayed)he had been fretful and remained so			olçalıqlab edi			alaçalıqlab edile
Resultative past (had become and stayed)he hadn't been fretful			olçalıqlab tül edi			alaçalıqlab tül edile
Resultative past (had become and stayed)no such form
Resultative past (had become and stayed)no such form
Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of being fretful	mençalıqlay tura edimçalıqlay turaem	sençalıqlay tura edingçalıqlay turaeng	olçalıqlay tura ediçalıqlay turaed	bizçalıqlay tura edikçalıqlay turaek	sizçalıqlay tura edigizçalıqlay turaegiz	alaçalıqlay tura edileçalıqlay turaelle
Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of being fretful	mençalıqlay turmay edimçalıqlay turmayem	sençalıqlay turmay edingçalıqlay turmayeng	olçalıqlay turmay ediçalıqlay turmayed	bizçalıqlay turmay edikçalıqlay turmayek	sizçalıqlay turmay edigizçalıqlay turmayegiz	alaçalıqlay turmay edileçalıqlay turmayelle
Past progressive (was in the middle of)no such form
Past progressive (was in the middle of)no such form
Conditional result (would)he would be fretful	mençalıqlar edimçalıqlar em	sençalıqlar edingçalıqlar eng	olçalıqlar ediçalıqlar ed	bizçalıqlar edikçalıqlar ek	sizçalıqlar edigizçalıqlar egiz	alaçalıqlar edileçalıqlar elle
Conditional result (would)he wouldn't be fretful	mençalıqlamaz edimçalıqlamaz em	sençalıqlamaz edingçalıqlamaz eng	olçalıqlamaz ediçalıqlamaz ed	bizçalıqlamaz edikçalıqlamaz ek	sizçalıqlamaz edigizçalıqlamaz egiz	alaçalıqlamaz edileçalıqlamaz elle
Conditional result (would)no such form
Conditional result (would)no such form
Past conditional result (would have)he would have been fretful	mençalıqlarıq edimçalıqlarıq em	sençalıqlarıq edingçalıqlarıq eng	olçalıqlarıq ediçalıqlarıq ed	bizçalıqlarıq edikçalıqlarıq ek	sizçalıqlarıq edigizçalıqlarıq egiz	alaçalıqlarıq edileçalıqlarıq elle
Past conditional result (would have)he wouldn't have been fretful	mençalıqlarıq tül edimçalıqlarıq tül em	sençalıqlarıq tül edingçalıqlarıq tül eng	olçalıqlarıq tül ediçalıqlarıq tül ed	bizçalıqlarıq tül edikçalıqlarıq tül ek	sizçalıqlarıq tül edigizçalıqlarıq tül egiz	alaçalıqlarıq tül edileçalıqlarıq tül elle
Past conditional result (would have)no such form
Past conditional result (would have)no such form

Conditional

affirmativenegative

Conditional — forms of çalıqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Conditionalif he is fretful	mençalıqlasam	sençalıqlasang	olçalıqlasa	bizçalıqlasaq	sizçalıqlasağız	alaçalıqlasala
Conditionalif he is not fretful	mençalıqlamasam	sençalıqlamasang	olçalıqlamasa	bizçalıqlamasaq	sizçalıqlamasağız	alaçalıqlamasala
Conditionalno such form
Conditionalno such form
Conditional, present realif he is being fretful	mençalıqlay esem	sençalıqlay eseng	olçalıqlay ese	bizçalıqlay esek	sizçalıqlay esegiz	alaçalıqlay esele
Conditional, present realif he is not being fretful	mençalıqlamay esem	sençalıqlamay eseng	olçalıqlamay ese	bizçalıqlamay esek	sizçalıqlamay esegiz	alaçalıqlamay esele
Conditional, present realno such form
Conditional, present realno such form
Wish, present/future (if only)if only he was fretful	mençalıqlasam ediçalıqlasam ed	sençalıqlasang ediçalıqlasang ed	olçalıqlasa ediçalıqlasaed	bizçalıqlasaq ediçalıqlasaq ed	sizçalıqlasağız ediçalıqlasağız ed	alaçalıqlasala ediçalıqlasalaed
Wish, present/future (if only)if only he didn't be fretful	mençalıqlamasam ediçalıqlamasam ed	sençalıqlamasang ediçalıqlamasang ed	olçalıqlamasa ediçalıqlamasaed	bizçalıqlamasaq ediçalıqlamasaq ed	sizçalıqlamasağız ediçalıqlamasağız ed	alaçalıqlamasala ediçalıqlamasalaed
Wish, present/future (if only)no such form
Wish, present/future (if only)no such form
Conditional, definite past¹if he was fretful	mençalıqladım esem	sençalıqladıng eseng	olçalıqladı ese	bizçalıqladıq esek	sizçalıqladığız esegiz	alaçalıqladıla esele
Conditional, definite past¹if he wasn't fretful	mençalıqlamadım esem	sençalıqlamadıng eseng	olçalıqlamadı ese	bizçalıqlamadıq esek	sizçalıqlamadığız esegiz	alaçalıqlamadıla esele
Conditional, definite pastno such form
Conditional, definite pastno such form
Conditional, past realif he was fretful (indeed)	mençalıqlağan esem	sençalıqlağan eseng	olçalıqlağan ese	bizçalıqlağan esek	sizçalıqlağan esegiz	alaçalıqlağan esele
Conditional, past realif he wasn't fretful (indeed)	mençalıqlamağan esem	sençalıqlamağan eseng	olçalıqlamağan ese	bizçalıqlamağan esek	sizçalıqlamağan esegiz	alaçalıqlamağan esele
Conditional, past realno such form
Conditional, past realno such form
Conditional, counterfactualif he had been fretful	mençalıqlağan bolsam	sençalıqlağan bolsang	olçalıqlağan bolsa	bizçalıqlağan bolsaq	sizçalıqlağan bolsağız	alaçalıqlağan bolsala
Conditional, counterfactualif he hadn't been fretful	mençalıqlamağan bolsam	sençalıqlamağan bolsang	olçalıqlamağan bolsa	bizçalıqlamağan bolsaq	sizçalıqlamağan bolsağız	alaçalıqlamağan bolsala
Conditional, counterfactualno such form
Conditional, counterfactualno such form
Wish, past (if only I had)if only he had been fretful	mençalıqlağan bolsam ediçalıqlağan bolsam ed	sençalıqlağan bolsang ediçalıqlağan bolsang ed	olçalıqlağan bolsa ediçalıqlağan bolsaed	bizçalıqlağan bolsaq ediçalıqlağan bolsaq ed	sizçalıqlağan bolsağız ediçalıqlağan bolsağız ed	alaçalıqlağan bolsala ediçalıqlağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)if only he hadn't been fretful	mençalıqlamağan bolsam ediçalıqlamağan bolsam ed	sençalıqlamağan bolsang ediçalıqlamağan bolsang ed	olçalıqlamağan bolsa ediçalıqlamağan bolsaed	bizçalıqlamağan bolsaq ediçalıqlamağan bolsaq ed	sizçalıqlamağan bolsağız ediçalıqlamağan bolsağız ed	alaçalıqlamağan bolsala ediçalıqlamağan bolsalaed
Wish, past (if only I had)no such form
Wish, past (if only I had)no such form
Conditional, aoristif he will be fretful	mençalıqlar esem	sençalıqlar eseng	olçalıqlar ese	bizçalıqlar esek	sizçalıqlar esegiz	alaçalıqlar esele
Conditional, aoristif he won't be fretful	mençalıqlamaz esem	sençalıqlamaz eseng	olçalıqlamaz ese	bizçalıqlamaz esek	sizçalıqlamaz esegiz	alaçalıqlamaz esele
Conditional, aoristno such form
Conditional, aoristno such form
Conditional, futureif he is going to be fretful	mençalıqlarıq esem	sençalıqlarıq eseng	olçalıqlarıq ese	bizçalıqlarıq esek	sizçalıqlarıq esegiz	alaçalıqlarıq esele
Conditional, futureif he is not going to be fretful	mençalıqlarıq tül esem	sençalıqlarıq tül eseng	olçalıqlarıq tül ese	bizçalıqlarıq tül esek	sizçalıqlarıq tül esegiz	alaçalıqlarıq tül esele
Conditional, futureno such form
Conditional, futureno such form
Conditional, counterfactual futureif he were going to be fretful	mençalıqlarıq bolsam	sençalıqlarıq bolsang	olçalıqlarıq bolsa	bizçalıqlarıq bolsaq	sizçalıqlarıq bolsağız	alaçalıqlarıq bolsala
Conditional, counterfactual futureif he were not going to be fretful	mençalıqlamazlıq bolsam	sençalıqlamazlıq bolsang	olçalıqlamazlıq bolsa	bizçalıqlamazlıq bolsaq	sizçalıqlamazlıq bolsağız	alaçalıqlamazlıq bolsala
Conditional, counterfactual futureno such form
Conditional, counterfactual futureno such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Conditional, definite pastalso çalıqladıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)

Inferential

affirmativenegative

Inferential — forms of çalıqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present (must be doing)he must be being fretful	mençalıqlay bolurma	sençalıqlay bolursa	olçalıqlay bolur	bizçalıqlay bolurbuz	sizçalıqlay bolursuz	alaçalıqlay bolurla
Inference, present (must be doing)he must not be being fretful	mençalıqlamay bolurma	sençalıqlamay bolursa	olçalıqlamay bolur	bizçalıqlamay bolurbuz	sizçalıqlamay bolursuz	alaçalıqlamay bolurla
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, present (must be doing)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of being fretful	mençalıqlay tura bolurma	sençalıqlay tura bolursa	olçalıqlay tura bolur	bizçalıqlay tura bolurbuz	sizçalıqlay tura bolursuz	alaçalıqlay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not being fretful	mençalıqlamay tura bolurma	sençalıqlamay tura bolursa	olçalıqlamay tura bolur	bizçalıqlamay tura bolurbuz	sizçalıqlamay tura bolursuz	alaçalıqlamay tura bolurla
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference, progressive (must be in the middle of)no such form
Inference (must have)he must have been fretful	mençalıqlağan bolurma	sençalıqlağan bolursa	olçalıqlağan bolur	bizçalıqlağan bolurbuz	sizçalıqlağan bolursuz	alaçalıqlağan bolurla
Inference (must have)he must not have been fretful	mençalıqlamağan bolurma	sençalıqlamağan bolursa	olçalıqlamağan bolur	bizçalıqlamağan bolurbuz	sizçalıqlamağan bolursuz	alaçalıqlamağan bolurla
Inference (must have)no such form
Inference (must have)no such form
Inference, future (must be going to)he must be going to be fretful	mençalıqlarıq bolurma	sençalıqlarıq bolursa	olçalıqlarıq bolur	bizçalıqlarıq bolurbuz	sizçalıqlarıq bolursuz	alaçalıqlarıq bolurla
Inference, future (must be going to)he must not be going to be fretful	mençalıqlamazlıq bolurma	sençalıqlamazlıq bolursa	olçalıqlamazlıq bolur	bizçalıqlamazlıq bolurbuz	sizçalıqlamazlıq bolursuz	alaçalıqlamazlıq bolurla
Inference, future (must be going to)no such form
Inference, future (must be going to)no such form

Emphatic forms: see Emphatic and rare forms

Commands, requests and wishes

affirmativenegativequestionnegative question

Commands, requests and wishes — forms of çalıqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Commands & suggestionslet him/her/it be fretful	mençalıqlayım	sençalıqla!	olçalıqlasın	bizçalıqlayıq	sizçalıqlağız!	alaçalıqlasınla
Commands & suggestionslet him/her/it not be fretful	mençalıqlamayım	sençalıqlama!	olçalıqlamasın	bizçalıqlamayıq	sizçalıqlamağız!	alaçalıqlamasınla
Commands & suggestionsshould he be fretful?	mençalıqlayımmı?		olçalıqlasınmı?	bizçalıqlayıqmı?		alaçalıqlasınlamı?
Commands & suggestionsshould he not be fretful?	mençalıqlamayımmı?		olçalıqlamasınmı?	bizçalıqlamayıqmı?		alaçalıqlamasınlamı?
Requestsdo let him/her/it be fretful		sençalıqlaçı²	olçalıqlasınçı		sizçalıqlaçığız	alaçalıqlasınlaçı
Requestsdo let him/her/it not be fretful		sençalıqlamaçı²	olçalıqlamasınçı		sizçalıqlamaçığız	alaçalıqlamasınlaçı
Requestsno such form
Requestsno such form
Blessings & curses — may you…may you be fretful		sençalıqlağınçalıqlağı
Blessings & curses — may you…may you not be fretful		sençalıqlamağınçalıqlamağı
Blessings & curses — may you…no such form
Blessings & curses — may you…no such form
Optative wish (-ğay + edi)would that he were fretful	mençalıqlağay edim çalıqlağa edim	sençalıqlağay eding çalıqlağa eding	olçalıqlağay edi çalıqlağa edi	bizçalıqlağay edik çalıqlağa edik	sizçalıqlağay edigiz çalıqlağa edigiz	alaçalıqlağay edile çalıqlağa edile
Optative wish (-ğay + edi)would that he were not fretful	mençalıqlamağay edim çalıqlamağa edim	sençalıqlamağay eding çalıqlamağa eding	olçalıqlamağay edi çalıqlamağa edi	bizçalıqlamağay edik çalıqlamağa edik	sizçalıqlamağay edigiz çalıqlamağa edigiz	alaçalıqlamağay edile çalıqlamağa edile
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Optative wish (-ğay + edi)no such form
Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to be fretful	mençalıqlamağa qoyayımçalıqlama qoyayım	sençalıqlamağa qoy!çalıqlama qoy!	olçalıqlamağa qoysunçalıqlama qoysun	bizçalıqlamağa qoyayıqçalıqlama qoyayıq	sizçalıqlamağa qoyuğuz!çalıqlama qoyuğuz!	alaçalıqlamağa qoysunlaçalıqlama qoysunla
Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to be fretful	mençalıqlamağa qoymayımçalıqlama qoymayım	sençalıqlamağa qoyma!çalıqlama qoyma!	olçalıqlamağa qoymasınçalıqlama qoymasın	bizçalıqlamağa qoymayıqçalıqlama qoymayıq	sizçalıqlamağa qoymağız!çalıqlama qoymağız!	alaçalıqlamağa qoymasınlaçalıqlama qoymasınla
Let someone… (commands)should he allow someone to be fretful?	mençalıqlamağa qoyayımmı?çalıqlama qoyayımmı?		olçalıqlamağa qoysunmu?çalıqlama qoysunmu?	bizçalıqlamağa qoyayıqmı?çalıqlama qoyayıqmı?		alaçalıqlamağa qoysunlamı?çalıqlama qoysunlamı?
Let someone… (commands)should he not allow someone to be fretful?	mençalıqlamağa qoymayımmı?çalıqlama qoymayımmı?		olçalıqlamağa qoymasınmı?çalıqlama qoymasınmı?	bizçalıqlamağa qoymayıqmı?çalıqlama qoymayıqmı?		alaçalıqlamağa qoymasınlamı?çalıqlama qoymasınlamı?
Let someone… (present)he allows someone to be fretful	mençalıqlamağa qoyamaçalıqlama qoyama	sençalıqlamağa qoyasaçalıqlama qoyasa	olçalıqlamağa qoyadıçalıqlama qoyadı	bizçalıqlamağa qoyabızçalıqlama qoyabız	sizçalıqlamağa qoyasızçalıqlama qoyasız	alaçalıqlamağa qoyadılaçalıqlama qoyadıla
Let someone… (present)he doesn't allow someone to be fretful	mençalıqlamağa qoymaymaçalıqlama qoymayma	sençalıqlamağa qoymaysaçalıqlama qoymaysa	olçalıqlamağa qoymaydıçalıqlama qoymaydı	bizçalıqlamağa qoymaybızçalıqlama qoymaybız	sizçalıqlamağa qoymaysızçalıqlama qoymaysız	alaçalıqlamağa qoymaydılaçalıqlama qoymaydıla
Let someone… (present)does he allow someone to be fretful?	mençalıqlamağa qoyamıma?çalıqlama qoyamıma?	sençalıqlamağa qoyamısa?çalıqlama qoyamısa?	olçalıqlamağa qoyamıdı?çalıqlama qoyamıdı?	bizçalıqlamağa qoyamıbız?çalıqlama qoyamıbız?	sizçalıqlamağa qoyamısız?çalıqlama qoyamısız?	alaçalıqlamağa qoyamıdıla?çalıqlama qoyamıdıla?
Let someone… (present)doesn't he allow someone to be fretful?	mençalıqlamağa qoymaymıma?çalıqlama qoymaymıma?	sençalıqlamağa qoymaymısa?çalıqlama qoymaymısa?	olçalıqlamağa qoymaymıdı?çalıqlama qoymaymıdı?	bizçalıqlamağa qoymaymıbız?çalıqlama qoymaymıbız?	sizçalıqlamağa qoymaymısız?çalıqlama qoymaymısız?	alaçalıqlamağa qoymaymıdıla?çalıqlama qoymaymıdıla?
Let someone… (past)he allowed someone to be fretful	mençalıqlamağa qoydumçalıqlama qoydum	sençalıqlamağa qoydungçalıqlama qoydung	olçalıqlamağa qoyduçalıqlama qoydu	bizçalıqlamağa qoyduqçalıqlama qoyduq	sizçalıqlamağa qoyduğuzçalıqlama qoyduğuz	alaçalıqlamağa qoydulaçalıqlama qoydula
Let someone… (past)he didn't allow someone to be fretful	mençalıqlamağa qoymadımçalıqlama qoymadım	sençalıqlamağa qoymadıngçalıqlama qoymadıng	olçalıqlamağa qoymadıçalıqlama qoymadı	bizçalıqlamağa qoymadıqçalıqlama qoymadıq	sizçalıqlamağa qoymadığızçalıqlama qoymadığız	alaçalıqlamağa qoymadılaçalıqlama qoymadıla
Let someone… (past)did he allow someone to be fretful?	mençalıqlamağa qoydummu?çalıqlama qoydummu?	sençalıqlamağa qoydungmu?çalıqlama qoydungmu?	olçalıqlamağa qoydumu?çalıqlama qoydumu?	bizçalıqlamağa qoyduqmu?çalıqlama qoyduqmu?	sizçalıqlamağa qoyduğuzmu?çalıqlama qoyduğuzmu?	alaçalıqlamağa qoydulamı?çalıqlama qoydulamı?
Let someone… (past)didn't he allow someone to be fretful?	mençalıqlamağa qoymadımmı?çalıqlama qoymadımmı?	sençalıqlamağa qoymadıngmı?çalıqlama qoymadıngmı?	olçalıqlamağa qoymadımı?çalıqlama qoymadımı?	bizçalıqlamağa qoymadıqmı?çalıqlama qoymadıqmı?	sizçalıqlamağa qoymadığızmı?çalıqlama qoymadığızmı?	alaçalıqlamağa qoymadılamı?çalıqlama qoymadılamı?

RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.

Ability

affirmativenegativequestionnegative question

Ability — forms of çalıqlarğa: each tense across the six persons, in the form chosen above.
Tense	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Ability — presenthe can be fretful	mençalıqlayalama	sençalıqlayalasa	olçalıqlayaladı	bizçalıqlayalabız	sizçalıqlayalasız	alaçalıqlayaladıla
Ability — presenthe can't be fretful	mençalıqlayalmayma	sençalıqlayalmaysa	olçalıqlayalmaydı	bizçalıqlayalmaybız	sizçalıqlayalmaysız	alaçalıqlayalmaydıla
Ability — presentcan he be fretful?	mençalıqlayalamıma? çalıqlayalamamı?	sençalıqlayalamısa?	olçalıqlayalamıdı?	bizçalıqlayalamıbız? çalıqlayalabızmı?	sizçalıqlayalamısız?	alaçalıqlayalamıdıla?
Ability — presentcan't he be fretful?	mençalıqlayalmaymıma? çalıqlayalmaymamı?	sençalıqlayalmaymısa?	olçalıqlayalmaymıdı?	bizçalıqlayalmaymıbız? çalıqlayalmaybızmı?	sizçalıqlayalmaymısız?	alaçalıqlayalmaymıdıla?
Ability — if I can…if he can be fretful	mençalıqlayalsam	sençalıqlayalsang	olçalıqlayalsa	bizçalıqlayalsaq	sizçalıqlayalsağız	alaçalıqlayalsala
Ability — if I can…if he can't be fretful	mençalıqlayalmasam	sençalıqlayalmasang	olçalıqlayalmasa	bizçalıqlayalmasaq	sizçalıqlayalmasağız	alaçalıqlayalmasala
Ability — if I can…no such form
Ability — if I can…no such form
Ability — simple pasthe was able to be fretful	mençalıqlayaldım	sençalıqlayaldıng	olçalıqlayaldı	bizçalıqlayaldıq	sizçalıqlayaldığız	alaçalıqlayaldıla
Ability — simple pasthe could not be fretful	mençalıqlayalmadım	sençalıqlayalmadıng	olçalıqlayalmadı	bizçalıqlayalmadıq	sizçalıqlayalmadığız	alaçalıqlayalmadıla
Ability — simple pastwas he able to be fretful?	mençalıqlayaldımmı?	sençalıqlayaldıngmı?	olçalıqlayaldımı?	bizçalıqlayaldıqmı?	sizçalıqlayaldığızmı?	alaçalıqlayaldılamı?
Ability — simple pastcouldn't he be fretful?	mençalıqlayalmadımmı?	sençalıqlayalmadıngmı?	olçalıqlayalmadımı?	bizçalıqlayalmadıqmı?	sizçalıqlayalmadığızmı?	alaçalıqlayalmadılamı?
Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to be fretful	mençalıqlayalğanma	sençalıqlayalğansa	olçalıqlayalğandı	bizçalıqlayalğanbız	sizçalıqlayalğansız	alaçalıqlayalğandıla
Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to be fretful	mençalıqlayalmağanma	sençalıqlayalmağansa	olçalıqlayalmağandı	bizçalıqlayalmağanbız	sizçalıqlayalmağansız	alaçalıqlayalmağandıla
Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to be fretful?	mençalıqlayalğanmıma? çalıqlayalğanmamı?	sençalıqlayalğanmısa?	olçalıqlayalğanmıdı?	bizçalıqlayalğanmıbız? çalıqlayalğanbızmı?	sizçalıqlayalğanmısız?	alaçalıqlayalğanmıdıla?
Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to be fretful?	mençalıqlayalmağanmıma? çalıqlayalmağanmamı?	sençalıqlayalmağanmısa?	olçalıqlayalmağanmıdı?	bizçalıqlayalmağanmıbız? çalıqlayalmağanbızmı?	sizçalıqlayalmağanmısız?	alaçalıqlayalmağanmıdıla?
Ability — past perfecthe had been able to be fretful	mençalıqlayalğan edimçalıqlayalğanem	sençalıqlayalğan edingçalıqlayalğaneng	olçalıqlayalğan ediçalıqlayalğaned	bizçalıqlayalğan edikçalıqlayalğanek	sizçalıqlayalğan edigizçalıqlayalğanegiz	alaçalıqlayalğan edileçalıqlayalğanelle
Ability — past perfecthe hadn't been able to be fretful	mençalıqlayalmağan edimçalıqlayalmağanem	sençalıqlayalmağan edingçalıqlayalmağaneng	olçalıqlayalmağan ediçalıqlayalmağaned	bizçalıqlayalmağan edikçalıqlayalmağanek	sizçalıqlayalmağan edigizçalıqlayalmağanegiz	alaçalıqlayalmağan edileçalıqlayalmağanelle
Ability — past perfectno such form
Ability — past perfectno such form
Ability — past backgroundhe could be fretful	mençalıqlayala edimçalıqlayalaem	sençalıqlayala edingçalıqlayalaeng	olçalıqlayala ediçalıqlayalaed	bizçalıqlayala edikçalıqlayalaek	sizçalıqlayala edigizçalıqlayalaegiz	alaçalıqlayala edileçalıqlayalaelle
Ability — past backgroundhe could not be fretful	mençalıqlayalmay edimçalıqlayalmayem	sençalıqlayalmay edingçalıqlayalmayeng	olçalıqlayalmay ediçalıqlayalmayed	bizçalıqlayalmay edikçalıqlayalmayek	sizçalıqlayalmay edigizçalıqlayalmayegiz	alaçalıqlayalmay edileçalıqlayalmayelle
Ability — past backgroundno such form
Ability — past backgroundno such form
Ability — future Ihe will be able to be fretful	mençalıqlayalırma	sençalıqlayalırsa	olçalıqlayalır	bizçalıqlayalırbız	sizçalıqlayalırsız	alaçalıqlayalırla
Ability — future Ihe won't be able to be fretful	mençalıqlayalmazma	sençalıqlayalmazsa	olçalıqlayalmaz	bizçalıqlayalmazbız	sizçalıqlayalmazsız	alaçalıqlayalmazla
Ability — future Iwill he be able to be fretful?	mençalıqlayalırmıma? çalıqlayalırmamı?	sençalıqlayalırmısa?	olçalıqlayalırmı?	bizçalıqlayalırmıbız? çalıqlayalırbızmı?	sizçalıqlayalırmısız?	alaçalıqlayalırmıla?
Ability — future Iwon't he be able to be fretful?	mençalıqlayalmazmıma? çalıqlayalmazmamı?	sençalıqlayalmazmısa?	olçalıqlayalmazmı?	bizçalıqlayalmazmıbız? çalıqlayalmazbızmı?	sizçalıqlayalmazmısız?	alaçalıqlayalmazmıla?
Ability — future IIhe is going to be able to be fretful	mençalıqlayallıqma	sençalıqlayallıqsa	olçalıqlayallıqdı	bizçalıqlayallıqbız	sizçalıqlayallıqsız	alaçalıqlayallıqdıla
Ability — future IIhe is not going to be able to be fretful	mençalıqlayallıq tülme	sençalıqlayallıq tülse	olçalıqlayallıq tüldü	bizçalıqlayallıq tülbüz	sizçalıqlayallıq tülsüz	alaçalıqlayallıq tüldüle
Ability — future IIis he going to be able to be fretful?	mençalıqlayallıqmıma? çalıqlayallıqmamı?	sençalıqlayallıqmısa?	olçalıqlayallıqmıdı?	bizçalıqlayallıqmıbız? çalıqlayallıqbızmı?	sizçalıqlayallıqmısız?	alaçalıqlayallıqmıdıla?
Ability — future IIisn't he going to be able to be fretful?	mençalıqlayallıq tülmüme?	sençalıqlayallıq tülmüse?	olçalıqlayallıq tülmüdü?	bizçalıqlayallıq tülmübüz?	sizçalıqlayallıq tülmüsüz?	alaçalıqlayallıq tülmüdüle?
Ability — would be able to…he would be able to be fretful	mençalıqlayalır edimçalıqlayalır em	sençalıqlayalır edingçalıqlayalır eng	olçalıqlayalır ediçalıqlayalır ed	bizçalıqlayalır edikçalıqlayalır ek	sizçalıqlayalır edigizçalıqlayalır egiz	alaçalıqlayalır edileçalıqlayalır elle
Ability — would be able to…he wouldn't be able to be fretful	mençalıqlayalmaz edimçalıqlayalmaz em	sençalıqlayalmaz edingçalıqlayalmaz eng	olçalıqlayalmaz ediçalıqlayalmaz ed	bizçalıqlayalmaz edikçalıqlayalmaz ek	sizçalıqlayalmaz edigizçalıqlayalmaz egiz	alaçalıqlayalmaz edileçalıqlayalmaz elle
Ability — would be able to…no such form
Ability — would be able to…no such form
Second-person optative — abilitymay you be able to be fretful		sençalıqlayalğınçalıqlayalğı
Second-person optative — abilitymay you not be able to be fretful		sençalıqlayalmağınçalıqlayalmağı
Second-person optative — abilityno such form
Second-person optative — abilityno such form

Emphatic and rare forms

Emphatic and rare forms — forms of çalıqlarğa: the second negation of each tense that has one, across the six persons.
Form	menI	senyou	olhe/she/it	bizwe	sizyou all	alathey
Inference, present — auxiliary negatedhe can't be being fretful	mençalıqlay bolmazma	sençalıqlay bolmazsa	olçalıqlay bolmaz	bizçalıqlay bolmazbız	sizçalıqlay bolmazsız	alaçalıqlay bolmazla
Inference, present — double negationhe must be being fretful (emphatic)	mençalıqlamay bolmazma	sençalıqlamay bolmazsa	olçalıqlamay bolmaz	bizçalıqlamay bolmazbız	sizçalıqlamay bolmazsız	alaçalıqlamay bolmazla
Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of being fretful	mençalıqlay tura bolmazma	sençalıqlay tura bolmazsa	olçalıqlay tura bolmaz	bizçalıqlay tura bolmazbız	sizçalıqlay tura bolmazsız	alaçalıqlay tura bolmazla
Inference, progressive — double negationhe must keep on not being fretful (emphatic)	mençalıqlamay tura bolmazma	sençalıqlamay tura bolmazsa	olçalıqlamay tura bolmaz	bizçalıqlamay tura bolmazbız	sizçalıqlamay tura bolmazsız	alaçalıqlamay tura bolmazla
Progressive — verb negatedhe keeps on not being fretful	mençalıqlamay turama	sençalıqlamay turasa	olçalıqlamay turadı	bizçalıqlamay turabız	sizçalıqlamay turasız	alaçalıqlamay turadıla
Progressive — double negationhe is not keeping on not being fretful	mençalıqlamay turmayma	sençalıqlamay turmaysa	olçalıqlamay turmaydı	bizçalıqlamay turmaybız	sizçalıqlamay turmaysız	alaçalıqlamay turmaydıla
Progressive — double negationisn't he keeping on not being fretful?	mençalıqlamay turmaymıma	sençalıqlamay turmaymısa	olçalıqlamay turmaymıdı	bizçalıqlamay turmaymıbız	sizçalıqlamay turmaymısız	alaçalıqlamay turmaymıdıla
Inference — auxiliary negatedhe can't have been fretful	mençalıqlağan bolmazma	sençalıqlağan bolmazsa	olçalıqlağan bolmaz	bizçalıqlağan bolmazbız	sizçalıqlağan bolmazsız	alaçalıqlağan bolmazla
Inference — double negationhe must have been fretful (emphatic)	mençalıqlamağan bolmazma	sençalıqlamağan bolmazsa	olçalıqlamağan bolmaz	bizçalıqlamağan bolmazbız	sizçalıqlamağan bolmazsız	alaçalıqlamağan bolmazla
Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had been fretful	mençalıqlağan bolmasam	sençalıqlağan bolmasang	olçalıqlağan bolmasa	bizçalıqlağan bolmasaq	sizçalıqlağan bolmasağız	alaçalıqlağan bolmasala
Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't been fretful	mençalıqlamağan bolmasam	sençalıqlamağan bolmasang	olçalıqlamağan bolmasa	bizçalıqlamağan bolmasaq	sizçalıqlamağan bolmasağız	alaçalıqlamağan bolmasala
Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to be fretful	mençalıqlarıq bolmazma	sençalıqlarıq bolmazsa	olçalıqlarıq bolmaz	bizçalıqlarıq bolmazbız	sizçalıqlarıq bolmazsız	alaçalıqlarıq bolmazla
Inference, future — double negationhe must be going to be fretful (emphatic)	mençalıqlamazlıq bolmazma	sençalıqlamazlıq bolmazsa	olçalıqlamazlıq bolmaz	bizçalıqlamazlıq bolmazbız	sizçalıqlamazlıq bolmazsız	alaçalıqlamazlıq bolmazla
Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to be fretful	mençalıqlarıq bolmasam	sençalıqlarıq bolmasang	olçalıqlarıq bolmasa	bizçalıqlarıq bolmasaq	sizçalıqlarıq bolmasağız	alaçalıqlarıq bolmasala
Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to be fretful	mençalıqlamazlıq bolmasam	sençalıqlamazlıq bolmasang	olçalıqlamazlıq bolmasa	bizçalıqlamazlıq bolmasaq	sizçalıqlamazlıq bolmasağız	alaçalıqlamazlıq bolmasala