tiyişli
/tijiʃli/
Required, appropriate, or proper in the circumstances; in predicative use, expressing deontic obligation — what should or must be done.
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formam/is/are worthy | mentiyişlime | sentiyişlise | oltiyişlidi | biztiyişlibiz | siztiyişlisiz | alatiyişlidile |
| comparative — moream/is/are worthier | mentiyişlirekme | sentiyişlirekse | oltiyişlirekdi | biztiyişlirekbiz | siztiyişlireksiz | alatiyişlirekdile |
| intensifier — veryam/is/are very worthy | menbek tiyişlime | senbek tiyişlise | olbek tiyişlidi | bizbek tiyişlibiz | sizbek tiyişlisiz | alabek tiyişlidile |
| superlative — mostam/is/are the worthiest | menem tiyişlime | senem tiyişlise | olem tiyişlidi | bizem tiyişlibiz | sizem tiyişlisiz | alaem tiyişlidile |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden tiyişlidi — "compared to me, he is worthy."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are worthy | menikimeniki tiyişlidi | senikiseniki tiyişlidi | anıqıanıqı tiyişlidi | biznikibizniki tiyişlidi | siznikisizniki tiyişlidi | alanıqıalanıqı tiyişlidi |
| comparative — moreis / are worthier | menikimeniki tiyişlirekdi | senikiseniki tiyişlirekdi | anıqıanıqı tiyişlirekdi | biznikibizniki tiyişlirekdi | siznikisizniki tiyişlirekdi | alanıqıalanıqı tiyişlirekdi |
| intensifier — veryis / are very worthy | menikimeniki bek tiyişlidi | senikiseniki bek tiyişlidi | anıqıanıqı bek tiyişlidi | biznikibizniki bek tiyişlidi | siznikisizniki bek tiyişlidi | alanıqıalanıqı bek tiyişlidi |
| superlative — mostis / are the worthiest | menikimeniki em tiyişlidi | senikiseniki em tiyişlidi | anıqıanıqı em tiyişlidi | biznikibizniki em tiyişlidi | siznikisizniki em tiyişlidi | alanıqıalanıqı em tiyişlidi |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base formis / are worthy | menikilemenikile tiyişlidile | senikilesenikile tiyişlidile | anıqılaanıqıla tiyişlidile | biznikilebiznikile tiyişlidile | siznikilesiznikile tiyişlidile | alanıqılaalanıqıla tiyişlidile |
| comparative — moreis / are worthier | menikilemenikile tiyişlirekdile | senikilesenikile tiyişlirekdile | anıqılaanıqıla tiyişlirekdile | biznikilebiznikile tiyişlirekdile | siznikilesiznikile tiyişlirekdile | alanıqılaalanıqıla tiyişlirekdile |
| intensifier — veryis / are very worthy | menikilemenikile bek tiyişlidile | senikilesenikile bek tiyişlidile | anıqılaanıqıla bek tiyişlidile | biznikilebiznikile bek tiyişlidile | siznikilesiznikile bek tiyişlidile | alanıqılaalanıqıla bek tiyişlidile |
| superlative — mostis / are the worthiest | menikilemenikile em tiyişlidile | senikilesenikile em tiyişlidile | anıqılaanıqıla em tiyişlidile | biznikilebiznikile em tiyişlidile | siznikilesiznikile em tiyişlidile | alanıqılaalanıqıla em tiyişlidile |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu tiyişlidi, bıla tiyişlidile. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".