qolay
/qolaj/
1. better, preferable
- andan bu qolaydı — this one is better than that
- mıŋa qarağanda ol qolaydı — compared with this one, that one is better
- oquwludan aqıllı qolaydı — a clever person is better than a learned one
- aç bolğandan keç qalğan qolaydı — being late is better than going hungry
- bılanı bolumları bizden qolay tüldü — their situation is no better than ours
2. good, satisfactory, decent
- qolay iş — a decent job
- işi qolaydı — his work is good
- bügün halı qolaydı — his condition is satisfactory today
- sawluğum qolay tüldü — my health is not good
- iş qolay bolsun — may the work go well
- awruğannı qolay körmedim — I did not find the sick man well
- bazar bayğa qolay — the market is good for the rich man
3. means, wealth, prosperity — Usually takes a possessive ending: qolayı bolğan adamla 'well-off people'.
- qolayı bolğan adamla — people who have means
- qolayı bolmağan üyle — households without means
- alanı qolayları bardı — they have means
- üyürnü qolayı bardı — the family has means
- qolayı az üyür — a family of small means
4. opportunity, possibility — Usually takes a possessive ending: jırlar qolayım joqdu 'I am in no state to sing'.
- qolayım joqdu — I have no opportunity
- bügün qolayım bolmadı — I had no opportunity today
- qolay bolsa, tambla kelirme — if there is an opportunity, I will come tomorrow
- jırlar qolayım joqdu — I am in no state to sing
- işini ebin, qolayın bilirge kerekdi — one must know the knack and the possibilities of one's work
5. easy
Expressions
- keç qolay bolsun — good evening
Degrees and persons
| Degree | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | qolaymaI am preferable | qolaysayou are preferable | qolaydıhe is preferable | qolaybızwe are preferable | qolaysızyou all are preferable | qolaydılathey are preferable |
| comparative — more | qolayıraqmaI am more preferable | qolayıraqsayou are more preferable | qolayıraqdıhe is more preferable | qolayıraqbızwe are more preferable | qolayıraqsızyou all are more preferable | qolayıraqdılathey are more preferable |
| intensifier — very | bek qolaymaI am very preferable | bek qolaysayou are very preferable | bek qolaydıhe is very preferable | bek qolaybızwe are very preferable | bek qolaysızyou all are very preferable | bek qolaydılathey are very preferable |
| superlative — most | em qolaymaI am the most preferable | em qolaysayou are the most preferable | em qolaydıhe is the most preferable | em qolaybızwe are the most preferable | em qolaysızyou all are the most preferable | em qolaydılathey are the most preferable |
To compare two things, put the loser in the from-form: ol menden qolaydı — "compared to me, he is preferable."
Saying it about mine, yours, theirs
One thing
| Degree | menikimine | senikiyours | anıqıhis / hers | biznikiours | siznikiyours (pl.) | alanıqıtheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | meniki qolaydımine is preferable | seniki qolaydıyours is preferable | anıqı qolaydıhis is preferable | bizniki qolaydıours is preferable | sizniki qolaydıyours (pl.) is preferable | alanıqı qolaydıtheirs is preferable |
| comparative — more | meniki qolayıraqdımine is more preferable | seniki qolayıraqdıyours is more preferable | anıqı qolayıraqdıhis is more preferable | bizniki qolayıraqdıours is more preferable | sizniki qolayıraqdıyours (pl.) is more preferable | alanıqı qolayıraqdıtheirs is more preferable |
| intensifier — very | meniki bek qolaydımine is very preferable | seniki bek qolaydıyours is very preferable | anıqı bek qolaydıhis is very preferable | bizniki bek qolaydıours is very preferable | sizniki bek qolaydıyours (pl.) is very preferable | alanıqı bek qolaydıtheirs is very preferable |
| superlative — most | meniki em qolaydımine is the most preferable | seniki em qolaydıyours is the most preferable | anıqı em qolaydıhis is the most preferable | bizniki em qolaydıours is the most preferable | sizniki em qolaydıyours (pl.) is the most preferable | alanıqı em qolaydıtheirs is the most preferable |
Several things
| Degree | menikilemine | senikileyours | anıqılahis / hers | biznikileours | siznikileyours (pl.) | alanıqılatheirs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| base form | menikile qolaydılamine are preferable | senikile qolaydılayours are preferable | anıqıla qolaydılahis are preferable | biznikile qolaydılaours are preferable | siznikile qolaydılayours (pl.) are preferable | alanıqıla qolaydılatheirs are preferable |
| comparative — more | menikile qolayıraqdılamine are more preferable | senikile qolayıraqdılayours are more preferable | anıqıla qolayıraqdılahis are more preferable | biznikile qolayıraqdılaours are more preferable | siznikile qolayıraqdılayours (pl.) are more preferable | alanıqıla qolayıraqdılatheirs are more preferable |
| intensifier — very | menikile bek qolaydılamine are very preferable | senikile bek qolaydılayours are very preferable | anıqıla bek qolaydılahis are very preferable | biznikile bek qolaydılaours are very preferable | siznikile bek qolaydılayours (pl.) are very preferable | alanıqıla bek qolaydılatheirs are very preferable |
| superlative — most | menikile em qolaydılamine are the most preferable | senikile em qolaydılayours are the most preferable | anıqıla em qolaydılahis are the most preferable | biznikile em qolaydılaours are the most preferable | siznikile em qolaydılayours (pl.) are the most preferable | alanıqıla em qolaydılatheirs are the most preferable |
Any thing takes the third-person ending, not only these: bu qolaydı, bıla qolaydıla. In texts biznikile is usually kesibiznikile, "our own people", and a surname with -nıqıla names a family: Dudalanıqıla, "the Dudas".