qaqsırğa
/qaqsɯrʁa/
1. to go rancid, to turn musty, to spoil in taste
- et qaqsığandı — the meat has gone rancid
- ayıw qaqsığan etni süedi — a bear likes rancid meat
- jaw qaqsıradı — the butter is going rancid
2. to wither, to go into decline — of plants
- özenle qaqsığandıla — the valleys have withered
- terekle qaqsıdıla — the trees have gone into decline
- bitim qaqsırğandı — the crop has withered
Conjugation
Common forms
- qaqsıydıhe is going rancid
- qaqsıdıhe went rancid
- qaqsığandıhe has gone rancid
- qaqsırhe will go rancid
- qaqsırıqdıhe is going to go rancid
- qaqsıy edihe was going rancid
- qaqsısaif he goes rancid
- qaqsı!go rancid!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is going rancid | menqaqsıyma | senqaqsıysa | olqaqsıydı | bizqaqsıybız | sizqaqsıysız | alaqaqsıydıla |
| Present (simple & continuous)he is not going rancid | menqaqsımayma | senqaqsımaysa | olqaqsımaydı | bizqaqsımaybız | sizqaqsımaysız | alaqaqsımaydıla |
| Present (simple & continuous)is he going rancid? | menqaqsıymıma? qaqsıymamı? | senqaqsıymısa? | olqaqsıymıdı? | bizqaqsıymıbız? qaqsıybızmı? | sizqaqsıymısız? | alaqaqsıymıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he going rancid? | menqaqsımaymıma? qaqsımaymamı? | senqaqsımaymısa? | olqaqsımaymıdı? | bizqaqsımaymıbız? qaqsımaybızmı? | sizqaqsımaymısız? | alaqaqsımaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually goes rancid | menqaqsıwçanma | senqaqsıwçansa | olqaqsıwçandı | bizqaqsıwçanbız | sizqaqsıwçansız | alaqaqsıwçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually go rancid | menqaqsıwçan tülme | senqaqsıwçan tülse | olqaqsıwçan tüldü | bizqaqsıwçan tülbüz | sizqaqsıwçan tülsüz | alaqaqsıwçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually go rancid? | menqaqsıwçanmıma? qaqsıwçanmamı? | senqaqsıwçanmısa? | olqaqsıwçanmıdı? | bizqaqsıwçanmıbız? qaqsıwçanbızmı? | sizqaqsıwçanmısız? | alaqaqsıwçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually go rancid? | menqaqsıwçan tülmüme? | senqaqsıwçan tülmüse? | olqaqsıwçan tülmüdü? | bizqaqsıwçan tülmübüz? | sizqaqsıwçan tülmüsüz? | alaqaqsıwçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has gone rancid and remains so | olqaqsıbdı | alaqaqsıbdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he gone rancid? | olqaqsıbmıdı? | alaqaqsıbmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of going rancid | menqaqsıy turama | senqaqsıy turasa | olqaqsıy turadı | bizqaqsıy turabız | sizqaqsıy turasız | alaqaqsıy turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of going rancid | menqaqsıy turmayma | senqaqsıy turmaysa | olqaqsıy turmaydı | bizqaqsıy turmaybız | sizqaqsıy turmaysız | alaqaqsıy turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of going rancid? | menqaqsıy turamıma? qaqsıy turamamı? | senqaqsıy turamısa? | olqaqsıy turamıdı? | bizqaqsıy turamıbız? qaqsıy turabızmı? | sizqaqsıy turamısız? | alaqaqsıy turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of going rancid? | menqaqsıy turmaymıma? qaqsıy turmaymamı? | senqaqsıy turmaymısa? | olqaqsıy turmaymıdı? | bizqaqsıy turmaymıbız? qaqsıy turmaybızmı? | sizqaqsıy turmaymısız? | alaqaqsıy turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he went rancid | menqaqsıdım | senqaqsıdıng | olqaqsıdı | bizqaqsıdıq | sizqaqsıdığız | alaqaqsıdıla |
| Simple past (definite)he didn't go rancid | menqaqsımadım | senqaqsımadıng | olqaqsımadı | bizqaqsımadıq | sizqaqsımadığız | alaqaqsımadıla |
| Simple past (definite)did he go rancid? | menqaqsıdımmı? | senqaqsıdıngmı? | olqaqsıdımı? | bizqaqsıdıqmı? | sizqaqsıdığızmı? | alaqaqsıdılamı? |
| Simple past (definite)didn't he go rancid? | menqaqsımadımmı? | senqaqsımadıngmı? | olqaqsımadımı? | bizqaqsımadıqmı? | sizqaqsımadığızmı? | alaqaqsımadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has gone rancid | menqaqsığanma | senqaqsığansa | olqaqsığandı | bizqaqsığanbız | sizqaqsığansız | alaqaqsığandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't gone rancid | menqaqsımağanma | senqaqsımağansa | olqaqsımağandı | bizqaqsımağanbız | sizqaqsımağansız | alaqaqsımağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he gone rancid? | menqaqsığanmıma? qaqsığanmamı? | senqaqsığanmısa? | olqaqsığanmıdı? | bizqaqsığanmıbız? qaqsığanbızmı? | sizqaqsığanmısız? | alaqaqsığanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he gone rancid? | menqaqsımağanmıma? qaqsımağanmamı? | senqaqsımağanmısa? | olqaqsımağanmıdı? | bizqaqsımağanmıbız? qaqsımağanbızmı? | sizqaqsımağanmısız? | alaqaqsımağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will go rancid | menqaqsırma | senqaqsırsa | olqaqsır | bizqaqsırbız | sizqaqsırsız | alaqaqsırla |
| Indefinite future (future I)he won't go rancid | menqaqsımazma | senqaqsımazsa | olqaqsımaz | bizqaqsımazbız | sizqaqsımazsız | alaqaqsımazla |
| Indefinite future (future I)will he go rancid? | menqaqsırmıma? qaqsırmamı? | senqaqsırmısa? | olqaqsırmı? | bizqaqsırmıbız? qaqsırbızmı? | sizqaqsırmısız? | alaqaqsırmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he go rancid? | menqaqsımazmıma? qaqsımazmamı? | senqaqsımazmısa? | olqaqsımazmı? | bizqaqsımazmıbız? qaqsımazbızmı? | sizqaqsımazmısız? | alaqaqsımazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to go rancid | menqaqsırıqma | senqaqsırıqsa | olqaqsırıqdı | bizqaqsırıqbız | sizqaqsırıqsız | alaqaqsırıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to go rancid | menqaqsırıq tülme | senqaqsırıq tülse | olqaqsırıq tüldü | bizqaqsırıq tülbüz | sizqaqsırıq tülsüz | alaqaqsırıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to go rancid? | menqaqsırıqmıma? qaqsırıqmamı? | senqaqsırıqmısa? | olqaqsırıqmıdı? | bizqaqsırıqmıbız? qaqsırıqbızmı? | sizqaqsırıqmısız? | alaqaqsırıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to go rancid? | menqaqsırıq tülmüme? | senqaqsırıq tülmüse? | olqaqsırıq tülmüdü? | bizqaqsırıq tülmübüz? | sizqaqsırıq tülmüsüz? | alaqaqsırıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had gone rancid | menqaqsığan edimqaqsığanem | senqaqsığan edingqaqsığaneng | olqaqsığan ediqaqsığaned | bizqaqsığan edikqaqsığanek | sizqaqsığan edigizqaqsığanegiz | alaqaqsığan edileqaqsığanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't gone rancid | menqaqsımağan edimqaqsımağanem | senqaqsımağan edingqaqsımağaneng | olqaqsımağan ediqaqsımağaned | bizqaqsımağan edikqaqsımağanek | sizqaqsımağan edigizqaqsımağanegiz | alaqaqsımağan edileqaqsımağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was going rancid | menqaqsıy edimqaqsıyem | senqaqsıy edingqaqsıyeng | olqaqsıy ediqaqsıyed | bizqaqsıy edikqaqsıyek | sizqaqsıy edigizqaqsıyegiz | alaqaqsıy edileqaqsıyelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't going rancid | menqaqsımay edimqaqsımayem | senqaqsımay edingqaqsımayeng | olqaqsımay ediqaqsımayed | bizqaqsımay edikqaqsımayek | sizqaqsımay edigizqaqsımayegiz | alaqaqsımay edileqaqsımayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to go rancid | menqaqsıwçan edimqaqsıwçanem | senqaqsıwçan edingqaqsıwçaneng | olqaqsıwçan ediqaqsıwçaned | bizqaqsıwçan edikqaqsıwçanek | sizqaqsıwçan edigizqaqsıwçanegiz | alaqaqsıwçan edileqaqsıwçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to go rancid | menqaqsıwçan tül edimqaqsıwçan tül em | senqaqsıwçan tül edingqaqsıwçan tül eng | olqaqsıwçan tül ediqaqsıwçan tül ed | bizqaqsıwçan tül edikqaqsıwçan tül ek | sizqaqsıwçan tül edigizqaqsıwçan tül egiz | alaqaqsıwçan tül edileqaqsıwçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had gone rancid and remained so | olqaqsıb edi | alaqaqsıb edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't gone rancid | olqaqsıb tül edi | alaqaqsıb tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of going rancid | menqaqsıy tura edimqaqsıy turaem | senqaqsıy tura edingqaqsıy turaeng | olqaqsıy tura ediqaqsıy turaed | bizqaqsıy tura edikqaqsıy turaek | sizqaqsıy tura edigizqaqsıy turaegiz | alaqaqsıy tura edileqaqsıy turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of going rancid | menqaqsıy turmay edimqaqsıy turmayem | senqaqsıy turmay edingqaqsıy turmayeng | olqaqsıy turmay ediqaqsıy turmayed | bizqaqsıy turmay edikqaqsıy turmayek | sizqaqsıy turmay edigizqaqsıy turmayegiz | alaqaqsıy turmay edileqaqsıy turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would go rancid | menqaqsır edimqaqsır em | senqaqsır edingqaqsır eng | olqaqsır ediqaqsır ed | bizqaqsır edikqaqsır ek | sizqaqsır edigizqaqsır egiz | alaqaqsır edileqaqsır elle |
| Conditional result (would)he wouldn't go rancid | menqaqsımaz edimqaqsımaz em | senqaqsımaz edingqaqsımaz eng | olqaqsımaz ediqaqsımaz ed | bizqaqsımaz edikqaqsımaz ek | sizqaqsımaz edigizqaqsımaz egiz | alaqaqsımaz edileqaqsımaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have gone rancid | menqaqsırıq edimqaqsırıq em | senqaqsırıq edingqaqsırıq eng | olqaqsırıq ediqaqsırıq ed | bizqaqsırıq edikqaqsırıq ek | sizqaqsırıq edigizqaqsırıq egiz | alaqaqsırıq edileqaqsırıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have gone rancid | menqaqsırıq tül edimqaqsırıq tül em | senqaqsırıq tül edingqaqsırıq tül eng | olqaqsırıq tül ediqaqsırıq tül ed | bizqaqsırıq tül edikqaqsırıq tül ek | sizqaqsırıq tül edigizqaqsırıq tül egiz | alaqaqsırıq tül edileqaqsırıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he goes rancid | menqaqsısam | senqaqsısang | olqaqsısa | bizqaqsısaq | sizqaqsısağız | alaqaqsısala |
| Conditionalif he doesn't go rancid | menqaqsımasam | senqaqsımasang | olqaqsımasa | bizqaqsımasaq | sizqaqsımasağız | alaqaqsımasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is going rancid | menqaqsıy esem | senqaqsıy eseng | olqaqsıy ese | bizqaqsıy esek | sizqaqsıy esegiz | alaqaqsıy esele |
| Conditional, present realif he is not going rancid | menqaqsımay esem | senqaqsımay eseng | olqaqsımay ese | bizqaqsımay esek | sizqaqsımay esegiz | alaqaqsımay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he went rancid | menqaqsısam ediqaqsısam ed | senqaqsısang ediqaqsısang ed | olqaqsısa ediqaqsısaed | bizqaqsısaq ediqaqsısaq ed | sizqaqsısağız ediqaqsısağız ed | alaqaqsısala ediqaqsısalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't go rancid | menqaqsımasam ediqaqsımasam ed | senqaqsımasang ediqaqsımasang ed | olqaqsımasa ediqaqsımasaed | bizqaqsımasaq ediqaqsımasaq ed | sizqaqsımasağız ediqaqsımasağız ed | alaqaqsımasala ediqaqsımasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he went rancid | menqaqsıdım esem | senqaqsıdıng eseng | olqaqsıdı ese | bizqaqsıdıq esek | sizqaqsıdığız esegiz | alaqaqsıdıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't go rancid | menqaqsımadım esem | senqaqsımadıng eseng | olqaqsımadı ese | bizqaqsımadıq esek | sizqaqsımadığız esegiz | alaqaqsımadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did go rancid (indeed) | menqaqsığan esem | senqaqsığan eseng | olqaqsığan ese | bizqaqsığan esek | sizqaqsığan esegiz | alaqaqsığan esele |
| Conditional, past realif he didn't go rancid (indeed) | menqaqsımağan esem | senqaqsımağan eseng | olqaqsımağan ese | bizqaqsımağan esek | sizqaqsımağan esegiz | alaqaqsımağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had gone rancid | menqaqsığan bolsam | senqaqsığan bolsang | olqaqsığan bolsa | bizqaqsığan bolsaq | sizqaqsığan bolsağız | alaqaqsığan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't gone rancid | menqaqsımağan bolsam | senqaqsımağan bolsang | olqaqsımağan bolsa | bizqaqsımağan bolsaq | sizqaqsımağan bolsağız | alaqaqsımağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had gone rancid | menqaqsığan bolsam ediqaqsığan bolsam ed | senqaqsığan bolsang ediqaqsığan bolsang ed | olqaqsığan bolsa ediqaqsığan bolsaed | bizqaqsığan bolsaq ediqaqsığan bolsaq ed | sizqaqsığan bolsağız ediqaqsığan bolsağız ed | alaqaqsığan bolsala ediqaqsığan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't gone rancid | menqaqsımağan bolsam ediqaqsımağan bolsam ed | senqaqsımağan bolsang ediqaqsımağan bolsang ed | olqaqsımağan bolsa ediqaqsımağan bolsaed | bizqaqsımağan bolsaq ediqaqsımağan bolsaq ed | sizqaqsımağan bolsağız ediqaqsımağan bolsağız ed | alaqaqsımağan bolsala ediqaqsımağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will go rancid | menqaqsır esem | senqaqsır eseng | olqaqsır ese | bizqaqsır esek | sizqaqsır esegiz | alaqaqsır esele |
| Conditional, aoristif he won't go rancid | menqaqsımaz esem | senqaqsımaz eseng | olqaqsımaz ese | bizqaqsımaz esek | sizqaqsımaz esegiz | alaqaqsımaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to go rancid | menqaqsırıq esem | senqaqsırıq eseng | olqaqsırıq ese | bizqaqsırıq esek | sizqaqsırıq esegiz | alaqaqsırıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to go rancid | menqaqsırıq tül esem | senqaqsırıq tül eseng | olqaqsırıq tül ese | bizqaqsırıq tül esek | sizqaqsırıq tül esegiz | alaqaqsırıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to go rancid | menqaqsırıq bolsam | senqaqsırıq bolsang | olqaqsırıq bolsa | bizqaqsırıq bolsaq | sizqaqsırıq bolsağız | alaqaqsırıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to go rancid | menqaqsımazlıq bolsam | senqaqsımazlıq bolsang | olqaqsımazlıq bolsa | bizqaqsımazlıq bolsaq | sizqaqsımazlıq bolsağız | alaqaqsımazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso qaqsıdıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be going rancid | menqaqsıy bolurma | senqaqsıy bolursa | olqaqsıy bolur | bizqaqsıy bolurbuz | sizqaqsıy bolursuz | alaqaqsıy bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be going rancid | menqaqsımay bolurma | senqaqsımay bolursa | olqaqsımay bolur | bizqaqsımay bolurbuz | sizqaqsımay bolursuz | alaqaqsımay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of going rancid | menqaqsıy tura bolurma | senqaqsıy tura bolursa | olqaqsıy tura bolur | bizqaqsıy tura bolurbuz | sizqaqsıy tura bolursuz | alaqaqsıy tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not going rancid | menqaqsımay tura bolurma | senqaqsımay tura bolursa | olqaqsımay tura bolur | bizqaqsımay tura bolurbuz | sizqaqsımay tura bolursuz | alaqaqsımay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have gone rancid | menqaqsığan bolurma | senqaqsığan bolursa | olqaqsığan bolur | bizqaqsığan bolurbuz | sizqaqsığan bolursuz | alaqaqsığan bolurla |
| Inference (must have)he must not have gone rancid | menqaqsımağan bolurma | senqaqsımağan bolursa | olqaqsımağan bolur | bizqaqsımağan bolurbuz | sizqaqsımağan bolursuz | alaqaqsımağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to go rancid | menqaqsırıq bolurma | senqaqsırıq bolursa | olqaqsırıq bolur | bizqaqsırıq bolurbuz | sizqaqsırıq bolursuz | alaqaqsırıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to go rancid | menqaqsımazlıq bolurma | senqaqsımazlıq bolursa | olqaqsımazlıq bolur | bizqaqsımazlıq bolurbuz | sizqaqsımazlıq bolursuz | alaqaqsımazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it go rancid | menqaqsıyım | senqaqsı! | olqaqsısın | bizqaqsıyıq | sizqaqsığız! | alaqaqsısınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not go rancid | menqaqsımayım | senqaqsıma! | olqaqsımasın | bizqaqsımayıq | sizqaqsımağız! | alaqaqsımasınla |
| Commands & suggestionsshould he go rancid? | menqaqsıyımmı? | olqaqsısınmı? | bizqaqsıyıqmı? | alaqaqsısınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not go rancid? | menqaqsımayımmı? | olqaqsımasınmı? | bizqaqsımayıqmı? | alaqaqsımasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it go rancid | senqaqsıçı2 | olqaqsısınçı | sizqaqsıçığız | alaqaqsısınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not go rancid | senqaqsımaçı2 | olqaqsımasınçı | sizqaqsımaçığız | alaqaqsımasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you go rancid | senqaqsığınqaqsığı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not go rancid | senqaqsımağınqaqsımağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he went rancid | menqaqsığay edim qaqsığa edim | senqaqsığay eding qaqsığa eding | olqaqsığay edi qaqsığa edi | bizqaqsığay edik qaqsığa edik | sizqaqsığay edigiz qaqsığa edigiz | alaqaqsığay edile qaqsığa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not go rancid | menqaqsımağay edim qaqsımağa edim | senqaqsımağay eding qaqsımağa eding | olqaqsımağay edi qaqsımağa edi | bizqaqsımağay edik qaqsımağa edik | sizqaqsımağay edigiz qaqsımağa edigiz | alaqaqsımağay edile qaqsımağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to go rancid | menqaqsımağa qoyayımqaqsıma qoyayım | senqaqsımağa qoy!qaqsıma qoy! | olqaqsımağa qoysunqaqsıma qoysun | bizqaqsımağa qoyayıqqaqsıma qoyayıq | sizqaqsımağa qoyuğuz!qaqsıma qoyuğuz! | alaqaqsımağa qoysunlaqaqsıma qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to go rancid | menqaqsımağa qoymayımqaqsıma qoymayım | senqaqsımağa qoyma!qaqsıma qoyma! | olqaqsımağa qoymasınqaqsıma qoymasın | bizqaqsımağa qoymayıqqaqsıma qoymayıq | sizqaqsımağa qoymağız!qaqsıma qoymağız! | alaqaqsımağa qoymasınlaqaqsıma qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to go rancid? | menqaqsımağa qoyayımmı?qaqsıma qoyayımmı? | olqaqsımağa qoysunmu?qaqsıma qoysunmu? | bizqaqsımağa qoyayıqmı?qaqsıma qoyayıqmı? | alaqaqsımağa qoysunlamı?qaqsıma qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to go rancid? | menqaqsımağa qoymayımmı?qaqsıma qoymayımmı? | olqaqsımağa qoymasınmı?qaqsıma qoymasınmı? | bizqaqsımağa qoymayıqmı?qaqsıma qoymayıqmı? | alaqaqsımağa qoymasınlamı?qaqsıma qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to go rancid | menqaqsımağa qoyamaqaqsıma qoyama | senqaqsımağa qoyasaqaqsıma qoyasa | olqaqsımağa qoyadıqaqsıma qoyadı | bizqaqsımağa qoyabızqaqsıma qoyabız | sizqaqsımağa qoyasızqaqsıma qoyasız | alaqaqsımağa qoyadılaqaqsıma qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to go rancid | menqaqsımağa qoymaymaqaqsıma qoymayma | senqaqsımağa qoymaysaqaqsıma qoymaysa | olqaqsımağa qoymaydıqaqsıma qoymaydı | bizqaqsımağa qoymaybızqaqsıma qoymaybız | sizqaqsımağa qoymaysızqaqsıma qoymaysız | alaqaqsımağa qoymaydılaqaqsıma qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to go rancid? | menqaqsımağa qoyamıma?qaqsıma qoyamıma? | senqaqsımağa qoyamısa?qaqsıma qoyamısa? | olqaqsımağa qoyamıdı?qaqsıma qoyamıdı? | bizqaqsımağa qoyamıbız?qaqsıma qoyamıbız? | sizqaqsımağa qoyamısız?qaqsıma qoyamısız? | alaqaqsımağa qoyamıdıla?qaqsıma qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to go rancid? | menqaqsımağa qoymaymıma?qaqsıma qoymaymıma? | senqaqsımağa qoymaymısa?qaqsıma qoymaymısa? | olqaqsımağa qoymaymıdı?qaqsıma qoymaymıdı? | bizqaqsımağa qoymaymıbız?qaqsıma qoymaymıbız? | sizqaqsımağa qoymaymısız?qaqsıma qoymaymısız? | alaqaqsımağa qoymaymıdıla?qaqsıma qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to go rancid | menqaqsımağa qoydumqaqsıma qoydum | senqaqsımağa qoydungqaqsıma qoydung | olqaqsımağa qoyduqaqsıma qoydu | bizqaqsımağa qoyduqqaqsıma qoyduq | sizqaqsımağa qoyduğuzqaqsıma qoyduğuz | alaqaqsımağa qoydulaqaqsıma qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to go rancid | menqaqsımağa qoymadımqaqsıma qoymadım | senqaqsımağa qoymadıngqaqsıma qoymadıng | olqaqsımağa qoymadıqaqsıma qoymadı | bizqaqsımağa qoymadıqqaqsıma qoymadıq | sizqaqsımağa qoymadığızqaqsıma qoymadığız | alaqaqsımağa qoymadılaqaqsıma qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to go rancid? | menqaqsımağa qoydummu?qaqsıma qoydummu? | senqaqsımağa qoydungmu?qaqsıma qoydungmu? | olqaqsımağa qoydumu?qaqsıma qoydumu? | bizqaqsımağa qoyduqmu?qaqsıma qoyduqmu? | sizqaqsımağa qoyduğuzmu?qaqsıma qoyduğuzmu? | alaqaqsımağa qoydulamı?qaqsıma qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to go rancid? | menqaqsımağa qoymadımmı?qaqsıma qoymadımmı? | senqaqsımağa qoymadıngmı?qaqsıma qoymadıngmı? | olqaqsımağa qoymadımı?qaqsıma qoymadımı? | bizqaqsımağa qoymadıqmı?qaqsıma qoymadıqmı? | sizqaqsımağa qoymadığızmı?qaqsıma qoymadığızmı? | alaqaqsımağa qoymadılamı?qaqsıma qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can go rancid | menqaqsıyalama | senqaqsıyalasa | olqaqsıyaladı | bizqaqsıyalabız | sizqaqsıyalasız | alaqaqsıyaladıla |
| Ability — presenthe can't go rancid | menqaqsıyalmayma | senqaqsıyalmaysa | olqaqsıyalmaydı | bizqaqsıyalmaybız | sizqaqsıyalmaysız | alaqaqsıyalmaydıla |
| Ability — presentcan he go rancid? | menqaqsıyalamıma? qaqsıyalamamı? | senqaqsıyalamısa? | olqaqsıyalamıdı? | bizqaqsıyalamıbız? qaqsıyalabızmı? | sizqaqsıyalamısız? | alaqaqsıyalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he go rancid? | menqaqsıyalmaymıma? qaqsıyalmaymamı? | senqaqsıyalmaymısa? | olqaqsıyalmaymıdı? | bizqaqsıyalmaymıbız? qaqsıyalmaybızmı? | sizqaqsıyalmaymısız? | alaqaqsıyalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can go rancid | menqaqsıyalsam | senqaqsıyalsang | olqaqsıyalsa | bizqaqsıyalsaq | sizqaqsıyalsağız | alaqaqsıyalsala |
| Ability — if I can…if he can't go rancid | menqaqsıyalmasam | senqaqsıyalmasang | olqaqsıyalmasa | bizqaqsıyalmasaq | sizqaqsıyalmasağız | alaqaqsıyalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to go rancid | menqaqsıyaldım | senqaqsıyaldıng | olqaqsıyaldı | bizqaqsıyaldıq | sizqaqsıyaldığız | alaqaqsıyaldıla |
| Ability — simple pasthe could not go rancid | menqaqsıyalmadım | senqaqsıyalmadıng | olqaqsıyalmadı | bizqaqsıyalmadıq | sizqaqsıyalmadığız | alaqaqsıyalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to go rancid? | menqaqsıyaldımmı? | senqaqsıyaldıngmı? | olqaqsıyaldımı? | bizqaqsıyaldıqmı? | sizqaqsıyaldığızmı? | alaqaqsıyaldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he go rancid? | menqaqsıyalmadımmı? | senqaqsıyalmadıngmı? | olqaqsıyalmadımı? | bizqaqsıyalmadıqmı? | sizqaqsıyalmadığızmı? | alaqaqsıyalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to go rancid | menqaqsıyalğanma | senqaqsıyalğansa | olqaqsıyalğandı | bizqaqsıyalğanbız | sizqaqsıyalğansız | alaqaqsıyalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to go rancid | menqaqsıyalmağanma | senqaqsıyalmağansa | olqaqsıyalmağandı | bizqaqsıyalmağanbız | sizqaqsıyalmağansız | alaqaqsıyalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to go rancid? | menqaqsıyalğanmıma? qaqsıyalğanmamı? | senqaqsıyalğanmısa? | olqaqsıyalğanmıdı? | bizqaqsıyalğanmıbız? qaqsıyalğanbızmı? | sizqaqsıyalğanmısız? | alaqaqsıyalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to go rancid? | menqaqsıyalmağanmıma? qaqsıyalmağanmamı? | senqaqsıyalmağanmısa? | olqaqsıyalmağanmıdı? | bizqaqsıyalmağanmıbız? qaqsıyalmağanbızmı? | sizqaqsıyalmağanmısız? | alaqaqsıyalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to go rancid | menqaqsıyalğan edimqaqsıyalğanem | senqaqsıyalğan edingqaqsıyalğaneng | olqaqsıyalğan ediqaqsıyalğaned | bizqaqsıyalğan edikqaqsıyalğanek | sizqaqsıyalğan edigizqaqsıyalğanegiz | alaqaqsıyalğan edileqaqsıyalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to go rancid | menqaqsıyalmağan edimqaqsıyalmağanem | senqaqsıyalmağan edingqaqsıyalmağaneng | olqaqsıyalmağan ediqaqsıyalmağaned | bizqaqsıyalmağan edikqaqsıyalmağanek | sizqaqsıyalmağan edigizqaqsıyalmağanegiz | alaqaqsıyalmağan edileqaqsıyalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could go rancid | menqaqsıyala edimqaqsıyalaem | senqaqsıyala edingqaqsıyalaeng | olqaqsıyala ediqaqsıyalaed | bizqaqsıyala edikqaqsıyalaek | sizqaqsıyala edigizqaqsıyalaegiz | alaqaqsıyala edileqaqsıyalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not go rancid | menqaqsıyalmay edimqaqsıyalmayem | senqaqsıyalmay edingqaqsıyalmayeng | olqaqsıyalmay ediqaqsıyalmayed | bizqaqsıyalmay edikqaqsıyalmayek | sizqaqsıyalmay edigizqaqsıyalmayegiz | alaqaqsıyalmay edileqaqsıyalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to go rancid | menqaqsıyalırma | senqaqsıyalırsa | olqaqsıyalır | bizqaqsıyalırbız | sizqaqsıyalırsız | alaqaqsıyalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to go rancid | menqaqsıyalmazma | senqaqsıyalmazsa | olqaqsıyalmaz | bizqaqsıyalmazbız | sizqaqsıyalmazsız | alaqaqsıyalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to go rancid? | menqaqsıyalırmıma? qaqsıyalırmamı? | senqaqsıyalırmısa? | olqaqsıyalırmı? | bizqaqsıyalırmıbız? qaqsıyalırbızmı? | sizqaqsıyalırmısız? | alaqaqsıyalırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to go rancid? | menqaqsıyalmazmıma? qaqsıyalmazmamı? | senqaqsıyalmazmısa? | olqaqsıyalmazmı? | bizqaqsıyalmazmıbız? qaqsıyalmazbızmı? | sizqaqsıyalmazmısız? | alaqaqsıyalmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to go rancid | menqaqsıyallıqma | senqaqsıyallıqsa | olqaqsıyallıqdı | bizqaqsıyallıqbız | sizqaqsıyallıqsız | alaqaqsıyallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to go rancid | menqaqsıyallıq tülme | senqaqsıyallıq tülse | olqaqsıyallıq tüldü | bizqaqsıyallıq tülbüz | sizqaqsıyallıq tülsüz | alaqaqsıyallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to go rancid? | menqaqsıyallıqmıma? qaqsıyallıqmamı? | senqaqsıyallıqmısa? | olqaqsıyallıqmıdı? | bizqaqsıyallıqmıbız? qaqsıyallıqbızmı? | sizqaqsıyallıqmısız? | alaqaqsıyallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to go rancid? | menqaqsıyallıq tülmüme? | senqaqsıyallıq tülmüse? | olqaqsıyallıq tülmüdü? | bizqaqsıyallıq tülmübüz? | sizqaqsıyallıq tülmüsüz? | alaqaqsıyallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to go rancid | menqaqsıyalır edimqaqsıyalır em | senqaqsıyalır edingqaqsıyalır eng | olqaqsıyalır ediqaqsıyalır ed | bizqaqsıyalır edikqaqsıyalır ek | sizqaqsıyalır edigizqaqsıyalır egiz | alaqaqsıyalır edileqaqsıyalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to go rancid | menqaqsıyalmaz edimqaqsıyalmaz em | senqaqsıyalmaz edingqaqsıyalmaz eng | olqaqsıyalmaz ediqaqsıyalmaz ed | bizqaqsıyalmaz edikqaqsıyalmaz ek | sizqaqsıyalmaz edigizqaqsıyalmaz egiz | alaqaqsıyalmaz edileqaqsıyalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to go rancid | senqaqsıyalğınqaqsıyalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to go rancid | senqaqsıyalmağınqaqsıyalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be going rancid | menqaqsıy bolmazma | senqaqsıy bolmazsa | olqaqsıy bolmaz | bizqaqsıy bolmazbız | sizqaqsıy bolmazsız | alaqaqsıy bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be going rancid (emphatic) | menqaqsımay bolmazma | senqaqsımay bolmazsa | olqaqsımay bolmaz | bizqaqsımay bolmazbız | sizqaqsımay bolmazsız | alaqaqsımay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of going rancid | menqaqsıy tura bolmazma | senqaqsıy tura bolmazsa | olqaqsıy tura bolmaz | bizqaqsıy tura bolmazbız | sizqaqsıy tura bolmazsız | alaqaqsıy tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not going rancid (emphatic) | menqaqsımay tura bolmazma | senqaqsımay tura bolmazsa | olqaqsımay tura bolmaz | bizqaqsımay tura bolmazbız | sizqaqsımay tura bolmazsız | alaqaqsımay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not going rancid | menqaqsımay turama | senqaqsımay turasa | olqaqsımay turadı | bizqaqsımay turabız | sizqaqsımay turasız | alaqaqsımay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not going rancid | menqaqsımay turmayma | senqaqsımay turmaysa | olqaqsımay turmaydı | bizqaqsımay turmaybız | sizqaqsımay turmaysız | alaqaqsımay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not going rancid? | menqaqsımay turmaymıma | senqaqsımay turmaymısa | olqaqsımay turmaymıdı | bizqaqsımay turmaymıbız | sizqaqsımay turmaymısız | alaqaqsımay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have gone rancid | menqaqsığan bolmazma | senqaqsığan bolmazsa | olqaqsığan bolmaz | bizqaqsığan bolmazbız | sizqaqsığan bolmazsız | alaqaqsığan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have gone rancid (emphatic) | menqaqsımağan bolmazma | senqaqsımağan bolmazsa | olqaqsımağan bolmaz | bizqaqsımağan bolmazbız | sizqaqsımağan bolmazsız | alaqaqsımağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had gone rancid | menqaqsığan bolmasam | senqaqsığan bolmasang | olqaqsığan bolmasa | bizqaqsığan bolmasaq | sizqaqsığan bolmasağız | alaqaqsığan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't gone rancid | menqaqsımağan bolmasam | senqaqsımağan bolmasang | olqaqsımağan bolmasa | bizqaqsımağan bolmasaq | sizqaqsımağan bolmasağız | alaqaqsımağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to go rancid | menqaqsırıq bolmazma | senqaqsırıq bolmazsa | olqaqsırıq bolmaz | bizqaqsırıq bolmazbız | sizqaqsırıq bolmazsız | alaqaqsırıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to go rancid (emphatic) | menqaqsımazlıq bolmazma | senqaqsımazlıq bolmazsa | olqaqsımazlıq bolmaz | bizqaqsımazlıq bolmazbız | sizqaqsımazlıq bolmazsız | alaqaqsımazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to go rancid | menqaqsırıq bolmasam | senqaqsırıq bolmasang | olqaqsırıq bolmasa | bizqaqsırıq bolmasaq | sizqaqsırıq bolmasağız | alaqaqsırıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to go rancid | menqaqsımazlıq bolmasam | senqaqsımazlıq bolmasang | olqaqsımazlıq bolmasa | bizqaqsımazlıq bolmasaq | sizqaqsımazlıq bolmasağız | alaqaqsımazlıq bolmasala |