angılarğa
/aŋɯlarʁa/
1. to understand, to grasp, to realize
- angılaymısa — do you understand?
- sen angılaysa — you understand
- işni tolu angılarğa — to understand the matter in full
- anı aythanın angılamadım — I did not make out what he said
- tersligingi angılarğa — to realize your own fault
2. to feel, to sense, to perceive
- qolum tiygeningi angılamaydı — my hand does not feel your touch
- awruwnu angılayma — I feel the pain
3. to know, to be versed in, to be a judge of
- bolumnu angılağan — one who knows the situation
- muzıkanı angılarğa — to be a judge of music
- ol işni angılaydı — he knows the work
4. to construe, to interpret, to take something to mean
- ters angılarğa — to construe something wrongly
- seni sözleringi men alay angılayma — I construe your words in that way
- men aythannı siz ters angılağansız — you have interpreted what I said wrongly
Conjugation
Common forms
- angılaydıhe is understanding
- angıladıhe understood
- angılağandıhe has understood
- angılarhe will understand
- angılarıqdıhe is going to understand
- angılay edihe was understanding
- angılasaif he understands
- angıla!understand!
Simple tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Present (simple & continuous)he is understanding | menangılayma | senangılaysa | olangılaydı | bizangılaybız | sizangılaysız | alaangılaydıla |
| Present (simple & continuous)he is not understanding | menangılamayma | senangılamaysa | olangılamaydı | bizangılamaybız | sizangılamaysız | alaangılamaydıla |
| Present (simple & continuous)is he understanding? | menangılaymıma? angılaymamı? | senangılaymısa? | olangılaymıdı? | bizangılaymıbız? angılaybızmı? | sizangılaymısız? | alaangılaymıdıla? |
| Present (simple & continuous)isn't he understanding? | menangılamaymıma? angılamaymamı? | senangılamaymısa? | olangılamaymıdı? | bizangılamaymıbız? angılamaybızmı? | sizangılamaymısız? | alaangılamaymıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)he usually understands | menangılawçanma | senangılawçansa | olangılawçandı | bizangılawçanbız | sizangılawçansız | alaangılawçandıla |
| Habitual (usually, tends to)he doesn't usually understand | menangılawçan tülme | senangılawçan tülse | olangılawçan tüldü | bizangılawçan tülbüz | sizangılawçan tülsüz | alaangılawçan tüldüle |
| Habitual (usually, tends to)does he usually understand? | menangılawçanmıma? angılawçanmamı? | senangılawçanmısa? | olangılawçanmıdı? | bizangılawçanmıbız? angılawçanbızmı? | sizangılawçanmısız? | alaangılawçanmıdıla? |
| Habitual (usually, tends to)doesn't he usually understand? | menangılawçan tülmüme? | senangılawçan tülmüse? | olangılawçan tülmüdü? | bizangılawçan tülmübüz? | sizangılawçan tülmüsüz? | alaangılawçan tülmüdüle? |
| Resultative (has become and stays)he has understood and remains so | olangılabdı | alaangılabdıla | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Resultative (has become and stays)has he understood? | olangılabmıdı? | alaangılabmıdıla? | ||||
| Resultative (has become and stays)no such form | ||||||
| Progressive (in the middle of)he is in the middle of understanding | menangılay turama | senangılay turasa | olangılay turadı | bizangılay turabız | sizangılay turasız | alaangılay turadıla |
| Progressive (in the middle of)he is not in the middle of understanding | menangılay turmayma | senangılay turmaysa | olangılay turmaydı | bizangılay turmaybız | sizangılay turmaysız | alaangılay turmaydıla |
| Progressive (in the middle of)is he in the middle of understanding? | menangılay turamıma? angılay turamamı? | senangılay turamısa? | olangılay turamıdı? | bizangılay turamıbız? angılay turabızmı? | sizangılay turamısız? | alaangılay turamıdıla? |
| Progressive (in the middle of)isn't he in the middle of understanding? | menangılay turmaymıma? angılay turmaymamı? | senangılay turmaymısa? | olangılay turmaymıdı? | bizangılay turmaymıbız? angılay turmaybızmı? | sizangılay turmaymısız? | alaangılay turmaymıdıla? |
| Simple past (definite)he understood | menangıladım | senangıladıng | olangıladı | bizangıladıq | sizangıladığız | alaangıladıla |
| Simple past (definite)he didn't understand | menangılamadım | senangılamadıng | olangılamadı | bizangılamadıq | sizangılamadığız | alaangılamadıla |
| Simple past (definite)did he understand? | menangıladımmı? | senangıladıngmı? | olangıladımı? | bizangıladıqmı? | sizangıladığızmı? | alaangıladılamı? |
| Simple past (definite)didn't he understand? | menangılamadımmı? | senangılamadıngmı? | olangılamadımı? | bizangılamadıqmı? | sizangılamadığızmı? | alaangılamadılamı? |
| Perfect (past indefinite)he has understood | menangılağanma | senangılağansa | olangılağandı | bizangılağanbız | sizangılağansız | alaangılağandıla |
| Perfect (past indefinite)he hasn't understood | menangılamağanma | senangılamağansa | olangılamağandı | bizangılamağanbız | sizangılamağansız | alaangılamağandıla |
| Perfect (past indefinite)has he understood? | menangılağanmıma? angılağanmamı? | senangılağanmısa? | olangılağanmıdı? | bizangılağanmıbız? angılağanbızmı? | sizangılağanmısız? | alaangılağanmıdıla? |
| Perfect (past indefinite)hasn't he understood? | menangılamağanmıma? angılamağanmamı? | senangılamağanmısa? | olangılamağanmıdı? | bizangılamağanmıbız? angılamağanbızmı? | sizangılamağanmısız? | alaangılamağanmıdıla? |
| Indefinite future (future I)he will understand | menangılarma | senangılarsa | olangılar | bizangılarbız | sizangılarsız | alaangılarla |
| Indefinite future (future I)he won't understand | menangılamazma | senangılamazsa | olangılamaz | bizangılamazbız | sizangılamazsız | alaangılamazla |
| Indefinite future (future I)will he understand? | menangılarmıma? angılarmamı? | senangılarmısa? | olangılarmı? | bizangılarmıbız? angılarbızmı? | sizangılarmısız? | alaangılarmıla? |
| Indefinite future (future I)won't he understand? | menangılamazmıma? angılamazmamı? | senangılamazmısa? | olangılamazmı? | bizangılamazmıbız? angılamazbızmı? | sizangılamazmısız? | alaangılamazmıla? |
| Definite future (future II)he is going to understand | menangılarıqma | senangılarıqsa | olangılarıqdı | bizangılarıqbız | sizangılarıqsız | alaangılarıqdıla |
| Definite future (future II)he is not going to understand | menangılarıq tülme | senangılarıq tülse | olangılarıq tüldü | bizangılarıq tülbüz | sizangılarıq tülsüz | alaangılarıq tüldüle |
| Definite future (future II)is he going to understand? | menangılarıqmıma? angılarıqmamı? | senangılarıqmısa? | olangılarıqmıdı? | bizangılarıqmıbız? angılarıqbızmı? | sizangılarıqmısız? | alaangılarıqmıdıla? |
| Definite future (future II)isn't he going to understand? | menangılarıq tülmüme? | senangılarıq tülmüse? | olangılarıq tülmüdü? | bizangılarıq tülmübüz? | sizangılarıq tülmüsüz? | alaangılarıq tülmüdüle? |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Past compound tenses
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Past perfect (pluperfect)he had understood | menangılağan edimangılağanem | senangılağan edingangılağaneng | olangılağan ediangılağaned | bizangılağan edikangılağanek | sizangılağan edigizangılağanegiz | alaangılağan edileangılağanelle |
| Past perfect (pluperfect)he hadn't understood | menangılamağan edimangılamağanem | senangılamağan edingangılamağaneng | olangılamağan ediangılamağaned | bizangılamağan edikangılamağanek | sizangılamağan edigizangılamağanegiz | alaangılamağan edileangılamağanelle |
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past perfect (pluperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)he was understanding | menangılay edimangılayem | senangılay edingangılayeng | olangılay ediangılayed | bizangılay edikangılayek | sizangılay edigizangılayegiz | alaangılay edileangılayelle |
| Past continuous (imperfect)he wasn't understanding | menangılamay edimangılamayem | senangılamay edingangılamayeng | olangılamay ediangılamayed | bizangılamay edikangılamayek | sizangılamay edigizangılamayegiz | alaangılamay edileangılamayelle |
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Past continuous (imperfect)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)he used to understand | menangılawçan edimangılawçanem | senangılawçan edingangılawçaneng | olangılawçan ediangılawçaned | bizangılawçan edikangılawçanek | sizangılawçan edigizangılawçanegiz | alaangılawçan edileangılawçanelle |
| Habitual past (used to)he didn't use to understand | menangılawçan tül edimangılawçan tül em | senangılawçan tül edingangılawçan tül eng | olangılawçan tül ediangılawçan tül ed | bizangılawçan tül edikangılawçan tül ek | sizangılawçan tül edigizangılawçan tül egiz | alaangılawçan tül edileangılawçan tül elle |
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Habitual past (used to)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)he had understood and remained so | olangılab edi | alaangılab edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)he hadn't understood | olangılab tül edi | alaangılab tül edile | ||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Resultative past (had become and stayed)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)he was in the middle of understanding | menangılay tura edimangılay turaem | senangılay tura edingangılay turaeng | olangılay tura ediangılay turaed | bizangılay tura edikangılay turaek | sizangılay tura edigizangılay turaegiz | alaangılay tura edileangılay turaelle |
| Past progressive (was in the middle of)he wasn't in the middle of understanding | menangılay turmay edimangılay turmayem | senangılay turmay edingangılay turmayeng | olangılay turmay ediangılay turmayed | bizangılay turmay edikangılay turmayek | sizangılay turmay edigizangılay turmayegiz | alaangılay turmay edileangılay turmayelle |
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Past progressive (was in the middle of)no such form | ||||||
| Conditional result (would)he would understand | menangılar edimangılar em | senangılar edingangılar eng | olangılar ediangılar ed | bizangılar edikangılar ek | sizangılar edigizangılar egiz | alaangılar edileangılar elle |
| Conditional result (would)he wouldn't understand | menangılamaz edimangılamaz em | senangılamaz edingangılamaz eng | olangılamaz ediangılamaz ed | bizangılamaz edikangılamaz ek | sizangılamaz edigizangılamaz egiz | alaangılamaz edileangılamaz elle |
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Conditional result (would)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)he would have understood | menangılarıq edimangılarıq em | senangılarıq edingangılarıq eng | olangılarıq ediangılarıq ed | bizangılarıq edikangılarıq ek | sizangılarıq edigizangılarıq egiz | alaangılarıq edileangılarıq elle |
| Past conditional result (would have)he wouldn't have understood | menangılarıq tül edimangılarıq tül em | senangılarıq tül edingangılarıq tül eng | olangılarıq tül ediangılarıq tül ed | bizangılarıq tül edikangılarıq tül ek | sizangılarıq tül edigizangılarıq tül egiz | alaangılarıq tül edileangılarıq tül elle |
| Past conditional result (would have)no such form | ||||||
| Past conditional result (would have)no such form |
Conditional
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Conditionalif he understands | menangılasam | senangılasang | olangılasa | bizangılasaq | sizangılasağız | alaangılasala |
| Conditionalif he doesn't understand | menangılamasam | senangılamasang | olangılamasa | bizangılamasaq | sizangılamasağız | alaangılamasala |
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditionalno such form | ||||||
| Conditional, present realif he is understanding | menangılay esem | senangılay eseng | olangılay ese | bizangılay esek | sizangılay esegiz | alaangılay esele |
| Conditional, present realif he is not understanding | menangılamay esem | senangılamay eseng | olangılamay ese | bizangılamay esek | sizangılamay esegiz | alaangılamay esele |
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Conditional, present realno such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)if only he understood | menangılasam ediangılasam ed | senangılasang ediangılasang ed | olangılasa ediangılasaed | bizangılasaq ediangılasaq ed | sizangılasağız ediangılasağız ed | alaangılasala ediangılasalaed |
| Wish, present/future (if only)if only he didn't understand | menangılamasam ediangılamasam ed | senangılamasang ediangılamasang ed | olangılamasa ediangılamasaed | bizangılamasaq ediangılamasaq ed | sizangılamasağız ediangılamasağız ed | alaangılamasala ediangılamasalaed |
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Wish, present/future (if only)no such form | ||||||
| Conditional, definite past1if he understood | menangıladım esem | senangıladıng eseng | olangıladı ese | bizangıladıq esek | sizangıladığız esegiz | alaangıladıla esele |
| Conditional, definite past1if he didn't understand | menangılamadım esem | senangılamadıng eseng | olangılamadı ese | bizangılamadıq esek | sizangılamadığız esegiz | alaangılamadıla esele |
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, definite pastno such form | ||||||
| Conditional, past realif he did understand (indeed) | menangılağan esem | senangılağan eseng | olangılağan ese | bizangılağan esek | sizangılağan esegiz | alaangılağan esele |
| Conditional, past realif he didn't understand (indeed) | menangılamağan esem | senangılamağan eseng | olangılamağan ese | bizangılamağan esek | sizangılamağan esegiz | alaangılamağan esele |
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, past realno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualif he had understood | menangılağan bolsam | senangılağan bolsang | olangılağan bolsa | bizangılağan bolsaq | sizangılağan bolsağız | alaangılağan bolsala |
| Conditional, counterfactualif he hadn't understood | menangılamağan bolsam | senangılamağan bolsang | olangılamağan bolsa | bizangılamağan bolsaq | sizangılamağan bolsağız | alaangılamağan bolsala |
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Conditional, counterfactualno such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)if only he had understood | menangılağan bolsam ediangılağan bolsam ed | senangılağan bolsang ediangılağan bolsang ed | olangılağan bolsa ediangılağan bolsaed | bizangılağan bolsaq ediangılağan bolsaq ed | sizangılağan bolsağız ediangılağan bolsağız ed | alaangılağan bolsala ediangılağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)if only he hadn't understood | menangılamağan bolsam ediangılamağan bolsam ed | senangılamağan bolsang ediangılamağan bolsang ed | olangılamağan bolsa ediangılamağan bolsaed | bizangılamağan bolsaq ediangılamağan bolsaq ed | sizangılamağan bolsağız ediangılamağan bolsağız ed | alaangılamağan bolsala ediangılamağan bolsalaed |
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Wish, past (if only I had)no such form | ||||||
| Conditional, aoristif he will understand | menangılar esem | senangılar eseng | olangılar ese | bizangılar esek | sizangılar esegiz | alaangılar esele |
| Conditional, aoristif he won't understand | menangılamaz esem | senangılamaz eseng | olangılamaz ese | bizangılamaz esek | sizangılamaz esegiz | alaangılamaz esele |
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, aoristno such form | ||||||
| Conditional, futureif he is going to understand | menangılarıq esem | senangılarıq eseng | olangılarıq ese | bizangılarıq esek | sizangılarıq esegiz | alaangılarıq esele |
| Conditional, futureif he is not going to understand | menangılarıq tül esem | senangılarıq tül eseng | olangılarıq tül ese | bizangılarıq tül esek | sizangılarıq tül esegiz | alaangılarıq tül esele |
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureif he were going to understand | menangılarıq bolsam | senangılarıq bolsang | olangılarıq bolsa | bizangılarıq bolsaq | sizangılarıq bolsağız | alaangılarıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureif he were not going to understand | menangılamazlıq bolsam | senangılamazlıq bolsang | olangılamazlıq bolsa | bizangılamazlıq bolsaq | sizangılamazlıq bolsağız | alaangılamazlıq bolsala |
| Conditional, counterfactual futureno such form | ||||||
| Conditional, counterfactual futureno such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
- Conditional, definite pastalso angıladıng ese: the person on the verb only (Байрамкулов and Урусбиев 1967 § 110)
Inferential
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present (must be doing)he must be understanding | menangılay bolurma | senangılay bolursa | olangılay bolur | bizangılay bolurbuz | sizangılay bolursuz | alaangılay bolurla |
| Inference, present (must be doing)he must not be understanding | menangılamay bolurma | senangılamay bolursa | olangılamay bolur | bizangılamay bolurbuz | sizangılamay bolursuz | alaangılamay bolurla |
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, present (must be doing)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must be in the middle of understanding | menangılay tura bolurma | senangılay tura bolursa | olangılay tura bolur | bizangılay tura bolurbuz | sizangılay tura bolursuz | alaangılay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)he must keep on not understanding | menangılamay tura bolurma | senangılamay tura bolursa | olangılamay tura bolur | bizangılamay tura bolurbuz | sizangılamay tura bolursuz | alaangılamay tura bolurla |
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference, progressive (must be in the middle of)no such form | ||||||
| Inference (must have)he must have understood | menangılağan bolurma | senangılağan bolursa | olangılağan bolur | bizangılağan bolurbuz | sizangılağan bolursuz | alaangılağan bolurla |
| Inference (must have)he must not have understood | menangılamağan bolurma | senangılamağan bolursa | olangılamağan bolur | bizangılamağan bolurbuz | sizangılamağan bolursuz | alaangılamağan bolurla |
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference (must have)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)he must be going to understand | menangılarıq bolurma | senangılarıq bolursa | olangılarıq bolur | bizangılarıq bolurbuz | sizangılarıq bolursuz | alaangılarıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)he must not be going to understand | menangılamazlıq bolurma | senangılamazlıq bolursa | olangılamazlıq bolur | bizangılamazlıq bolurbuz | sizangılamazlıq bolursuz | alaangılamazlıq bolurla |
| Inference, future (must be going to)no such form | ||||||
| Inference, future (must be going to)no such form |
Emphatic forms: see Emphatic and rare forms
Commands, requests and wishes
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Commands & suggestionslet him/her/it understand | menangılayım | senangıla! | olangılasın | bizangılayıq | sizangılağız! | alaangılasınla |
| Commands & suggestionslet him/her/it not understand | menangılamayım | senangılama! | olangılamasın | bizangılamayıq | sizangılamağız! | alaangılamasınla |
| Commands & suggestionsshould he understand? | menangılayımmı? | olangılasınmı? | bizangılayıqmı? | alaangılasınlamı? | ||
| Commands & suggestionsshould he not understand? | menangılamayımmı? | olangılamasınmı? | bizangılamayıqmı? | alaangılamasınlamı? | ||
| Requestsdo let him/her/it understand | senangılaçı2 | olangılasınçı | sizangılaçığız | alaangılasınlaçı | ||
| Requestsdo let him/her/it not understand | senangılamaçı2 | olangılamasınçı | sizangılamaçığız | alaangılamasınlaçı | ||
| Requestsno such form | ||||||
| Requestsno such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…may you understand | senangılağınangılağı | |||||
| Blessings & curses — may you…may you not understand | senangılamağınangılamağı | |||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Blessings & curses — may you…no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)would that he understood | menangılağay edim angılağa edim | senangılağay eding angılağa eding | olangılağay edi angılağa edi | bizangılağay edik angılağa edik | sizangılağay edigiz angılağa edigiz | alaangılağay edile angılağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)would that he did not understand | menangılamağay edim angılamağa edim | senangılamağay eding angılamağa eding | olangılamağay edi angılamağa edi | bizangılamağay edik angılamağa edik | sizangılamağay edigiz angılamağa edigiz | alaangılamağay edile angılamağa edile |
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Optative wish (-ğay + edi)no such form | ||||||
| Let someone… (commands)let him/her/it allow someone to understand | menangılamağa qoyayımangılama qoyayım | senangılamağa qoy!angılama qoy! | olangılamağa qoysunangılama qoysun | bizangılamağa qoyayıqangılama qoyayıq | sizangılamağa qoyuğuz!angılama qoyuğuz! | alaangılamağa qoysunlaangılama qoysunla |
| Let someone… (commands)let him/her/it not allow someone to understand | menangılamağa qoymayımangılama qoymayım | senangılamağa qoyma!angılama qoyma! | olangılamağa qoymasınangılama qoymasın | bizangılamağa qoymayıqangılama qoymayıq | sizangılamağa qoymağız!angılama qoymağız! | alaangılamağa qoymasınlaangılama qoymasınla |
| Let someone… (commands)should he allow someone to understand? | menangılamağa qoyayımmı?angılama qoyayımmı? | olangılamağa qoysunmu?angılama qoysunmu? | bizangılamağa qoyayıqmı?angılama qoyayıqmı? | alaangılamağa qoysunlamı?angılama qoysunlamı? | ||
| Let someone… (commands)should he not allow someone to understand? | menangılamağa qoymayımmı?angılama qoymayımmı? | olangılamağa qoymasınmı?angılama qoymasınmı? | bizangılamağa qoymayıqmı?angılama qoymayıqmı? | alaangılamağa qoymasınlamı?angılama qoymasınlamı? | ||
| Let someone… (present)he allows someone to understand | menangılamağa qoyamaangılama qoyama | senangılamağa qoyasaangılama qoyasa | olangılamağa qoyadıangılama qoyadı | bizangılamağa qoyabızangılama qoyabız | sizangılamağa qoyasızangılama qoyasız | alaangılamağa qoyadılaangılama qoyadıla |
| Let someone… (present)he doesn't allow someone to understand | menangılamağa qoymaymaangılama qoymayma | senangılamağa qoymaysaangılama qoymaysa | olangılamağa qoymaydıangılama qoymaydı | bizangılamağa qoymaybızangılama qoymaybız | sizangılamağa qoymaysızangılama qoymaysız | alaangılamağa qoymaydılaangılama qoymaydıla |
| Let someone… (present)does he allow someone to understand? | menangılamağa qoyamıma?angılama qoyamıma? | senangılamağa qoyamısa?angılama qoyamısa? | olangılamağa qoyamıdı?angılama qoyamıdı? | bizangılamağa qoyamıbız?angılama qoyamıbız? | sizangılamağa qoyamısız?angılama qoyamısız? | alaangılamağa qoyamıdıla?angılama qoyamıdıla? |
| Let someone… (present)doesn't he allow someone to understand? | menangılamağa qoymaymıma?angılama qoymaymıma? | senangılamağa qoymaymısa?angılama qoymaymısa? | olangılamağa qoymaymıdı?angılama qoymaymıdı? | bizangılamağa qoymaymıbız?angılama qoymaymıbız? | sizangılamağa qoymaymısız?angılama qoymaymısız? | alaangılamağa qoymaymıdıla?angılama qoymaymıdıla? |
| Let someone… (past)he allowed someone to understand | menangılamağa qoydumangılama qoydum | senangılamağa qoydungangılama qoydung | olangılamağa qoyduangılama qoydu | bizangılamağa qoyduqangılama qoyduq | sizangılamağa qoyduğuzangılama qoyduğuz | alaangılamağa qoydulaangılama qoydula |
| Let someone… (past)he didn't allow someone to understand | menangılamağa qoymadımangılama qoymadım | senangılamağa qoymadıngangılama qoymadıng | olangılamağa qoymadıangılama qoymadı | bizangılamağa qoymadıqangılama qoymadıq | sizangılamağa qoymadığızangılama qoymadığız | alaangılamağa qoymadılaangılama qoymadıla |
| Let someone… (past)did he allow someone to understand? | menangılamağa qoydummu?angılama qoydummu? | senangılamağa qoydungmu?angılama qoydungmu? | olangılamağa qoydumu?angılama qoydumu? | bizangılamağa qoyduqmu?angılama qoyduqmu? | sizangılamağa qoyduğuzmu?angılama qoyduğuzmu? | alaangılamağa qoydulamı?angılama qoydulamı? |
| Let someone… (past)didn't he allow someone to understand? | menangılamağa qoymadımmı?angılama qoymadımmı? | senangılamağa qoymadıngmı?angılama qoymadıngmı? | olangılamağa qoymadımı?angılama qoymadımı? | bizangılamağa qoymadıqmı?angılama qoymadıqmı? | sizangılamağa qoymadığızmı?angılama qoymadığızmı? | alaangılamağa qoymadılamı?angılama qoymadılamı? |
- RequestsSpoken variant: singular requests can add a final nasal consonant, with the same request meaning.
Ability
| Tense | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ability — presenthe can understand | menangılayalama | senangılayalasa | olangılayaladı | bizangılayalabız | sizangılayalasız | alaangılayaladıla |
| Ability — presenthe can't understand | menangılayalmayma | senangılayalmaysa | olangılayalmaydı | bizangılayalmaybız | sizangılayalmaysız | alaangılayalmaydıla |
| Ability — presentcan he understand? | menangılayalamıma? angılayalamamı? | senangılayalamısa? | olangılayalamıdı? | bizangılayalamıbız? angılayalabızmı? | sizangılayalamısız? | alaangılayalamıdıla? |
| Ability — presentcan't he understand? | menangılayalmaymıma? angılayalmaymamı? | senangılayalmaymısa? | olangılayalmaymıdı? | bizangılayalmaymıbız? angılayalmaybızmı? | sizangılayalmaymısız? | alaangılayalmaymıdıla? |
| Ability — if I can…if he can understand | menangılayalsam | senangılayalsang | olangılayalsa | bizangılayalsaq | sizangılayalsağız | alaangılayalsala |
| Ability — if I can…if he can't understand | menangılayalmasam | senangılayalmasang | olangılayalmasa | bizangılayalmasaq | sizangılayalmasağız | alaangılayalmasala |
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — if I can…no such form | ||||||
| Ability — simple pasthe was able to understand | menangılayaldım | senangılayaldıng | olangılayaldı | bizangılayaldıq | sizangılayaldığız | alaangılayaldıla |
| Ability — simple pasthe could not understand | menangılayalmadım | senangılayalmadıng | olangılayalmadı | bizangılayalmadıq | sizangılayalmadığız | alaangılayalmadıla |
| Ability — simple pastwas he able to understand? | menangılayaldımmı? | senangılayaldıngmı? | olangılayaldımı? | bizangılayaldıqmı? | sizangılayaldığızmı? | alaangılayaldılamı? |
| Ability — simple pastcouldn't he understand? | menangılayalmadımmı? | senangılayalmadıngmı? | olangılayalmadımı? | bizangılayalmadıqmı? | sizangılayalmadığızmı? | alaangılayalmadılamı? |
| Ability — perfect / -ğan pasthe has been able to understand | menangılayalğanma | senangılayalğansa | olangılayalğandı | bizangılayalğanbız | sizangılayalğansız | alaangılayalğandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthe hasn't been able to understand | menangılayalmağanma | senangılayalmağansa | olangılayalmağandı | bizangılayalmağanbız | sizangılayalmağansız | alaangılayalmağandıla |
| Ability — perfect / -ğan pasthas he been able to understand? | menangılayalğanmıma? angılayalğanmamı? | senangılayalğanmısa? | olangılayalğanmıdı? | bizangılayalğanmıbız? angılayalğanbızmı? | sizangılayalğanmısız? | alaangılayalğanmıdıla? |
| Ability — perfect / -ğan pasthasn't he been able to understand? | menangılayalmağanmıma? angılayalmağanmamı? | senangılayalmağanmısa? | olangılayalmağanmıdı? | bizangılayalmağanmıbız? angılayalmağanbızmı? | sizangılayalmağanmısız? | alaangılayalmağanmıdıla? |
| Ability — past perfecthe had been able to understand | menangılayalğan edimangılayalğanem | senangılayalğan edingangılayalğaneng | olangılayalğan ediangılayalğaned | bizangılayalğan edikangılayalğanek | sizangılayalğan edigizangılayalğanegiz | alaangılayalğan edileangılayalğanelle |
| Ability — past perfecthe hadn't been able to understand | menangılayalmağan edimangılayalmağanem | senangılayalmağan edingangılayalmağaneng | olangılayalmağan ediangılayalmağaned | bizangılayalmağan edikangılayalmağanek | sizangılayalmağan edigizangılayalmağanegiz | alaangılayalmağan edileangılayalmağanelle |
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past perfectno such form | ||||||
| Ability — past backgroundhe could understand | menangılayala edimangılayalaem | senangılayala edingangılayalaeng | olangılayala ediangılayalaed | bizangılayala edikangılayalaek | sizangılayala edigizangılayalaegiz | alaangılayala edileangılayalaelle |
| Ability — past backgroundhe could not understand | menangılayalmay edimangılayalmayem | senangılayalmay edingangılayalmayeng | olangılayalmay ediangılayalmayed | bizangılayalmay edikangılayalmayek | sizangılayalmay edigizangılayalmayegiz | alaangılayalmay edileangılayalmayelle |
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — past backgroundno such form | ||||||
| Ability — future Ihe will be able to understand | menangılayalırma | senangılayalırsa | olangılayalır | bizangılayalırbız | sizangılayalırsız | alaangılayalırla |
| Ability — future Ihe won't be able to understand | menangılayalmazma | senangılayalmazsa | olangılayalmaz | bizangılayalmazbız | sizangılayalmazsız | alaangılayalmazla |
| Ability — future Iwill he be able to understand? | menangılayalırmıma? angılayalırmamı? | senangılayalırmısa? | olangılayalırmı? | bizangılayalırmıbız? angılayalırbızmı? | sizangılayalırmısız? | alaangılayalırmıla? |
| Ability — future Iwon't he be able to understand? | menangılayalmazmıma? angılayalmazmamı? | senangılayalmazmısa? | olangılayalmazmı? | bizangılayalmazmıbız? angılayalmazbızmı? | sizangılayalmazmısız? | alaangılayalmazmıla? |
| Ability — future IIhe is going to be able to understand | menangılayallıqma | senangılayallıqsa | olangılayallıqdı | bizangılayallıqbız | sizangılayallıqsız | alaangılayallıqdıla |
| Ability — future IIhe is not going to be able to understand | menangılayallıq tülme | senangılayallıq tülse | olangılayallıq tüldü | bizangılayallıq tülbüz | sizangılayallıq tülsüz | alaangılayallıq tüldüle |
| Ability — future IIis he going to be able to understand? | menangılayallıqmıma? angılayallıqmamı? | senangılayallıqmısa? | olangılayallıqmıdı? | bizangılayallıqmıbız? angılayallıqbızmı? | sizangılayallıqmısız? | alaangılayallıqmıdıla? |
| Ability — future IIisn't he going to be able to understand? | menangılayallıq tülmüme? | senangılayallıq tülmüse? | olangılayallıq tülmüdü? | bizangılayallıq tülmübüz? | sizangılayallıq tülmüsüz? | alaangılayallıq tülmüdüle? |
| Ability — would be able to…he would be able to understand | menangılayalır edimangılayalır em | senangılayalır edingangılayalır eng | olangılayalır ediangılayalır ed | bizangılayalır edikangılayalır ek | sizangılayalır edigizangılayalır egiz | alaangılayalır edileangılayalır elle |
| Ability — would be able to…he wouldn't be able to understand | menangılayalmaz edimangılayalmaz em | senangılayalmaz edingangılayalmaz eng | olangılayalmaz ediangılayalmaz ed | bizangılayalmaz edikangılayalmaz ek | sizangılayalmaz edigizangılayalmaz egiz | alaangılayalmaz edileangılayalmaz elle |
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Ability — would be able to…no such form | ||||||
| Second-person optative — abilitymay you be able to understand | senangılayalğınangılayalğı | |||||
| Second-person optative — abilitymay you not be able to understand | senangılayalmağınangılayalmağı | |||||
| Second-person optative — abilityno such form | ||||||
| Second-person optative — abilityno such form |
Emphatic and rare forms
| Form | menI | senyou | olhe/she/it | bizwe | sizyou all | alathey |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Inference, present — auxiliary negatedhe can't be understanding | menangılay bolmazma | senangılay bolmazsa | olangılay bolmaz | bizangılay bolmazbız | sizangılay bolmazsız | alaangılay bolmazla |
| Inference, present — double negationhe must be understanding (emphatic) | menangılamay bolmazma | senangılamay bolmazsa | olangılamay bolmaz | bizangılamay bolmazbız | sizangılamay bolmazsız | alaangılamay bolmazla |
| Inference, progressive — auxiliary negatedhe can't be in the middle of understanding | menangılay tura bolmazma | senangılay tura bolmazsa | olangılay tura bolmaz | bizangılay tura bolmazbız | sizangılay tura bolmazsız | alaangılay tura bolmazla |
| Inference, progressive — double negationhe must keep on not understanding (emphatic) | menangılamay tura bolmazma | senangılamay tura bolmazsa | olangılamay tura bolmaz | bizangılamay tura bolmazbız | sizangılamay tura bolmazsız | alaangılamay tura bolmazla |
| Progressive — verb negatedhe keeps on not understanding | menangılamay turama | senangılamay turasa | olangılamay turadı | bizangılamay turabız | sizangılamay turasız | alaangılamay turadıla |
| Progressive — double negationhe is not keeping on not understanding | menangılamay turmayma | senangılamay turmaysa | olangılamay turmaydı | bizangılamay turmaybız | sizangılamay turmaysız | alaangılamay turmaydıla |
| Progressive — double negationisn't he keeping on not understanding? | menangılamay turmaymıma | senangılamay turmaymısa | olangılamay turmaymıdı | bizangılamay turmaymıbız | sizangılamay turmaymısız | alaangılamay turmaymıdıla |
| Inference — auxiliary negatedhe can't have understood | menangılağan bolmazma | senangılağan bolmazsa | olangılağan bolmaz | bizangılağan bolmazbız | sizangılağan bolmazsız | alaangılağan bolmazla |
| Inference — double negationhe must have understood (emphatic) | menangılamağan bolmazma | senangılamağan bolmazsa | olangılamağan bolmaz | bizangılamağan bolmazbız | sizangılamağan bolmazsız | alaangılamağan bolmazla |
| Counterfactual — auxiliary negatedif it weren't that he had understood | menangılağan bolmasam | senangılağan bolmasang | olangılağan bolmasa | bizangılağan bolmasaq | sizangılağan bolmasağız | alaangılağan bolmasala |
| Counterfactual — double negationif it weren't that he hadn't understood | menangılamağan bolmasam | senangılamağan bolmasang | olangılamağan bolmasa | bizangılamağan bolmasaq | sizangılamağan bolmasağız | alaangılamağan bolmasala |
| Inference, future — auxiliary negatedhe can't be going to understand | menangılarıq bolmazma | senangılarıq bolmazsa | olangılarıq bolmaz | bizangılarıq bolmazbız | sizangılarıq bolmazsız | alaangılarıq bolmazla |
| Inference, future — double negationhe must be going to understand (emphatic) | menangılamazlıq bolmazma | senangılamazlıq bolmazsa | olangılamazlıq bolmaz | bizangılamazlıq bolmazbız | sizangılamazlıq bolmazsız | alaangılamazlıq bolmazla |
| Counterfactual future — auxiliary negatedif it weren't that he were going to understand | menangılarıq bolmasam | senangılarıq bolmasang | olangılarıq bolmasa | bizangılarıq bolmasaq | sizangılarıq bolmasağız | alaangılarıq bolmasala |
| Counterfactual future — double negationif it weren't that he were not going to understand | menangılamazlıq bolmasam | senangılamazlıq bolmasang | olangılamazlıq bolmasa | bizangılamazlıq bolmasaq | sizangılamazlıq bolmasağız | alaangılamazlıq bolmasala |